رانندگی بدون گواهینامه

از شتر و حمار و اسب گرفته تا گاری و درشکه و دوچرخه و مانند آن شامل اطلاق عنوان وسیله نقلیه ‌است و اگرچه در زمانه‌ای برای استفاده نیاز به دریافت گواهینامه بود اینک قانون تغییراتی کرده است.

سال‌های اولیه ورود خودروهای موتوری به ایران هنوز قوانینی برای رانندگی با این وسایل نقلیه وجود نداشت و نیاز و الزامی هم به اخذ آن نبود، اما برگه‌هایی با کارایی تاحدودی مشابه، به درشکه‌چی‌ها داده می‌شد.

از قضا یکی از اولین قربانیان فوتی حوادث رانندگی در ایران نیز چنان که گفته می‌شود مربوط به همین سال‌هاست: هنگامی که در کل کشور چند ده خودرو بیشتر وجود نداشت و مساله‌ای به نام اخذ گواهینامه رانندگی با اتومبیل نیز ذهن کسی را درگیر نکرده بود، راننده یک اتومبیل فورد با درشکه حامل غلامحسین‌خان درویش، موسیقیدان معروف و نامدار تصادف می‌کند و با تلف شدن اسب‌ها و از بین رفتن درشکه، کار درویش‌خان مجروح نیز به بیمارستان می‌کشد. این موسیقیدان اولین قربانی دست فرمان ناشیانه یک راننده بدون گواهینامه در کشور بود که پس از پنج روز نهایتا در بیمارستان درگذشت.

سال‌ها بعد که درشکه از رونق افتاد اخذ گواهینامه برای راندن دوچرخه معمولی هم مدرکی همپایه گواهینامه‌های رانندگی با موتورهای رکابی مشهور به گازی شد، تا چه رسد به نسل پیشرفته‌تر آنها یعنی موتورسیکلت‌های دو زمانه و چهار زمانه. سپس اعمال تغییر در قانون سبب شد اخذ گواهینامه فقط برای وسایل نقلیه دارای موتور الزامی باشد و به این گونه دوچرخه‌های رکابی بدون موتور نیز از شمول قانون الزام دریافت گواهینامه رانندگی خارج شدند، اما دریافت گواهینامه رانندگی با موتورسیکلت از میان وسایل نقلیه ذکر شده همچنان پابرجا ماند.

آیا تراکتور، جرثقیل، لودر، بولدوزر و مانند آن جزو وسایل نقلیه‌اند؟ مهم نیست! فقط کافی است بدانیم برای این دسته هم، گواهینامه‌های ویژه‌ای همانند موتورسیکلت صادر می‌شود.

اکنون وسایل نقلیه‌ای که نیاز به مدرک یا گواهینامه برای رانندگی دارند به دو دسته تقسیم شده‌اند: سبک و سنگین.

خودروهای سبک تا ظرفیت 3500 کیلوگرم را دربر می‌گیرد که شامل سواری، وانت و مینی‌بوس است. خودروهای سنگین با ظرفیت بیش از 3500 کیلوگرم نیز وسایل نقلیه‌ای چون کامیون، تریلی، تریلر و اتوبوس را شامل می‌شود.