دختری از جنس آفتاب

سن و سالش برمی‌گردد به بهمن 1356 تا این که امروز در 36 سالگی، کلیددار اولین کتابخانه صوتی مشترک افراد بینا و نابینا باشد که چند روزی است در فرهنگسرای خاوران راه‌اندازی شده است. از خانواده‌ای است که از پنج عضوش سه نفر نابینا هستند. هر سه آنها دنیایی از توانمندی دارند که بینایان مدعی ندارند.

او کسی نیست جز نرگس اسلامی شرار، دختری از جنس آفتاب؛ هر چند از اولین روز زندگی نتوانسته آفتاب را لمس کند. گویی او به خود آموخته اگر خورشید را حتی نتواند ببیند، اما می‌تواند خورشیدی باشد برای همنوعانش. بر خلاف قامت و معلولیتش، اراده‌اش چون سروی تنومند قد برافراشته تا به زندگی بیاموزد معلولیت، محرومیت نیست؛ بلکه معلولیت پلی است برای کشف توانمندی‌هایی که امروز در لابه‌لای چرخ‌دنده‌های زندگی، بسیاری از ما آن را به فراموشی سپرده‌ایم.

در حالی که می‌توان ادب و نزاکت و حیا را از نوع گفتار و کردار این جوان دید از دلایل راه‌اندازی این کتابخانه سخن به میان می‌آورد و می‌گوید: کتاب صوتی از زمان‌های قدیم که شرایط تحصیل مهیا بوده در اختیار نابینایان قرار می‌گرفت، این در شرایطی است که کتاب‌های بریل نیز وجود داشت، ولی از آنجا که این کتاب‌ها وزن زیادی دارند و فضای زیادی را اشغال می‌کنند، بیشتر افراد نابینا بویژه کودکان از این کتاب‌ها استفاده نمی‌کنند و به سمت بهره‌گیری از کتاب‌های صوتی گرایش دارند.

وی در حالی که دستانش را در هم گره می‌کند تا کلمات را در ذهنش بتاباند، ادامه می‌دهد: خودم از کودکی علاقه زیادی به کتابخوانی داشتم. بر همین اساس از ده سال پیش کتاب‌هایی را که در قالب کتاب‌های صوتی ایجاد شده بود، جمع‌آوری کردم. از آنجا که در دانشگاه، رشته ادبیات را دنبال می‌کردم و پدرم هم نابیناست و مادرم برای وی خط بریل می‌نوشت این موضوع باعث شد بیشتر دنبال این کار باشم و منابع خود را افزایش دهم.

کتاب‌های گویا ابزاری مناسب است که از طریق آن می‌توان در تمام شرایط اقدام به مطالعه کرد. اصلا مهم نیست آدم در حال ورزش باشد یا کار، فقط لازم است گوش کند و کارهای دیگر را نیز به صورت همزمان انجام دهد.

فضای کوچک کتابخانه صوتی نرگس تنها با سه مینی لپ‌تاپ قوام پیدا کرده و با همکاری مسئولان فرهنگسرا جان گرفته است. فضایی ناچیز که افراد می‌توانند در آن حضور پیدا کنند و هدفون‌ها را به گوش بزنند و از همصحبتی با کتاب لذت ببرند. نرگس نشان داده هر چند دنیا در برابر دیدگانش حرفی برای گفتن ندارد، اما عزمش چنان جدی است که منتظر کسی نمانده تا برایش کاری کند و شغلی به هم بزند.

آن‌طور که او می‌گوید مسئولان شهرداری برای راه‌اندازی این کتابخانه هیچ کمکی به وی نکرده‌اند و تنها همراهی مسئولان فرهنگی این سازمان بزرگ، حضور در مراسم افتتاحیه آن بوده است.

4000 عنوان جلد کتاب صوتی هم اکنون در مینی لپ‌تاپ‌های نرگس در این کتابخانه کوچک جا خوش کرد‌ه‌اند. نرگس می‌گوید: ما هیچ محدودیتی در این فضا ایجاد نکردیم و مردم بینا هم می‌توانند از کتاب‌های ما استفاده کنند. در طول هر هفته دو کتاب صوتی را می‌توانیم در اختیار مخاطبان قرار دهیم تا از این طریق نقشی در بهبود سرانه مطالعه در کشور داشته باشیم. اعضای کتابخانه می‌توانند با همراه داشتن حافظه یا لوح فشرده کتاب‌ها را از ما تحویل بگیرند.

کتاب‌های ادبیات فارسی، انگلیسی، عربی، داستان، رمان، ادیان، عرفان، فرهنگ و هنر، سفرنامه، تاریخ، آشپزی، جغرافیا، جامعه‌شناسی، کامپیوتر، کتاب کودک، کتاب‌های حقوقی و کتاب‌های دانشگاهی و... در گنجینه 4000 جلدی کتابخانه نرگس دیده می‌شود. او می‌گوید: به کتابخانه‌های بزرگ صوتی تهران از جمله کتابخانه دانشگاه پیام نور، کتابخانه بزرگ رودکی و حسینیه ارشاد که پیش از ما ایجاد شده‌اند به صورت دوره‌ای سر می‌زنم و کتاب‌های جدید را برای کتابخانه خریداری می‌کنم، این در حالی است که پول تمام این کتاب‌ها را از جیب پرداخت کرده و هیچ مسئولی برای همراهی با من کاری نکرده است.

نرگس ادامه می‌دهد: معتقدم کسانی که مدعی ایجاد فضای فرهنگی برای شهروندان هستند باید در نظر بگیرند معلولان هم جزو جامعه هستند. درست است معلولان توانمندی جسمی کمتری دارند ولی این حق را دارند که از امکانات شهروندی بهره‌مند شوند، این در حالی است که متاسفانه در شرایط کنونی معلولان و نابینایان از شرایط تفریحی و فرهنگی مناسبی برخوردار نیستند. در حالی که فضای کتابخانه نرگس شاید حتی به اندازه یک وجب از بریز و بپاش‌های شهری نباشد، اما توانسته مخاطبان زیادی را به سمت خود بکشاند. به یقین نرگس پشت بیکاری را به خاک مالیده و ثابت کرده اگر جوانان بینا هم کمی عزم کنند بدون آن که کسی یاری رسانشان باشد، می‌توانند از سد بیکاری بگذرند.