نگاه مسکو به بغداد

تا پیش از اشغال عراق، روسیه از متحدان اصلی عراق بود هر چند که صدام حسین گرایش‌های غرب‌گرایانه گسترده‌ای داشت اما در نهایت روابط بغداد ـ مسکو دارای اهمیت بوده است.

پس از حضور اشغالگران در عراق این مناسبات با تغییراتی همراه شد به ویژه این که آمریکا تلاش کرده تا جایگاه روسیه در صنایع نفتی و نظامی عراق را حذف کرده و تنها بازیگر این حوزه‌ها گردد. برخی ناظران سیاسی تاکید دارند که اصرار آمریکا به تخریب ساختار نظامی عراق برای حذف روسیه در این حوزه و جایگزین سازی صنایع نظامی آمریکایی بوده است.

همزمان با نزدیک‌تر شدن زمان خروج نیروهای آمریکایی از عراق رویکرد مسکو ـ بغداد به احیای روابط نیز ابعاد گسترده‌تری گرفته چنانکه مالکی نخست‌وزیر عراق در دوران ریاست جمهوری مدودوف نیز به روسیه سفر کرده و طرفین بر تحکیم مناسبات تاکید کردند.

بسیاری از ناظران سیاسی و نظامی تأکید دارند که با افزایش نقش و جایگاه عراق در منطقه و آشکار‌تر شدن ماهیت استقلال خواهانه آن از آمریکا گرایش مسکو به این کشور نیز بیشتر گردیده است به گونه‌ای که مسکو بتواند از ظرفیت‌های این کشور برای رسیدن به اهداف منطقه‌ای و جهانی برخوردار شود.

بازگشت به دوران گذشته و حضور در عرصه نفتی، اقتصادی نظامی عراق از خواسته‌های روسیه است که نمود آن تأکید بر فروش جنگنده‌های «سوخو و میگ» به این کشور است. عملکردهای روسیه نشان می‌دهد که این کشور سعی در شکستن حلقه محاصره آمریکا دارد لذا در کنار توسعه روابط با کشورهای آسیای مرکزی قفقاز به دنبال بازگشت به متحدان قدیمی نیز می‌باشد.

رویکرد به افغانستان، لیبی و عراق را می‌توان در این چارچوب ارزیابی کرد. نکته مهم در مناسبات روسیه و عراق پرونده آمریکا است.

آمریکا سعی در تحقق یک جانبه گرایی در خاورمیانه دارد که عملا تهدیدی برای جایگاه جهانی روسیه است این تحرکات در حالی صورت گرفته که محور آن را سرنگونی نظام سوریه تشکیل می‌دهد. روسیه در حالی به مقابله با این تحرکات می‌پردازد که بهره‌گیری از ظرفیتهای  منطقه‌ای از اصول مهم در این حوزه است.

جایگاه کشورهایی مانند ایران عراق، لبنان در قبال مساله سوریه و دشمن واحدی به نام آمریکا موجب شده تا مسکو گرایش‌های بسیاری به این کشورها داشته باشد.

به هر تقدیر می‌توان گفت که رویکرد روسیه به عراق در کنار توسعه مناسبات دو جانبه و احیای روابط گذشته برگرفته از نگاه واحد دو کشور در مقابله با آمریکا است که محور آن را در تقویت توان نظامی و سیاسی عراق و نیز همگرایی در مساله سوریه شامل می‌گردد.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین