نگاهی به تحلیل‌های کامنتی روی داستان‌ها

... چرا بازنویسی نکردی؟

چه بخواهیم، چه نخواهیم، این روزها داستان خواندن و داستان نوشتن وبلاگی بخشی از ادبیات شده است. هر کسی هم به اندازه توانی که دارد سعی می‌کند روی داستانی که خوانده، نظرش را بگذارد.

کد خبر: ۴۸۷۴۸۲

همه این نظرات هم نظرات کاربردی و جدی نیستند یا از روی احساس خواننده‌اند یا از روی مقایسه با کارهای دیگری که خواننده خوانده است یا از روی جدیت با نگاه موشکافانه. اما خیلی از این جملات بارها و بارها توی کامنت‌ها تکرار می‌شوند و خیلی وقت ها از خودمان می‌پرسیم، خب این حرف‌ها یعنی چه؟!

مقصود از نوشتن این مجموعه مقاله‌ها هم بازبینی و کشف منظور خواننده از کامنتی است که گذاشته است.

داستان شما نیاز به کار بیشتری دارد...

معروف‌ترین و شاید پرکاربردترین جمله‌ای که روی داستان‌ها زده می‌شود همین جمله است. برعکس خیلی از جمله‌هایی که روی داستان زده می‌شود، این جمله از طرف کسانی زده می‌شود که دستی از دور بر آتش دارند. «داستان شما نیاز به کار دارد» [بیان] مؤدبانه‌ این جمله‌هاست: «جناب یا سرکار نویسنده، شما اصول اولیه داستان‌نویسی را رعایت نکردید. مهم نیست بلد هستید یا نه. اما حتی یک بار هم بازنویسی‌اش نکردی. دستت درد نکند» یا: «آدم حسابی! داستانی که رویش کار نکردی را چرا روی وبلاگ می‌گذاری؟! مخاطب انتظار داشت داستان خیلی بهتری بخواند اما داستان ضعیف شما حالش را گرفت».

پیرنگ داستان می‌لنگد یا پیرنگ داستان ضعیف است.

اول از همه پیرنگ را تعریف کنیم: پیرنگ به روابط علت و معلولی داستان گفته می‌شود. پیرنگ با منطق داستان سر و کار دارد و روابط و اتفاقات داستانی را از نظر منطقی بررسی می‌کند. در حقیقت پیرنگ می‌گوید هر اتفاقی در داستان باید دلیل منطقی درستی در خود داستان داشته باشد (بجز حادثه ابتدایی که داستان یا روایت از آن شکل می‌گیرد)‌.

نمونه (از کتاب عناصر داستان جمال میرصادقی)‌.

شاه مرد و ملکه هم مرد (یک روایت بدون پیرنگ)‌.

شاه مرد و ملکه از غم شاه دق کرد (یک روایت با پیرنگ)‌.

پیرنگ داستان می‌لنگد، یعنی این‌که یک بار دیگر داستان باید از لحاظ منطقی بررسی و بازنویسی شود. این جمله یعنی این که اتفاقی در داستان می‌افتد که با توجه به دیگر مسائل در داستان، از لحاظ منطقی درست به نظر نمی‌رسد. فقط همین یا باید اتفاق را عوض کرد یا باید نکات بیشتری در مورد موضوع گفته شود تا خواننده در درک آن بهتر عمل کند.

من این موضوع را در داستان نفهمیدم

این جمله هم دقیقاً به پیرنگ برمی‌گردد و هم معنی جمله‌ بالاست. البته دقیق‌تر، اگر کسی این جمله را بگوید، یعنی پیرنگ شما دقیقاً در مورد همان موضوع مشکل دارد...