بزرگ‌ترین چالش‌های چین در قرن 21

دومین آنها که در هشتم نوامبر و یک هفته مانده به کنار رفتنش ایراد شد طبق معمول دو پهلو و پر از ابهام بود.

به رغم درخواست‌های فزاینده و فراخوان به انجام اصلاحات سیاسی و اقتصادی شجاعانه‌تر، هم او و هم رهبران تازه وارد، احتیاط‌های لازم را از دست نمی‌دهند.

این روزها در میان تدابیر شدید امنیتی در پکن و با درجات متفاوت در دیگر شهرهای چین، هوجین‌تائو به طور غیرمستقیم از نگرانی‌های حزب کمونیست سخن به میان آورد.

به رغم یک دهه رشد اقتصادی سرسام‌آور، نارضایتی‌ها میان طبقات ضعیف‌تر و نیز طبقه متوسط رو به افزایش که خواهان لحاظ شدن نظراتشان در شیوه حکمرانی بر کشور هستند بالا گرفته است.

در یک هفته برگزاری کنگره حزب کمونیست که معمولا هر 10سال یکبار اتفاق می‌افتد، در سخنرانی افتتاحیه آن هوجین‌تائو اقدام به ستایش دستاوردهای حزب از سال 2002 نمود، یعنی چیزی که به ترجیع‌بند دائمی رهبران چین بدل شده است و می‌گویند توسعه چین نامتوازن، خارج از کنترل و ناپایدار است.

2200 نماینده انتصابی انتظار اصلاح قوانین حزب برای تکریم هر چه بیشتر توسعه مبتنی بر علم کشور دیگر نظریات را داشتند؛ نظریاتی برگرفته از تئوری‌های مارکس، لنین مائو، دنگ شیائو پینگ و جیانگ زمین سلف هوجین‌تائو که بظاهر راهنمای حزب محسوب می‌شوند.

گمانه‌زنی‌هایی قبل از برگزاری اجلاس وجود داشت که احتمالا نام مائو از این فهرست حذف می‌شود، اما هو، آداب سپاس و قدردانی از رهبر فقید چین و افکارش را به جا آورد.

این حدس و گمان‌ها به آن جهت بود که رهبران حزب از اقدامات بو شیالی، عضو تصفیه شده حزب که بتازگی درپی افزایش محبوبیتش میان فقرا و با استفاده از شیوه نوستالژیک مخرب و ضدحکومتی مائو در تسخیر قلوب مردم بر آمده بود، نگران بودند.

اما نگرانی آنها حتی بیشتر از این بابت بود که گام‌های قبلی برداشته شده حزب در مائوزدایی در چین که در سقوط نمایشی بوشیالی به اتهام فساد و قتل نمایان گردید، می‌تواند اثبات تفرقه و اختلافات خطرناک درون حزبی باشد.

هوجین‌تائو در سخنرانی صد دقیقه‌ای‌ خود هشدار داد فساد می‌تواند به سقوط حزب و اضمحلال کشور منجر شود. چنین اظهاراتی میان رهبران قبلی چین نیز سابقه داشته است.

با وجود پیشرفت‌های ناچیز در ایجاد دولت فراگیر، مردم‌سالاری وسیع‌تر میان حزب و توده‌های مردم و تاکید بر استقرار حکومت قانون، پیشنهادها و راه‌حل‌های کهنه و نخ‌نما شده هو حاوی هیچ نکته جدیدی نبود. وی بر اهمیت اصلاحات سیاسی تاکید کرد، اما کماکان بر تداوم قانون تک‌حزبی در چین اصرار ورزید.

مسئول تهیه پیش‌نویس سخنرانی هوجین‌تائو، شی‌جین‌ پینگ، رئیس‌جمهور بعدی بود که این مساله می‌تواند بیانگر توافق مشترکی باشد که تغییر آن برای شی‌جین پینگ بسیار دشوار خواهد بود.

مقالات هشدارآمیز هفته‌های اخیر که بروز بحران در دهه آینده را احتمال می‌دادند و بحث بر سر اصلاحات پیشگیرانه حتی در رسانه‌های رسمی دولتی نظیر مجله تریبون مردم که دو هفته یکبار از سوی سخنگوی حزب منتشر می‌شود و روزنامه مردم که توسط دانشگاه پکن در شب افتتاح کنگره منتشر شد نیز نمایان گردید.

این مقالات اذعان کردند جامعه بشدت تحت کنترل که در آن مردم فقط باید آنچه را رهبران حزب می‌گویند، انجام دهند و جامعه متملق و چاپلوس که در آن هیچ آزادی عملی وجود نداشته باشد، بسرعت به پایانش نزدیک خواهد شد.

هوجین‌تائو ضرورت نیاز به بینش و شجاعت سیاسی هرچه بیشتر را پذیرفت و اعلام کرد حزب باید بی‌درنگ فرصت را برای اصلاحات در بخش‌های کلیدی از دست ندهد. او درخواست‌ها برای تغییرات در مدل اقتصادی کشور را از تاکید بر مصرف بیشتر به سمت سرمایه‌گذاری و صادرات تکرار کرد.

وی گفت به نیروهای بازار باید مجال بیشتری داده شود و تعیین نرخ ارز و بهره باید براساس بازار باشد. هوجین‌تائو همچنین از نیاز به توسعه پایدار بخش دولتی برای تاثیر و نفوذ بر اقتصاد سخن به میان آورد.

بسیاری از اقتصاددانان لیبرال دولت چین را به کاهش کنترل دولتی بر بخش‌های اقتصادی از خدمات مالی تا انرژی و ارتباطات فراخوانده‌اند. هو عنوان کرد بخش خصوصی باید از فضای عمل بیشتر برخوردار شود، اما همچنین دولت باید سرمایه‌گذاری در حوزه‌های کلیدی را که رگ حیات اقتصاد است، افزایش دهد.

کنگره هجدهم حزب کمونیست چین مثل گذشته نمایشی از پیش تعیین شده بود که احتمالا متضمن هیچ‌گونه تغییراساسی نخواهد بود.

منبع: اکونومیست 
مترجم: ایرج جودت