طبیعت در پناه شریعت

از سوی دیگر نقشی که روحانیان و مبلغان مذهبی در جامعه اسلامی دارند بسیار برجسته است و از این رو بیشترین تاثیر آموزش‌های محیط ‌زیستی زمانی رخ خواهد داد که با همراهی این گروه مرجع اجتماعی صورت پذیرد.

انجمن محیط‌زیستی تسنیم که یک سازمان مردم‌نهاد ثبت شده در شهرستان بروجن است این موضوع را هدف اصلی خود قرار داده است.

رییس این سازمان مردم‌نهاد این موضوع را چنین بیان کرد: یکی از مهم‌ترین هدف‌هایی که ما در انجمن دنبالش هستیم بحث فرهنگسازی است. روحانیان بویژه در مناسبت‌هایی مثل ماه رمضان یا ماه محرم چه به لحاظ انسانی و چه به لحاظ اسلامی از گروه‌های مرجع جامعه ما هستند و ما تصمیم گرفتیم که از ظرفیت آنها استفاده کنیم. حفاظت از محیط ‌زیست در روایات اسلامی و آیات قرآن مجید هم آمده است، ولی متاسفانه دیده می‌شود ، حتی در میان افرادی که در زمینه‌های اعتقادی پررنگ‌ترند این مقوله برایشان جا افتاده نیست.

مهندس لیلا اخلاصی در گفت‌وگو با «جام‌جم» مراحل نخست طرح طبیعت در پناه شریعت را چنین توضیح داد: با اداره تبلیغات اسلامی، اداره کل محیط ‌زیست و اداره منابع طبیعی صحبت کردیم که با همکاری انجمن تسنیم طرح طبیعت در پناه شریعت را در منطقه اجرا کنیم. مبنا را بر آن گذاشتیم که اول یکسری آموزش‌هایی را برای مروجان مذهبی و روحانیانی که در مناسبت‌های مذهبی حضور دارند برگزار کنیم.

یکسری کتاب هم به صورت مرجع به آنها معرفی کردیم مثل کتاب اسلام و محیط‌زیست آیت‌الله جوادی‌آملی. نکته قابل تامل این بود که خود روحانیان هم با وجود جایگاه آیت‌الله جوادی‌آملی با این کتاب آشنایی چندانی نداشتند. بعد هماهنگ کردیم که خود بچه‌های انجمن بتوانند در کنار آنها بروند و صحبت کنند و روحانیان هم در هر صحبتی که در هر مناسبتی می‌کنند پنج دقیقه از وقتشان را به محیط‌زیست اختصاص بدهند.

وی با تاکید بر این که «مسائل وقتی که پشتوانه دینی داشته باشد برای مردم ما ملموس‌تر است و مردم تعهد اجرایی بیشتری به آن دارند» در توضیح مراحل اجرایی کار گفت:  مکاتبات‌ ما آغاز شد و بعد با ادارات یاد شده وارد گفت‌وگو شدیم، طرح را از ماه رمضان همین امسال آغاز کردیم. در آغاز از مبلغان مذهبی به طور شفاهی خواهش کردیم تا وقتی نامه‌نگاری‌ها و مراتب رسمی کار انجام می‌شود، آنها در برنامه‌هایشان درباره این مسائل هم صحبت کنند. ان‌شاء‌الله به طور رسمی هم از ماه محرم امسال همراه با هیأت‌ها کار را آغاز خواهیم کرد.

به گفته رییس این سازمان مردم‌نهاد هزینه‌ای که برای کتاب‌ها شده و همچنین سایر هزینه‌های این طرح همه شخصی بوده است و فقط در همایش آخری که برگزار شده اداره‌کل منابع طبیعی بخشی از تبلیغات را به عهده گرفته و سازمان محیط‌ زیست نیز قرار است کمک‌های غیرنقدی کند و خلاصه در کار اشتراک داشته است، اما هزینه همه کارهای دیگری که انجام شده توسط خود انجمن بوده است.

اخلاصی که خود فارغ‌التحصیل رشته محیط‌ زیست است در توضیح پیشینه تاسیس و فعالیت‌های انجمن می‌گوید: از زمانی که تحصیلم تمام شد و به بروجن برگشتم، دنبال این بودم که گروه‌های فعال در این زمینه را پیدا کنم چون معتقدم سازمان‌های مردم‌نهاد بازوهایی هستند که متکی به نهاد خاصی نیستند و بنابراین خیلی راحت‌تر می‌توانند برخی فعالیت‌ها را انجام دهند که شاید نهادهای رسمی برای انجام آنها به دلایل اداری دستشان باز نباشد.

از اردیبهشت 90 به دنبال افرادی برای همکاری بودم و در نهایت تعدادی از دانشجویان رشته‌های مختلف، اما علاقه‌مند به محیط‌زیست به ما پیوستند. روز نوزدهم شهریور 1390موفق شدیم مجوزمان را دریافت کنیم و در محدوده شهرستان کارمان را آغاز کردیم تا بعد به مراحل استانی و کشوری هم کار را گسترش دهیم.

او در توضیح طرح‌هایی که تاکنون توسط تسنیم برگزار شده است گفت: از طرح‌های ما یکی طرح اکو اسکول یا مدرسه محیط‌زیستی است. در این مدرسه این طور کار می‌شود که برای یکسری آموزش‌های محیط‌زیستی به مدت دو روز در هفته یک مشاور از انجمن را به صورت رایگان در اختیار مدرسه می‌گذاریم. این مشاور درآغاز به طور رایگان 40 تا 60 ساعت آموزش همگانی برای کل مدرسه می‌گذارد و بعد از بین افرادی که این آموزش عمومی را دیدند یک کارگروه علاقه‌مند به محیط‌زیست از بین بچه‌ها انتخاب می‌شوند.

بعد از این که کارگروه مشخص شد شروع می‌کنیم یکی یکی مسائلی که در مدرسه هست با بچه‌ها و نمایندگانی از والدین آنها پیگیری می‌کنیم. در مناسبت‌هایی مثل هفته منابع طبیعی و مانند آن هم به سراغ مدارس بیشتری رفتیم و با آنها کار کردیم. طرح دیگر ما روز 21 تیر بود که برای اولین بار روز ملی بدون نایلکس در کشور برگزار شد و ما هم توانستیم دوره‌های آموزشی برای اعضای انجمن برگزار کنیم.

به سطح شهر نیز آمدیم و آموزش‌های چهره به چهره با مردم داشتیم و بروشورهایی هم توزیع کردیم. جالب بود در برخی گزارش‌ها خیلی تعجب کرده بودند که اصلا یک انجمن شهرستانی چگونه از این قضیه خبردار شده است. مردم هم خیلی هم استقبال کردند. قبل از آن در تاریخ 28 خرداد نخستین همایش مهار بیابان زایی را در استان برای اولین بار برگزار کردیم. پیشتر هم در هفته منابع طبیعی برای هرروز از این هفته یک برنامه جداگانه براساس نامگذاری آن روز برگزار کردیم، یعنی مثلا در روز آموزه‌های دینی و منابع طبیعی به میان نمازگزاران رفتیم و نهال و بروشور توزیع کردیم. از دیگر برنامه‌های قبلی‌مان هم برگزاری پیاده‌روی عمومی در روز هوای پاک و دوچرخه سواری عمومی در سطح شهر در روز حفاظت از لایه ازن بود. در هر کدام از این برنامه‌ها هم بروشور و سی دی آموزشی توزیع کردیم، یعنی تلاش کردیم غیر از برنامه‌های عملی آموزش‌های تئوری هم داشته باشیم.

اخلاصی آینده پیش روی انجمن تسنیم و طرح طبیعت در پناه شریعت را چنین ترسیم کرد: هم تلاش داریم با انجمن‌های دیگر در سطح کشور همکاری کنیم و هم فعالیت انجمن تسنیم را به صورت ملی درآوریم. همین الان هم اگرچه محدوده فعالیت‌مان شهرستانی است، اما با خیلی از انجمن‌هایی که در سطح کشور هستند پیوندهایی برقرار کردیم و هدفمان این است که برنامه‌های مشترک برگزار کنیم. خود طرح طبیعت در شریعت هم قرار نیست صرفا طرحی یک ساله باشد و برنامه ما بلندمدت است. پیش از این طرح مشابهی فقط در استان سمنان برگزار شده و طرح ما اول به صورت آزمایشی در شهرستان بروجن و استان چهارمحال و بختیاری اجرا می‌شود و بعد آن را گسترش می‌دهیم.

طرح طبیعت در پناه شریعت و دیگر برنامه‌های انجمن تسنیم که در وبلاگ این سازمان مردم‌نهاد و در وب‌سایت دیده‌بان طبیعت بختیاری اطلاع‌رسانی می‌شود، تنها نمونه‌ای از توانمندی‌هایی است که سازمان‌های مردم‌نهاد می‌توانند به عهده بگیرند. اگر قرار باشد در حوزه آموزش‌های مدنی و محیط‌زیستی، مشارکت مردمی اتفاق بیفتد، قطعا آغاز آن از طریق سازمان‌های مردم‌نهاد خواهد بود و بار بزرگی از دوش نهادهای مسئول برداشته خواهد شد.