یادی از یک حماسه
پدافند زنده به آن است که حضورش مانع حضور دشمن شود و آنچنان محکم قامت بکشد و سر برافرازد که تا آسمان هم کسی نتواند از سد او بگذرد، ایستگاه راداری سوباشی در دفاع مقدس، چنین تصویری از پدافند ارائه میکرد و نمونه کامل توانمندی و ایثارگری رزمندگان پدافند بود.
سایت رادار سوباشی ، واقع در ارتفاعات سوباشی همدان به عنوان یکی از مهمترین سایتهای راداری کشور در زنجیره عظیم پدافند هوایی (رادارهای پیش اخطار، رادارهای کنترل آتش، سامانههای موشکی زمین به هوا، شبکه دیدهبانی، توپهای ضد هوایی و...) نقش ویژه و موثری در مقابله با تهاجم هوایی عراقیها در زمان جنگ تحمیلی ایفا کرد.
سایت راداری فوق ضمن رهگیری هواپیماهای دشمن، کنترل و هدایت هواپیماهای ورودی و خروجی به مرزهای غرب کشور، کنترل آتش سایتهای موشکی ارتش و سپاه، کنترل آتش پدافند هوایی مستقر در منطقه (زمینی، هوایی...)، اعلام وضعیت (سفید، زرد یا قرمز) به 13 استان کشور (حدود 80 درصد از جمعیت کشور) را به عهده داشت.
درواقع رادار سوباشی با تغذیه چند سایت راداری، سایتهای موشکی زمین به هوا و سامانههای توپ ضدهوایی آسمان کل منطقه غرب، بخشی از شمال غرب و جنوب غرب را تحت پوشش خود قرار داشت.
با توجه به اهمیت مناطق یاد شده به عنوان معابر نفوذ هواپیماها و هلیکوپترهای دشمن (یا هر نوع هواگرد دیگر)، از وجود قویترین نفرات که در سطح آموزش بالا و مهارت بینظیر باشند در سایت راداری فوق استفاده میشد. به دلیل عملکرد مناسب این سایت راداری که همچون یک دژ مستحکم در برابر حملات هوایی عراقیها ظاهر میشد، خلبانان عراقی همواره از نزدیک شدن به سایت راداری سوباشی و سایتها و مواضع ضد هوایی فوق وحشت داشتند، به همین دلیل آنها در برخی مواقع حریم دفاعی سایت فوق را دور زده و از سایر قسمتها (جنوب یا شمال کشور) وارد حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران میشدند و این مساله زحمت عراقیها را جهت دستیابی به اهداف خود سختتر می کرد.
از جمله افتخارات سایت راداری سوباشی در تامین امنیت کشور میتوان به عملکرد این سایت در 26 بهمن 1365 اشاره کرد.
در آن روز با همکاری مشترک سایت راداری سوباشی و ارائه سمت، برد و ارتفاع هدف و واگذاری مشخصات هواپیمای میگ25 عراقی به سایت موشکی HQ2یابنالزهرا(س) (این سایت تحت اختیار سپاه پاسداران بود، ولی نیروهای آن توسط پدافند هوایی ارتش تامین میشد)، شلیک موفقیتآمیز با سر انگشتان با کفایت فرزندان ارتش اسلام انجام شد.
پس از سرنگونی هواپیمای میگ 25 عراقی کارشناسان نظامی دنیا بر قدرت پدافند هوایی جمهوری اسلامی ایران تاکید کرده و ماموریت میگ 25 در جنگ شهرها و بمباران مردم بیگناه ایران اسلامی برای همیشه متوقف شد. با توجه به موارد فوق، عراقیها شدیدا در تلاش بودند که سایت راداری فوق را مورد حمله مستقیم و انهدام قرار دهند.
157 مرحله حمله عراقیها به سایت فوق و استفاده آنها از موشکهای ضدرادار و ناکامی در مختل کردن عملکرد سایت فوق گواهی بر هوشیاری دلیرمردان پدافند هوایی است.
این ناکامیها و استمرار موفقیت کارکنان غیور سایت سوباشی منجر به بروز کینهای عمیق از عملکرد پدافند هوایی خصوصا سایت راداری فوق در دل فرماندهان نیروی هوایی عراق شد به گونهای که ژنرال سعید شعبان، فرمانده وقت نیروی هوایی عراق در مصاحبهای با بخش فارسی رادیو بغداد با عصبانیت عنوان میکند که «به هر طریق ممکن افتخار نابودی پایگاه سوم شکاری همدان و سایت راداری سوباشی (حتی اگر خلبانان عراقی نتوانستند) باید نصیب خودم شود.»
عمق کینهتوزی عراقیها نسبت به عملکرد سایت راداری فوق از آنجا مشخص میشود که بهرغم پذیرش قطعنامه 598 در 27 تیر 1367، حمله ناجوانمردانه عراقیها در پنجم مرداد همان سال (حدود یک هفته پس از پذیرش قطعنامه) انجام شد.
در واقع عراقیها با از میان برداشتن سایت راداری سوباشی در پی دستیابی به دو هدف اصلی بودند. با انهدام سایت سوباشی عراقیها سعی در پاسخگویی به عقده سالها حقارت در برابر اراده پدافند همیشه بیدار جمهوری اسلامی ایران با ناجوانمردانهترین شیوه نبرد داشتند. هدف دوم تسخیر آسمان منطقه عمومی نبرد جهت تسهیل پیشروی نیروهای سطحی منافقین بود.
اسامی شهدای گرانقدر سایت سوباشی
پس از شروع تجاوز منافقین کوردل به خاک پاک کشورمان در سوم مرداد 1367
و آغاز عملیات مرصاد، متعاقب یکی از تجاوزات هوایی عراقیها در چهارم مرداد 67، رادار سوباشی مورد اصابت بمبی قرار میگیرد که در محوطه سایت منفجر شده و بر اثر انفجار فوق، سقف اتاق عملیات دچار ریزش شده و تکهای از آهن سقف بر سر شهید فرهاد دستنبو اصابت کرده و منجر به مجروح شدن وی میشود؛ اما این شهید بزرگوار در آن روز با سر باندپیچی شده همچنان به ادامه ماموریت خود مشغول میشود.روز پنجم مرداد 67
شرایط منطقه آنچنان حاد بود که تمامی مسوولان ستاد پدافند هوایی در سایت سوباشی به سر میبردند. با توجه به حجم بالای کار، تقریبا هیچکدام از کارکنان سایت موفق به صرف ناهار نمیشوند.تعدادی از کارکنان نیز با توجه به اینکه در شیفت شب قبل به سر میبردند داوطلبانه همچنان مشغول به انجام وظیفه بودند.
هواپیماهای عراقی در دستههای پروازی 30 تا 40 فروندی پیدرپی منطقه عمومی نبرد را مورد بمباران خود قرار میدادند تا در اراده پولادین شجاعمردان ارتش اسلام خللی ایجاد کرده و موفقیت را نصیب منافقین بیتعصب نمایند.
زهیخیال باطل، تا اینکه در ساعت 1604 روز پنجم مرداد 67 هواپیماهای عراقی که در دستیابی به اهداف خود در بمباران شهرهای غربی کشور و تسهیل پیشروی منافقین ناتوان مانده بودند در بازگشت از ماموریت شکست خورده خود به وسیله موشک هوا به زمینی که از فاصلهای دور شلیک شده بود اتاق عملیات سایت سوباشی را منهدم کرده و 19 نفر از کارکنان را در همان لحظه به شهادت میرسانند.
حضور آگاهانه کارکنان سایت فوق تا آخرین لحظه (بهرغم اینکه تعدادی از آنها در زمان استراحت خود و داوطلبانه در محل عملیات حضور پیدا کرده بودند) و با توجه به وجود امکان خروج از سایت و عدم استفاده از امکان فوق و اطلاع از عاقبت حضور و شهادت و پایمردی و انجام وظیفه تا آخرین لحظه منجر به این شد که نام سایت سوباشی در تاریخ ثبت شده و حضور کارکنان سایت فوق حماسی و عاشورایی تعبیر شود.
اگرچه سایت راداری سوباشی با این حمله ناجوانمردانه مورد اصابت قرار میگیرد، اما عراقیها در دستیابی به هدف دوم خود که تسخیر آسمان منطقه عمومی عملیات مرصاد بود ناتوان ماندند؛ زیرا دلیرمردان پدافند هوایی جمهوری اسلامی ایران دوش به دوش هوانیروز قهرمان و نیروی هوایی سرافراز، آنچنان در برابر عراقیها و منافقین ظاهر شدند که نیروی هوایی عراق جز فرار و شکست طرح پشتیبانی منافقین چارهای دیگر نداشتند و شکست سنگین منافقین درس عبرتی شد برای کرکسان و لاشخوران که دیگر چشم طمع به این خاک دلیرپرور ندوزند.
در واقع عملکرد پدافند هوایی در عملیات مرصاد و حتی پس از شهادت زبدهترین کارکنان خود در سوباشی نشاندهنده این مطلب است که شجاع مردان پدافند هوایی هرگز در برابر هیچ نوع تهدیدی هراسی نداشته و در راه دفاع از آرمانها و اعتقادات خود هر شهید پدافندی را سند افتخار و برگ زرینی بر عملکرد خود دانسته و با تبدیل تهدیدها به فرصت به هر طریق ممکن اجازه حضور ناپاک دشمن در آسمان مقدس کشور را نخواهند داد.
دلت بیدار ای مرد پدافند خدایت یار ای مرد پدافند (جام جم - ویژه نامه پدافند هوایی خاتم الانبیاء (ص) آجا)
رضا جهانفر
منبع: پایگاه اطلاعرسانی ارتش جمهوری اسلامی ایران
گفت و گو
