سفر رفتن هم لیزینگی شد

در چند روز گذشته تقریبا یکی از تیترهای اصلی صفحه اول همه روزنامه‌های کشور خبر گران شدن بی‌سابقه بلیت هواپیماست.

طبیعتا برای آنها که سفر به مقاصد دوردست بخشی از شغل آنها یا لازمه ادامه تحصیل‌شان است، گذشتن از سفر با هواپیما ناممکن است اما این افزایش قیمت، مسلما از شمار کسانی که هواپیما را برای سفرهای تفریحی انتخاب می‌کردند، می‌کاهد و از آنجا که سفر با وسیله شخصی نیز پر خطر است بعید نیست بسیاری از خانواده‌ها گزینه سفر را دست‌کم از برنامه‌های امسالشان خط بزنند.

نگرانی از همین وضع باعث شده است مجید ابوالفتحی مشاور عالی رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از دستورالعمل ویژه‌ای خبر دهد که در آن بر تعامل هر چه سریع‌تر با بانک‌های عامل به منظور اقدام عاجل در عملیاتی‌تر و ملموس‌تر کردن لیزینگ سفر در جهت کاهش فشار اقتصادی بر مردم و تسهیل سفر برای آنها، تاکید شده است.

او البته تاکید می‌کند که هواپیما فقط یکی از وسایل حمل و نقل مسافرت به حساب می‌آید و حتی در ایام پر سفر کمتر از 10 درصد مسافرت‌ها در کشور، هواپیمایی انجام می‌شود، اما به نظر می‌رسد برآورد این مسئول درست نباشد چرا که بسیاری از تورهای مسافرتی به مقاصد دوردست معمولا هواپیما را به عنوان وسیله نقل و انتقال مسافران انتخاب می‌کنند و افزایش قیمت ناگهانی بلیت هواپیما این تورها را بشدت متضرر می‌کند.

از سوی دیگر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به آژانس‌های مسافرتی هشدار داده است که در شرایط کنونی هیچگونه افزایش قیمتی نداشته باشند و از سوی دیگر حتی اگر آنها اجازه داشته باشند قیمت تورها را بیشتر کنند مردم از این افزایش قیمت استقبال نخواهند کرد و بنابر این آژانس‌ها به هیچ وجه نمی‌توانند ضرر مالی‌شان ناشی از افزایش قیمت بلیت هواپیما را جبران کنند.

ابوالفتحی که مدیرکل پیشین دفتر نظارت بر شرکت‌های حمل و نقل هوایی سازمان هواپیمایی کشور محسوب می‌شود در گفت‌وگو با فارس پیشنهاد می‌کند که سازمان هواپیمایی کشور در جایگاه متولی اصلی صنعت حمل و نقل هوایی با الگو گرفتن از کشورهای پیشرفته جهان و راه‌اندازی «سیستم سفرهای ارزان» که امروزه در تمام دنیا به عنوان یک روش کارآمد برای ارزان شدن سفر مورد استفاده قرار می‌گیرد، به پایین آوردن هزینه‌های سفر در ایران کمک کند.

او درباره این شیوه توضیح می‌دهد : Low Cost Carrier پکیج‌های ارزان قیمت در حمل و نقل هوایی است که در آن بلیت‌های ارزان‌تر برای برخی پروازها در ساعات نه‌چندان مطلوب سفر، بدون داشتن کترینگ یا پذیرایی در هواپیما و با هواپیماهای قدیمی‌تر به مسافران ارائه می‌شود و در این شرایط برخی از مسافران که ارائه سرویس کترینگ و نیز نوع هواپیما برای آنها از اهمیت چندانی برخوردار نیست می‌توانند برای ساعات غیر از پیک سفر با خرید بلیت ارزان‌تر، سفری ارزان را تجربه کنند

با این حال به نظر می‌رسد پیشنهاد لیزینگی کردن سفر که دستور ویژه آن از سوی رئیس سازمان میراث فرهنگی ارائه شده است بیشتر از طرح‌های امتحان‌نشده‌ای همچون پکیج‌های ارزان‌قیمت حمل و نقل هوایی که ابوالفتحی می‌گوید مفید باشد و سریع‌تر به نتیجه برسد چرا که در این طرح بانک‌ها و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به شکل مستقیم دخیل هستند.

آبان سال گذشته رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، از ارائه خدمات لیزینگ سفر از سوی دو بانک گردشگری و صادرات خبر داد. او گفت که سقف این تسهیلات برای سفرهای داخلی چهار میلیون تومان است و این مبلغ باید در یک سال با سود 11درصد بازگردانده شود.

در طرحی که موسوی از آن حرف می‌زد قرار بود این تسهیلات در قالب کارت‌های لیزینگ سفر در اختیار متقاضیان قرار بگیرد و آنها فقط در هتل ها، رستوران‌ها و مراکز دیگر گردشگری که طرف قرارداد با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بودند، خرج شود.

حالا تقریبا 9 ماه از وعده این مدیر می‌گذرد. در این مدت طرح لیزینگ سفر در بانک گردشگری اجرایی شده است که البته با آنچه موسوی گفته بود، تفاوت‌هایی دارد. متقاضیان دریافت تسهیلات گردشگری در این بانک ابتدا باید از طریق سایت بانک، عضو باشگاه گردشگری ایرانیان شوند و سپس در صورت تائید وضع اعتباری‌شان در بانک، پرونده‌ای اعتباری برای دریافت وام تشکیل دهند و پس از تکمیل این پرونده، معمولا در طول یک هفته، وام به آنها اعطا می‌شود.

مشتری‌هایی که این وام را دریافت می‌کنند سه ماه فرصت دارند از هتل‌ها، رستوران‌ها، تورهای داخلی و خارجی طرف قرارداد با باشگاه گردشگری ایرانیان استفاده کنند و اگر از این فرصت استفاده نکنند، اعتبار تخصیصی به حساب بانک برگردانده می‌شود.

مبلغ این تسهیلات از یک تا چهار میلیون تومان، متغیر است و مشتری‌ها باید آن را در طول 12 ماه با نرخ سود 14 درصد به بانک بازگردانند که این نرخ سود با آنچه پیش‌تر موسوی گفته بود تفاوت دارد.

بانک عامل دیگری که قرار است ارائه دهنده لیزینگ سفر باشد «صادرات» است، «جام‌جم» برای با خبر شدن از شرایط این بانک با روابط عمومی آن تماس گرفت که متاسفانه روابط عمومی حاضر به پاسخگویی در این زمینه نبود اما مرجعی آگاه که نخواست نامش فاش شود در این باره به جام‌جم توضیح می‌دهد: بانک صادرات هنوز هیچ اقدامی برای ارائه لیزینگ سفر نکرده است اما براساس مذاکراتی که تا کنون صورت گرفته احتمالا مبلغ این تسهیلات دو میلیون تومان و زمان بازپرداختش 20 ماه است و نرخ سود و کارمزد آن هنوز مشخص نیست.

اکبر غمخوار، عضو هیات‌مدیره انجمن صنفی دفاتر سفر و گردشگری است و از مدافعان اصلی لیزینگی کردن سفر. بر اساس تحلیل این کارشناس، هر زمان که قیمت مولفه‌های سفر همچون حمل و نقل، اسکان و... افزایش پیدا می‌کند قیمت تمام شده سفر نیز در کشور بالا می‌رود. در این شرایط طبیعی است که مردم سفر را از مخارج روزمره خارج کنند و کاهش تفریحات مردم، تبعات اجتماعی منفی فراوانی دارد و بهره‌وری آن‌ها را کاهش می‌دهد.

دولت‌های دنیا با آگاهی از همین اصل، همیشه پس از افزایش قیمت ناگهانی مولفه‌های سفر به دنبال راه‌هایی برای ارائه تسهیلات ویژه سفر به مردم می‌افتند تا آنها را همچنان مشتاق سفر کردن نگه دارند.

غمخوار می‌گوید: لیزینگی کردن سفر یکی از آن روش‌های تشویقی برای ترغیب مردم به سفر کردن است. البته مسلما اگر دولت بدون بهره مالی به مردم وام می‌داد بهتر بود اما هم‌اکنون هم نرخ سود نسبت به نرخ سود رایج بانک‌ها اندک است.

به گفته غمخوار، تنها مردم عادی نیستند که از لیزینگی شدن سفر سود می‌کنند و این جریان به نفع آژانس‌ها و دفاتر مسافرتی و صاحبان مراکز اقامتی نیز محسوب می‌شود چرا که اگر این تسهیلات کمکی نباشد مردم از سفر رفتن منصرف می‌شوند و این شرایط فعالان صنعت گردشگری را نیز با مشکل مواجه می‌کند.

تقریبا شش ـ هفت سال پیش طرح اقساطی کردن سفر از سوی رییس وقت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مطرح شد. او پیشنهاد کرد سازمان‌ها و دستگاه‌های دولتی بخشی از بودجه رفاهی خود را صرف ارائه وام سفر به کارکنان شان کنند اما این طرح ساز و کار مشخصی نداشت. سازمان‌های دولتی بودجه رفاهی چندانی نداشتند و در سال‌های بعد این بودجه به حداقل رسید و به این ترتیب طرح سفر‌های قسطی مسکوت ماند.

با این حال طرح لیزنیگی کردن سفر را نمی‌شود با طرح سفرهای قسطی مقایسه کرد، چرا که این بار پای سودبخش خصوصی در میان است و ارائه خدمات لیزینگ سفر به متقاضیان، منافعی را نیز برای بانک‌ها دارد که مهم‌ترین آنها، افزایش رونق و اعتبارشان است و به همین علت به نظر می‌رسد اگر این طرح در حد شعار و دستورالعمل باقی نماند و اجرایی شود، بر خلاف طرح قبلی که بر ارائه تسهیلات از محل بودجه رفاهی سازمان‌های دولتی تاکید داشت، موفق باشد و بتواند از فشار مالی بر مردم بکاهد و بازار سفر را همچنان پر رونق نگه دارد.

مریم یوشی‌زاده -‌ گروه جامعه