ارمغان نشاط و پویایی

یک برنامه صبحگاهی خوب می‌تواند مخاطبان خود را برای تمام روزی که در انتظارشان است، آماده کند و شرایطی به وجود بیاورد که با یک نگاه جدید و روحیه‌‌ای عالی، تمام روز را با نشاط و شادی سپری کنند. به همین دلیل است که برنامه‌های صبحگاهی، جزو ثابت و بدون تغییر جدول پخش برنامه‌های تلویزیون و رادیو هستند.

یکی از این برنامه‌های صبحگاهی، برنامه «صبح تهران» است که به مدت هشت سال از شبکه رادیویی تهران روی آنتن می‌رود. در حال حاضر این برنامه با دو گروه برنامه‌ساز شنبه تا پنجشنبه از ساعت 7 صبح به صورت زنده به مدت 75 دقیقه پخش می‌شود.

یک صبح پاییزی سراغ عوامل برنامه به رادیو تهران رفتم تا با ویژگی‌های برنامه‌ای که وظیفه ایجاد نشاط صبحگاهی را به عهده دارد، بیشتر آشنا شوم.

حسین حسن‌تبار‌امیری، تهیه‌کننده و سردبیر صبح تهران می‌گوید: برنامه‌های صبحگاهی رنگ تازه‌ای به صبح مخاطب می‌دهد و او را برای آغاز یک روز تازه و موفق آماده می‌کند، چراکه برنامه‌های صبحگاهی تاثیر بسزایی در القای شور و نشاط ابتدای روز دارد.

وی معتقد است: در توفیق یک برنامه صبحگاهی لازم است نشاط و حس زندگی را ابتدای روز به شنوندگان هدیه کرد. هر فردی هنگام شروع کار روزانه بیش از هر چیز به آرامش، امید و روحیه‌ای مثبت نیاز دارد تا بتواند با انواع و اقسام گرفتاری‌های زندگی شهری، از ترافیک شلوغ خیابان‌ها گرفته تا استرس‌های مختلفی که هر روزه با آنها دست به گریبان است، روبه‌رو شود. در این میان رسانه‌ای همچون رادیو می‌تواند با ایجاد بستری مناسب برای فراهم آوردن آرامش روانی شنوندگان کارکردی مناسب داشته باشد.

وی در پاسخ به این پرسش که برای ارتباط بیشتر با مخاطب صبحگاهی چه تدابیری باید در تهیه و تدارک برنامه اندیشیده شود، می‌گوید: برنامه‌ساز با درک مخاطب و این‌که خود را جای شنونده احساس کند، می‌تواند ارتباط درستی با او برقرار کند.

در این زمینه باید مطالعات روانشناختی دقیق انجام شود تا بدانیم فردی که ساعت 7 صبح بیدار شده در چه موقعیتی قرار دارد و با تجزیه و تحلیل‌های منطقی به تهیه و پخش برنامه بپردازیم.

برنامه با شور و نشاطی که ویژه برنامه‌های صبحگاهی است شروع می‌شود. جنب و جوش عوامل و پخش موسیقی‌های شاد و جذاب از یک روز پرتکاپو نشان دارد.

در فرصتی که پیش می‌آید با آلبرت کوچوئی، گوینده بخش‌های خبری و مطبوعات درباره ملاک‌هایی که برای انتخاب اخبار دارد گفت‌و‌گو می‌کنم.

وی می‌گوید: ارائه خلاصه اخبار برگزیده با هدف اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی همراه با ملاک‌هایی همچون جذابیت، اثرگذاری، انگیزه محوری و البته آموزش فرهنگی به نحوی غیرمستقیم در نظر گرفته می‌شود، البته باید گفت سعی نمی‌شود از همان صبح، ذهن مخاطب درگیر انواع دغدغه‌ها، مسائل و مشکلات یا نحوه درمان یا گرفتاری‌هایی از این دست شود. صبح ساعت حرکت، نشاط و پویایی توام با امید و امیدواری است. یک برنامه صبحگاهی فضای متفاوتی می‌طلبد و باید چه در اخبار، چه بخش‌های دیگر در آن شادابی و نشاط وجود داشته باشد.

در ادامه علی‌اکبر امیری ـ که تهیه اخبار فرهنگی و هنری را به عهده دارد ـ می‌گوید: یکی از بخش‌های برنامه صبح تهران به اطلاع‌رسانی اخبار حوزه فرهنگی و هنری اختصاص دارد. در این قسمت به ارائه آخرین اخبار در زمینه تئاتر، موسیقی و سینما و همچنین برپایی نمایشگاه‌ها و دستاوردهای ارائه شده می‌پردازیم و با مسئولان مربوط ارتباط زنده برقرار می‌شود.

مصاحبه‌های علیرضا محمدی پخش می‌شود. مثلا گزارش امروز درباره دفع زباله و ساعات مختلفی است که شهروندان زباله‌های خود را بیرون می‌گذارند.

با برقراری ارتباط زنده‌ای با دکتر امیر الهامی، استاد دانشگاه نکات اخلاقی به زبانی صمیمی و گیرا بیان می‌شود، سپس علی زراندوز نیز به ارائه نکات اخلاقی و رفتاری به زبان طنز می‌پردازد.

زراندوز پس از پایان بخش خود می‌گوید: در این بخش از برنامه نگاهی طنز‌آمیز به حوادث و اتفاقات خبری روز داریم، چون لبخند و شادی، نیاز مردم است و وقتی با تفکر همراه باشد مورد استقبال مردم واقع می‌شود. طنز، بیان شیرین کاستی‌ها و برخی کمبودهاست که با انتقادهای لطیف و سازنده آمیخته است.

تا اینجا حرفی از گوینده برنامه زده نشد. یوسف رحیمی که گویندگی امروز برنامه صبح تهران را به عهده دارد کمی آرام‌تر از دیگر گویندگان و مجریان برنامه‌های صبحگاهی است.

پس از پایان برنامه از او می‌خواهم بیشتر در مورد اجرایش بگوید. وی توضیح می‌دهد: همیشه با کلام و حرف نمی‌توان نشاط ایجاد کرد، بلکه تلفیقی از موسیقی، لحن، مسائل تخصصی و... باید به مخاطب تقدیم شود. همان‌طور که نمی‌توان یک برنامه خمود و کسل‌کننده ساخت و این انتظار را داشت که مجری فقط با اجرایش آن را درست کند.

او می‌گوید: ریتم تند و بخش‌‌های گوناگون از جمله مواردی است که در یک برنامه‌ صبحگاهی باید گنجانده شود، اما نه با جیغ و فریاد. اگرچه لحنی که یک گوینده یا مجری صبحگاهی دارد متفاوت از سایر ساعات روز است، ولی معتقدم نمی‌توان با قیل و قال کاذب، ایجاد انرژی و امیدواری کرد یا این که صرفا تنها به جملاتی مثل صبح بخیر، شاد باشید و صبح است و... اکتفا کرد. چون یک مجری موفق باید دارای گنجینه واژگان غنی باشد و مسلط بر نوع بیان و دانا به چگونگی استفاده از کلمات مناسب و بجا باشد. هنر مجری به فراز و فرودهای صحبت‌هایش و نیز تغییر تن صدا و به کار بردن احساسات مناسب با مطلب در حال ارائه دادنش است، اما نه با جیغ و داد و فریاد.

رحیمی همچنین در ادامه اذعان می‌کند: نه‌تنها نباید خیلی قیل و قال کرد، از طرفی هم باید در نظر گرفت ذهن آماده و در عین حال حساس مخاطب با محتوای کسل‌کننده و گفت‌وگوهای طولانی خسته می‌شود. گاهی برخی مجریان برنامه‌های صبحگاهی یک تنه در همه نقش‌ها و تخصص‌ها همچون کارشناسی خبره سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، کارشناس محیط زیست، مدعی‌العموم مسائل اجتماعی، نصیحت‌کننده و فردی باتجربه و نقش‌هایی شبیه این ظاهر می‌شوند و اغلب اوایل صبح حجم زیادی از اطلاعات را به ذهن خواننده القا می‌کنند که بتدریج برنامه ضد مخاطب می‌شود.

در حقیقت مجری باید بداند چگونه سخن بگوید تا هم مخاطب را با خود همراه کند و هم اطلاعات او را بالا ببرد و برای او در این ساعت از روز آرامش توام با شادی به ارمغان آورد.

وقتی از او می‌پرسم آیا این دسته از برنامه‌ها واقعا آرامش روحی و روانی و آماده شدن برای روزی پر از کار را برای مخاطبان به ارمغان می‌آورد، در پاسخ می‌گوید: اجرایی کلیشه‌ای که بیشتر تداعی‌گر اجراهای سال‌های بسیار دور است یا صحبت‌های معمولی و کم‌عمق که نشان‌دهنده تحقیقات کم نویسندگان برنامه است، نقطه ضعفی است که می‌تواند آسیب جدی به برنامه وارد آورد یا حتی نبود خلاقیت و نوآوری و پیروی از اجراهای دیگران آفتی است که نه‌تنها موجب ایجاد آرامش روحی و روانی در شنوندگان نمی‌شود، بلکه حتی به ریزش مخاطبان می‌انجامد. تمام عوامل باید دست به دست هم دهند تا با محتوا و مضمونی که حرف نو و تازه‌ای برای گفتن داشته باشد با اجرایی معقول و همه‌پسند باعث ایجاد آرامش، انگیزه و امید به آینده شوند.