مسابقه قرآنی 1446

مـعروف است که این سوره بعد از سوره «ضحى» نازل شده و محتواى آن نیز همین مطلب را تایید مى‌کند، چراکه در این سوره باز قسمتى از مواهب الهى بر پیغمبراکرم ـ‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌ـ شمرده شده است. در واقع سه نوع موهبت بزرگ در سوره «ضحى» آمده است. مواهب گذشته بعضى مادى و بعضى معنوى بود، امامواهب سه‌گانه این سوره همه جنبه معنوى دارد و عمدتا این سوره بر سه محور دور مى زند: یکى بیان همین نعمت‌هاى سه‌گانه و دیگر بشارت به پیامبر از نظر برطرف شدن مشکلات دعوت او در آینده و دیگر توجه به خداوند یگانه و تحریص و ترغیب به عبادت و نیایش.

طبق فتوای برخی مراجع بزرگوار دو سوره «ضحی» و «شرح» و همچنین دو سوره «فیل» و «قریش» در نماز
یک سوره حساب می‌شود. در سوره (ضحى) فرمود: خداوند تو را رها نکرده است: «ما وَدَّعَکَ رَبُّکَ» در این سوره مى‏فرماید: چگونه تو را رها کرده، کسى که بزرگ‏ترین الطاف و سرمایه‏ها را که شرح صدر است به تو داده است: «أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ»

«شرح صدر» به معناى گشایش سینه و بالا رفتن ظرفیت انسان است تا بتواند ناملایمات را تحمل کند و در مشکلات و سختى‏ها صبر و پایدارى ورزد. هنگامى که خداوند حضرت موسى را به رسالت برگزید، اولین خواسته او سعه صدر بود که‏ گفت: «رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی» (طه/25) پروردگارا! سعه‌صدر به من عطا کن. ولى پیامبر اسلام بدون درخواست مورد لطف قرار گرفت و سعه‌صدر را از خداوند دریافت کرد.

از آنجا که غم و غصه‏ها را نمى‏توان کم کرد، پس باید ظرفیت‏ها را بالا برد تا بتوان مشکلات را تحمل کرد و کم نیاورد. شرح صدر نشانه لطف ویژه الهى است.‏

باید توجه داشت سنت و برنامه الهى آن است که به دنبال هر سختى، آسانى است. در جاى دیگر قرآن مى‏خوانیم: «سَیَجْعَلُ‌اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ یُسْراً» (طلاق/7) سختى‏ها و مشکلات زوال‏پذیرند و به آسانى تبدیل مى‏شوند. نمونه‏ «وَضَعْنا عَنْکَ وِزْرَکَ‏.. وَ رَفَعْنا لَکَ ذِکْرَکَ» این بود که مردم فوج فوج در دین خدا وارد مى‏شدند؛ «یَدْخُلُونَ فِی دِینِ‌اللَّهِ أَفْواجاً» (نصر/2) و در جنگ‏هاى بدر و خندق و حنین اسلام، پیروز شد و با این‌که بعضى منافق یا ترسو بودند و فرار مى‏کردند باز اسلام رو به رشد بود. در اکثر موارد، این بار سنگین توسط حضرت على(ع)‌ از دوش پیامبر برداشته مى‏شد. او در بدر و خیبر و احد شجاعانه‏ترین عملیات را انجام داد.

انسان باید بعد از فارغ شدن از هر کار و مسئولیتى، آماده پذیرش مسئولیت دیگر و تلاش و کوشش دیگر باشد. تلاش‏ها باید جهت الهى داشته باشد. پیمودن راه خدا باید عاشقانه و با رغبت باشد، زیرا رغبت‏ها و تمایلات تنها سزاوار اوست، نه دیگران‏.