خال‌های خطرناک

بعضی‌ها چند خال مختلف و متفاوت دارند و گروهی هم هستند که بسیار بندرت چنین لکه‌هایی را می‌توان روی پوست‌شان دید و تشخیص داد. متخصصان می‌گویند تعداد خال‌ها در افراد و نژادهای مختلف متفاوت است و تعدادشان در یک فرد بیشتر به عوامل ژنتیکی مربوط می‌شود. این خال‌ها گاه از همان بدو تولد روی پوست ظاهر شده و گاهی هم پس از تولد شاهد ایجادشان هستیم؛ اما هر زمانی که ایجاد شود و هر طور که باشد، حاصل افزایش و رشد سلول‌های رنگدانه‌ساز پوست است. البته این روزها، بعضی‌ها هم به فکر برداشتن‌ خال‌ها می‌افتند؛ اما سوال اینجاست که کدام خال را باید برداریم و به کدام‌یک نباید کاری داشته باشیم؟ آیا برداشتن خال برای زیبایی صدمه‌ای به پوست نمی‌زند؟ چه زمانی وجود خال‌های پوستی، خطر بروز بیماری‌های مهم را افزایش می‌دهد؟ و سوالاتی از این است.

دکتر امیرهوشنگ احسانی، متخصص پوست و مو در این‌باره به جام‌جم می‌گوید: چنانچه تعداد سلول‌های ملانوسیت که تولیدکننده رنگدانه پوست است، به صورت زنجیره‌ای و خوشه‌وار در یک منطقه از پوست افزایش یابد، خال‌ها روی پوست بدن ایجاد خواهد شد که البته براساس میزان افزایش تعداد این سلول‌ها، خال می‌تواند مسطح یا برجسته باشد.

بعضی از خال‌ها روی پوست بدن ما از همان بدو تولد بوده و همین طور هم تا پایان عمر باقی خواهد ماند، اما برخی از خال‌ها هم با گذشت زمان و در سال‌های بعد ایجاد می‌شود. دکتر احسانی با اشاره به این که خال‌ ممکن است اکتسابی یا مادرزادی باشد، در مورد خال‌های مادرزادی توضیح می‌دهد: خال‌های مادرزادی ویژگی‌های خاصی دارد؛ این خال‌ها معمولا سطح مخملی‌شکلی داشته و ممکن است موهای روی آن نیز افزایش یابد. به این نکته هم باید توجه داشت که خال‌های مادرزادی براساس اندازه‌شان، اهمیت خاصی پیدا می‌کند؛ چراکه ممکن است در آینده احتمال بروز بدخیمی برای آنها وجود داشته باشد.

به گفته وی، دیده شده است احتمال بدخیمی یا ملانوم که سرطان سلول‌های رنگدانه‌ای است، در خال‌های مادرزادی بزرگ‌تر از 20 سانتی‌متر بشدت افزایش می‌یابد و به همین دلیل باید مورد توجه قرار گیرد. با این حال در صورتی که اندازه این خال‌ها کوچک‌تر از 20 سانتی‌متر باشد، معمولا کمتر شاهد بروز این اتفاق هستیم.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره خال‌های اکتسابی که بعد از تولد ایجاد می‌شود، چنین می‌گوید: تعداد خال‌ها در یک فرد به عوامل ژنتیکی مربوط می‌شود و رفتار آنها هم متفاوت است. بعضی خال‌ها مسطح بوده و بعضی هم رشد می‌کند و کمی برجسته می‌شود. همچنین جالب است بدانید با افزایش سن، به‌تدریج ممکن است خال‌ها رنگدانه‌شان را از دست داده و همرنگ پوست شود. البته باید این نکته را هم در نظر داشته باشیم که این خال‌ها معمولا خوش‌خیم است.

این متخصص پوست و مو تاکید می‌کند: اگر اندازه خال تغییر کند و ناگهان بزرگ‌تر از قبل شود یا اگر تغییر رنگ زیادی داشته باشد و شکل هندسی نامنظمی پیدا کند، احتمال بدخیمی آن هم افزایش می‌یابد. چنین حالت‌هایی ممکن است در خال‌های قدیمی دیده شود؛ به این معنی که یک خال از گذشته به صورت طبیعی وجود داشته و بعد از گذشت مدتی، چنین اتفاقاتی برایش پیش می‌آید که در این شرایط سعی می‌شود نمونه‌برداری و پس از آن هم جراحی انجام ‌شود.

وی می‌افزاید: چنانچه یک خال از ابتدا این مشخصات را داشته باشد، این احتمال هم از همان زمان وجود دارد؛ بنابراین حتما باید برای این نوع خال نمونه‌برداری انجام داده و اگر شک بالینی برای ایجاد بدخیمی وجود داشته باشد، باید خال را کاملا برداریم.

اگر یک روز به صورت اتفاقی متوجه شوید یک خال جدید روی پوستتان ایجاد شده چه می‌کنید؟ خیلی از ما وقتی خال جدیدی را روی پوست‌مان پیدا می‌کنیم، اول می‌ترسیم و آن را به یک بیماری مربوط می‌دانیم. آیا واقعا تولید هر خال جدید می‌تواند علامتی برای ایجاد یک بیماری باشد؟ و اصلا تا چه سنی باید منتظر ایجاد خال‌های جدید باشیم؟

دکتر احسانی به این سوال چنین پاسخ می‌دهد: معمولا بعد از سی و پنج تا چهل سالگی، احتمال ایجاد خال‌های جدید کاهش می‌یابد، ولی تا قبل از آن ممکن است این خال‌ها روی پوست فرد ایجاد شود. البته اگر بعد از سنین سی و پنج تا چهل سالگی، خال جدیدی روی پوست ایجاد شود، اهمیت خاصی دارد و باید با دقت بیشتری آن را بررسی کنیم.

به گفته این پزشک متخصص، در سنین نوجوانی، دوران بلوغ و بارداری ممکن است تعداد خال‌ها بیشتر شده یا پررنگ‌تر از قبل شود.

روی پوست بدن خیلی از افراد، خال‌هایی با رنگ‌های مختلف وجود دارد؛ خال‌های قرمز و آبی که ممکن است مردم از آنها بترسند و تصور کنند احتمال بدخیمی میان این نوع خال‌ها بیشتر است.

دکتر احسانی ضمن بیان این‌که خال‌های قرمز، خال‌های عروقی بوده و خطر بدخیمی هم ندارد، یادآور می‌شود: این خال‌ها با افزایش سن روی پوست به وجود آمده و البته خوش‌خیم هم هست؛ تعداد آنها ارثی بوده و روی تنه، سینه، دست و پا ممکن است ایجاد شود. بنابراین فقط در صورتی که فرد از نظر زیبایی بخواهد این نوع خال‌ها را بردارد، می‌تواند برای این کار اقدام کند.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران می‌افزاید: بهتر است خالی که خونریزی کرده یا خیلی در معرض تحریک قرار دارد، مانند خالی که روی گوش یا گردن فرد است و دائم به دسته عینک یا لباس گیر می‌کند، برداشته شود. این متخصص پوست و مو درباره خال‌های هاله‌دار هم می‌گوید: این هاله ممکن است سفید یا قرمز باشد و در واقع واکنشی است نسبت به خال؛ اما احتمال بدخیمی در مورد آن وجود ندارد و براساس شکل و نوع هاله، شیوه برخورد با آن متفاوت خواهد بود.

به گفته وی، برداشتن خال‌ها برای زیبایی بیشتر ضرورتی ندارد، ولی چنانچه فرد به این کار تمایل داشته و نسبت به آن اقدام کند، مشکلی نیز ایجاد نخواهد شد.