از شیر پلاستیک بگیریم!

فسفوپروتئین‌ها با موادی که در ساختارشان اسیدفسفریک وجود داشته باشد، پیوند شیمیایی دارند. کازئین در آب و الکل نامحلول است اما در شیر به صورت سوسپانسیون وجود دارد. از این پروتئین برای ساخت انواع مختلفی از پلاستیک ها، تولید چسب، آهارزدن پارچه و کاغذ، تهیه پوشش‌های محافظ و همچنین ماده جلادهنده چرم استفاده می‌شود. در این آزمایش به شما نشان می‌دهیم اگر کازئین را از شیر جدا کنید، یک ماده پلاستیکی شیری تهیه کرده‌اید. برای انجام این آزمایش به یک لیوان شیر پرچرب، مقداری سرکه، یک قطره چکان و یک قاشق غذا خوری یا یک همزن چوبی نیاز دارید.

ابتدا باید شیر را گرم کنید. برای این کار می‌توانید لیوان شیر را داخل یک کاسه آب‌جوش قرار دهید تا قدری گرم شود. قطره‌چکان را از سرکه پر کنید. به آرامی سرکه را داخل شیر گرم شده بریزید، سپس با استفاده از قاشق یا همزن آن‌را آرام به هم بزنید. وقتی مطمئن شدید دمای ترکیب شیر و سرکه خیلی زیاد نیست، بتدریج شیر را از داخل ظرف روی دستتان بریزید.

آنچه را روی دستتان باقی مانده است، لمس کنید. ماده‌ای که روی انگشتان دست لمس می‌کنید، شبیه به یک ماده پلاستیکی است. در حقیقت با جدا کردن کازئین از شیر، ماده‌ای تشکیل می‌شود که از نظر ساختار شبیه به یک ماده پلاستیکی است. وقتی سرکه را داخل لیوان شیر می‌ریزید و به هم می‌زنید، چه تغییری در آن ایجاد می‌شود؟ آیا زمانی که شیر را از داخل لیوان روی انگشتان دستتان می‌ریزید، می‌توانید ماده پلاستیکی شیری را که در لیوان تشکیل شده است، بخوبی لمس کنید؟

شیر محتوی نوعی ماده شیمیایی به نام کازئین است. با افزودن مقداری سرکه به شیر می‌توانید این ماده شیمیایی را از دیگر موادی که در ساختار شیر وجود دارد، جدا کنید. این ماده نوعی ماده پلاستیکی است. درحقیقت کازئین جدا شده از شیر ماده‌ای شیمیایی است که از زنجیره‌ای بلند از ساختارهای کوچک‌تر یا اتم‌ها تشکیل می‌شود.

این ماده که با اضافه کردن اسید به شیر جداسازی می‌شود در صنایع شیمیایی تهیه رنگ یا چسب و همچنین تولید کاغذهای براق و لوازم آرایشی بهداشتی استفاده می‌شود. همچنین در صنایع غذایی نیز می‌توان از کازئین موجود درشیر استفاده کرد. وجود کازئین در شیر موجب می‌شود کلسیمی که در آن وجود دارد در مقایسه با دیگر منابع سرشار از کلسیم متفاوت بوده و قابلیت جذب بالاتری داشته باشد.