گفت‌وگو با علیرضا فتحی، طراح بدلکاری سریال «عملیات 125»

در کمال خونسردی حادثه‌سازی می‌کنیم

علیرضا فتحی سال‌ها تجربه طراحی بدلکاری را در آثار مختلف سینمایی و تلویزیونی دارد. مسلما مخاطبان کارهای او را در سریال‌هایی همچون «مختارنامه»، «دیوار» و «عملیات 125» دیده‌اند. او در این سال‌ها تلاش کرده به شکل مطلوب، بهترین کار را انجام بدهد تا صحنه‌های حادثه‌ای در ذهن بینندگان باقی بماند. این روزها کارهای او و گروهش در سریال عملیات 125 دیدنی است؛ آدم‌هایی که مرتب درگیر حریق می‌شوند و از ارتفاع‌های بلند سقوط می‌کنند. با فتحی به گفت‌وگو نشستیم تا بیشتر درباره بدلکاری در آثار نمایشی بدانیم و این‌که گروه با چه خطراتی رو‌در‌رو‌ست.
کد خبر: ۵۱۶۵۸۲

وقتی قرار است اجرای صحنه‌های پرحادثه را بپذیرید، موضوع فیلم یا سریال تا چه میزان برایتان اهمیت دارید؟ آیا قبل از پذیرش کار، فیلمنامه را می‌خوانید؟

مهم‌ترین مساله برای من به عنوان طراح بدلکاری این است که کارگردان، حادثه را بشناسد. موضوع فیلمنامه برایم خیلی اهمیت ندارد، چون بازیگر نیستم که بخواهم حساسیتی برای نقشم داشته باشم. بعد از خواندن فیلمنامه حوادث را طراحی می‌کنم. در این ارتباط با کارگردان صحبت می‌کنم و هماهنگی‌های لازم را انجام می‌دهم. گاهی پیش می‌آید کارگردانی بدون آن‌که دانش لازم را داشته باشد در کار ما دخالت و درباره صحنه‌های حادثه اظهار نظر می‌کند. همین دخالت او باعث می‌شود به کار لطمه بخورد. با توجه به این‌که نام من به عنوان طراح بدلکار در تیتراژ می‌خورد، بنابراین ترجیح می‌دهم با کسانی کار کنم که حادثه را می‌شناسند و بی‌دلیل در کارم دخالت نمی‌کنند. خوشبختانه با کارگردانان سریال عملیات 125 در سه سری از این سریال خیلی راحت بودم و همکاری لازم را با من داشتند.

چگونه قبل از کار متوجه می‌شوید کارگردان با صحنه‌های حادثه آشنایی دارد؟

بعد از خواندن فیلمنامه، درباره فضای کار با کارگردان صحبت می‌کنم. برخی کارگردانان اطلاعاتی در این زمینه دارند و بعضی دیگر ندارند. در گفت‌وگوهایی که با کارگردان و تهیه‌کننده دارم، متوجه نگاه آنها به صحنه‌های حادثه می‌شوم. وقتی بدانم گروه می‌خواهد کار را کاملا به من واگذار کند، حتما طراحی بدلکاری‌شان را می‌پذیرم. در غیر این صورت برایم غیرقابل قبول است که به خاطر دخالت‌های کارگردان کارم را خراب کنم. خوشبختانه تعداد کارگردانانی که کار را کاملا به من واگذار می‌کنند، زیاد هستند و تاکنون کمتر با مشکلی روبه‌رو شده‌ام. طراحی بدلکاری سریال تلویزیونی «دیوار» را هم به عهده داشتم. سیروس مقدم جزو کارگردانان فهیم و توانمند است. ما درباره صحنه‌های حادثه این سریال خیلی صحبت کردیم. او به من گفت آیا طراحی همه این مواردی که با او صحبت کرده‌ام، شدنی است و من هم تائید کردم. در نهایت کار را انجام دادم و ایشان هم خیلی راضی بودند.

شما سال‌ها سابقه طراحی بدلکاری دارید. مسلما آثاری را هم می‌پذیرید که حوادث آن زیاد و سنگین باشد. آیا تا به حال پیش آمده بدلکاری اثری به شما پیشنهاد شود که یک کار ساده منتهی به حادثه شود. مثلا پرش از یک ارتفاع کوتاه؟

بله، پیش آمده است. البته نویسنده و کارگردان به خاطر این‌که احتمال خطر را پایین بیاورند حادثه کمتری در قصه قرار می‌دهند. به همین دلیل مثلا ارتفاع یک تا دو متری را انتخاب می‌کنند، اما وقتی من با آنها صحبت می‌کنم این اطمینان را می‌دهم که اتفاق بدی رخ نخواهد داد و آنها می‌توانند تعداد و عمق حوادث را بیشتر کنند.

در مجموع پیشنهادم را به گروه می‌دهم تا صحنه حادثه بخوبی در بیاید. کار ما بدلکاری است و نسبت به حرفه خودمان آشنایی داریم. علاقه‌مند نیستم کار ضعیف ارائه بدهم.

آیا پیش آمده در پشت صحنه نگران صحنه‌هایی باشید که قرار است بدلکاران به جای بازیگران ایفای نقش کنند؟

نه، اصلا نگران نمی‌شوم. شاید باور نکنید اما من همیشه آرام‌ترین فرد در صحنه هستم و به کارگردان اطمینان می‌دهم که می‌تواند صحنه حادثه را بدون خطر ضبط کند. گرچه حرفه ما با خطر همراه است، اما من در طراحی‌ای که انجام می‌دهم چند بار صحنه را بررسی می‌کنم تا خطری پیش نیاید. بنابراین در کمال آرامش کارم را بدون هیچ گونه شلوغ‌بازی انجام می‌دهم، حتی در یکی از صحنه‌های سریال دیوار که قرار بود ماشینی از روی وانت عبور کند، اولین بار بود که این کار را انجام می‌دادیم، اما برای درآمدن این صحنه نگرانی نداشتم.

حتی اگر تمام معادلات را درست انجام بدهید، احتمال خطر باز هم وجود دارد. شما نمی‌توانید بگویید صحنه حادثه را صد درصد بدون خطر طراحی و اجرا می‌کنید.

خطر همیشه ممکن است برای همه پیش بیاید. وقتی شما از یک خیابان رد می‌شوید ممکن است به خاطر چاله‌ای که جلوی پایتان است به زمین بخورید. بنابراین این طور اتفاقات طبیعی است. معتقدم طراح بدلکار مثل پدری می‌ماند که باید مراقب فرزندانش باشد، بنابراین نباید اشتباه کند.

هنگام طراحی بارها صحنه را بررسی می‌کنم و تمام احتمالات را روی کاغذ می‌آورم تا درصد خطا را کاملا کاهش بدهم.

فتحی: بدلکار با بازیگر خیلی تفاوت دارد. بازیگر می‌تواند بارها یک صحنه را بازی کند تا حس‌اش کاملا درست و منطبق با آن چیزی باشد که کارگردان از او می‌خواهد، اما ما جای اشتباه نداریم و کوچک‌ترین خطا ممکن است به مرگ یک نفر منجر شود

بدلکار با بازیگر خیلی تفاوت دارد. بازیگر می‌تواند بارها یک صحنه را بازی کند تا حس‌اش کاملا درست و منطبق با آن چیزی باشد که کارگردان از او می‌خواهد، اما ما جای اشتباه نداریم و کوچک‌ترین خطا ممکن است به مرگ یک نفر منجر شود. به همین دلیل باید تمرکزم سر کار خیلی زیاد باشد تا مانع چنین اشتباهاتی شوم. به همین دلیل سعی می‌کنم همیشه آرامش داشته باشم تا با تمرکز بالا، بهترین کار را همراه گروهم انجام بدهم.

وقتی طراحی بدلکاری اثری به شما واگذار می‌شود صحنه حادثه را به چند شکل طراحی می‌کنید؟

معمولا سه طرح مختلف برای صحنه حادثه طراحی می‌کنم و با کارگردان در میان می‌گذارم تا او حق انتخاب داشته باشد. بعد از انتخاب او کارم را آغاز می‌کنم.

فکر نمی‌کنید دادن این حق انتخاب یعنی دخالت در کار شما؟

نه، این دخالت محسوب نمی‌شود. من حادثه را از سه زاویه مختلف طراحی می‌کنم تا آنچه که کارگردان هم می‌خواهد دربیاید.

شما طراح بدلکار سریال تلویزیونی عملیات 125 هستید که روزهای جمعه از شبکه تهران پخش می‌شود. بینندگان در هر قسمت از این سریال با حوادث مختلف روبه‌رو هستند. طراحی این همه صحنه حادثه برایتان دشوار نبود؟

نه. با توجه به تجربه‌ای که در طول این سال‌ها کسب کرده‌ام، هیچ کاری برایم دشوار نیست. برای صحنه‌های این سریال هم متناسب با حادثه از بدلکاران استفاده می‌کنم. گاهی برای یک صحنه از دو تا سه بدلکار بهره می‌برم و برخی مواقع از ده نفر. زمانی تعداد بدلکاران بیشتر می‌شود که عملیات هم گسترده‌تر باشد. با توجه به داشتن زمان مناسب برای تولید این سریال، با مشکلی روبه‌رو نبودیم؛ در حالی که برای صحنه‌های حادثه در سریال تلویزیونی دیوار که کم هم نبود با فشردگی زمان روبه‌رو بودیم و وقت زیادی برای طراحی حوادث نداشتیم اما خدا را شاکرم که سر بلند شدیم. بدلکاری سه سری از سریال عملیات 125 به عهده من بود. خوشبختانه با کارگردانان این سریال اصلاً به مشکل نخوردیم و در کمال آرامش کار را انجام دادم. در حال حاضر که بهروز افخمی مشغول کارگردانی فاز دوم سری سوم عملیات 125 است، چپ کردن ماشین در تونل توحید را انجام دادیم. کار با ایشان، مسعود آب‌پرور و محمدرضا آهنج خیلی راحت بود.

همچنین مشغول طراحی بدلکاری سریال «فرشتگان بر فراز آسمان» با موضوع هواپیماربایی هستم. از کار کردن با کارگردانانی که با صحنه‌های حادثه آشنایی دارند، لذت می‌برم. البته این طبیعی است. شما هم به عنوان خبرنگار با برخی همکارانتان راحت‌تر هستید و با بعضی دیگر رسمی‌تر. باید بگویم کار کردن با فردی مثل آهنج خیلی خوب است، چون به من اعتماد دارد و صحنه‌های حادثه آثارش را کاملا به من واگذار می‌کند و به قول معروف دستم را باز می‌گذارد.

یک اتفاق جالب در تیتراژ پایانی سریال عملیات 125 افتاده و این‌که مخاطب در این تیتراژ شاهد کارهای بدلکاران این سریال است. این ایده خودتان بود که به کارگردان منتقل کردید یا گروه سازنده تصمیم گرفت این کار را انجام بدهد؟

این ایده مسعود آب‌پرور است. ایشان پیشنهاد کردند صحنه‌هایی که بدلکاران حضور دارند، ضبط شود تا برای تیتراژ پایانی مورد استفاده قرار بگیرد. او گفت این کار را برای سری اول سریال تلویزیونی «هوش سیاه» هم انجام داده بود که مورد توجه مخاطبان قرار گرفت. طراحی بدلکاری این سریال به عهده من نبود. پیشنهاد آب‌پرور مورد استقبال من قرار گرفت.

امیدوارم در سینما و تلویزیون ما بر تعداد آثار حادثه‌ای افزوده شود. بینندگان ما نیاز به دیدن کارهای حادثه‌ای دارند. اکثر سریال‌های تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی آپارتمانی است، در حالی که باید به سمت موضوع‌های حادثه‌ای برویم. وقتی سریال‌هایی همچون عملیات 125 با این حجم حادثه تولید می‌شود، خوشحال می‌شوم. تا چه زمانی باید از تولید آثار حادثه‌ای بترسیم. باید در این باره تجدید نظر کنیم. خوشبختانه بچه‌های بدلکار در این زمینه کم نیستند که می‌توانند این خطرات را به جان بخرنند تا بینندگان شاهد آثار حادثه‌ای خیلی خوب باشند. مطمئن هستم مردم هم از دیدن چنین آثاری استقبال می‌کنند و علاقه‌مند هستند بر تعداد این نوع آثار افزوده شود.

به نظرتان پخش فعالیت بدلکاران در تیتراژ آثار نمایشی تا چه میزان به تقویت انگیزه آنها کمک می‌کند؟

این اتفاق مثبت است و امیدوارم در آثار دیگر هم شاهد توجه بیشتر فعالیت بدلکاران باشیم، چون باعث دلگرمی گروه‌های بدلکاری می‌شود. واقعا بدلکاران مظلوم هستند و هیچ وقت فعالیت آنها دیده نمی‌شود و همیشه پشت صحنه گم می‌شوند؛ در حالی که مردم علاقه‌مند به دیدن کار آنها هستند. من از گروه سازنده عملیات 125 قدردانی می‌کنم که چنین فضایی را در تیتراژ پایانی به تصویر کشیدند.

فاطمه عودباشی ‌/ ‌گروه رادیو و تلویزیون

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها