گردشگری؛ فرصت‌یا‌تهدید

مقاصد گردشگری مشکلات گوناگونی، هم در خود منطقه و هم در اطرافشان ایجاد می‌کنند که از آن میان می‌توان به تراکم و انباشت زباله‌ها، قطع درختان و از بین بردن پوشش گیاهی، آلودگی منابع آب و فرسایش خاک اشاره کرد. از سوی دیگر ، ساخت راه‌ که یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های لازم جهت توسعه گردشگری است، دستکاری‌های جدی در طبیعت را به دنبال دارد. عملیات انفجار، کوه‌بری، خاکریزی‌های گسترده و قطع کردن مسیرهای طبیعی گذر جانوران‌ برخی از این تهدیدها است‌.

‌اما واقعیت این است که با فرهنگسازی درست و تاکید چندباره بر مسائل زیست‌محیطی در هر گزارش و خبر با موضوع گردشگری، می‌توان از این صنعت یک فرصت برای محیط زیست ایجاد کرد.

گذشته از منافع غیرمستقیمی که از آگاه کردن مردم درباره رفتار دوستانه با محیط زیست به دست می‌آید، منافع مستقیم چندی نیز از گنجاندن ارزیابی آثار زیست‌محیطی در تدوین طرح‌های گردشگری به دست می‌آید. در واقع ارزیابی زیست‌محیطی نه تنها راهی برای شناخت آثار بالقوه فعالیت‌های انسانی بر محیط زیست است، بلکه موجب اصلاح و ارتقای هر دو نیز می‌شود. محیط زیست طبیعی با کیفیت بالا، منبع کلیدی گردشگری است. استقبال مردم از طرح‌های گردشگری اغلب وابستگی تنگاتنگ با کیفیت محیط زیست دارد. ارزیابی زیست‌محیطی اگر به‌نحو شایسته‌ای صورت پذیرد، موجب اصلاح طرح‌ها و پیشگیری از بروز ناکامی در توسعه گردشگری می‌شود و از تخریب پیش‌بینی نشده محیط زیست جلوگیری می‌کند. با این حال ارتباط بین فرهنگ و گردشگری بر کسی پوشیده نیست.

فرهنگ را باید شیوه با هم زیستن در جهانی دانست که انسان‌ها یک سوی آن قرار دارند: زیستمندی در میان زیستمندان دیگر. از این روست که بر هر رسانه و رسانه‌نگاری لازم است تا در هر خبر، گزارش و برنامه‌ای که در حوزه گردشگری به مخاطبش ارائه می‌کند، محیط زیست را از یاد نبرد.

مسعود بُربُر