در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
چند نما از مردم آزاری
نمای اول
حال کرده ای که خط بیندازی روی ماشین ماکسیمای نقره ای همسایه ، همه اش فکر می کنی که آخر چرا او با این تیپ و هیکل بدقواره باید سوار همچنین ماشینی بشود
خط را که می اندازی دلت حال می آید، درست مثل همان موقعهایی که یک نوشابه تگری می زنی توی رگ.
نمای دوم
توی صف اتوبوس با بروبچه ها ایستاده ای. از دیر آمدن اتوبوس حوصله ات سر رفته است. هوس می کنی یک کمی بچه ها را بخندانی.
گیر می دهی به یک جوان هم سن و سال خودت که یک کمی چاق و گوشتالو است. بچه ها که می خندند حسابی سرکیف می شوی و فکر می کنی هنر کرده ای ، اما دعوا که شروع می شود و یک فصل کتک مفصل که می خوری ، تازه می فهمی مردم آزاری آنقدرها هم بامزه نیست.
نمای سوم
روی دیوار سفید همسایه روبه رویی که چند تا فحش آبدار می نویسی ، فکر می کنی حال دختر همسایه و خانواده اش را گرفته ای ، چند وقت است که کارت همین ها شده است این که آشغال ها را بریزی کنار در خانه شان ، زنگ بزنی که پیتزا بیاورند و یا آن که آتش نشانی را خبر کنی و یا این که رنگ قرمز بپاشی روی دیوارها.
فکر می کنی این طوری حسابی عقده هایت خالی می شوند، اما هر روز که می گذرد حالت بدتر می شود. ماموران که با شکایت پدر دختر دستگیرت می کنند، دوزاری ات می افتد که چکار کرده ای؛
مردم آزاری تفریحی
علاوه بر مردم آزارهایی که فکر می کنند با اذیت کردن مردم حق مسلمشان را وصول کرده اند، آدمهای زیادی هم هستند که برای خنده و تفریح دیگران را اذیت می کنند وبه اصطلاح خودشان سرکار می گذارند.
مزاحمان خیابانی یا مزاحم تلفنی ها و آنهایی که دیگران را در کوچه و مدرسه مسخره می کنند از جمله این آدمها هستند.
مهرشاد افخمی ، قاضی دادگستری در باره مردم آزارهای تفریحی می گوید: در دادگاه ها پرونده این گونه مردم آزاری ها بسیار زیاد است.
اصلا می توان گفت درصد بالایی از پرونده های مربوط به قتل و نزاعهای خیابانی خصوصا در باره جوانان از یک مردم آزاری ساده تفریحی نشات گرفته و به یک دعوای خونین منتهی شده است.
او می گوید: در این گونه موارد قاتل یا مقتول ، برای خنده دوستانش و یا برای تفریح خود و نشان دادن برتری خود به یک جوان دیگر او را مورد آزار و اذیت قرار داده و این مساله موجب درگیری و در نهایت قتل یکی از طرفین شده است.
این قاضی دادگستری به عنوان نمونه به پرونده ای اشاره می کند که اخیرا به آن رسیدگی کرده است. در این پرونده مقتول جوانی بوده است که سابقه شرارت بسیار داشته است و حتی می شود گفت یک مردم آزار حرفه ای بوده است.
«تحقیقات محلی و بررسی پرونده های روان شناسی جوان مقتول نشان داد او مبتلا به نوع پیشرفته سادیسم یا مردم آزاری شدید بوده است.
او برای تفریح و لذت بردن ، هر یک از همسایه ها را به شیوه ای مورد آزار و اذیت قرار داده و برای آنها مشکل ایجاد کرده بود.
ماشین 2 نفر از ساکنان آپارتمان محل سکونتش را که از وی شکایت کرده بودند آتش زده بود. چندین بار در ورودی آپارتمان را قفل زده بود و باعث زندانی شدن ساکنان برای چند ساعت در داخل ساختمان شده بود.
علاوه بر این که با مزاحمت های تلفنی و تهدید همسایگان بارها آنها را مورد آزار و اذیت قرار داده بود، اما همسایگان بعد از موضوع آتش زدن ماشینها از ترس انتقام جویی از وی شکایت نکرده بودند.
در آخرین مورد او جلوی یکی از جوانان ورزشکار محله را می گیرد و با گذاشتن چاقویی زیر گلوی او میگوید: اگر ورزشکاری جراتت را نشان بده که دفاع این جوان ورزشکار از خودش باعث درگیری آنها می شود و در نهایت ، جوان ورزشکار به صورت غیر عمدی چاقورا در گلوی او فرو می کند که منجر به مرگ می شود.
این قاضی دادگستری می گوید: نکته تعجب آور برای من این بود که مادر جوان مقتول در عین داشتن محبت مادرانه به حدی از اعمال فرزند مردم آزارش ناراحت بود که از مرگ او زیاد متاثر نشده بود و می گفت از قبل هم می دانسته چنان بلایی سر فرزندش می آید و به همین دلیل در همان جلسات اولیه حاضر به دادن رضایت شد.
دکتر قاسم قاضی روان شناس ، در این باره معتقد است مردم آزارهای این گروه - مردم آزارهای تفریحی ، اعتماد به نفس کمی دارند و در رفع بعضی نیازهای خود دچار مشکل شده اند.
به گفته این روان شناس این گروه آدمها معمولا شادی طبیعی ندارند و از شادی دیگران ناراحت می شوندو برای این که خودشان را شاد کنند به آزار و اذیت دیگران می پردازند.
قربانیان خاموش مردم آزاری
مردم آزارها معمولا آدمهایی هستند که از افراد قوی تر از خودشان خیلی حساب می برند و آدمهای زیر دستشان را درست و حسابی آزار و اذیت می کنند.
آنها معمولا برای اذیت کردن افرادی را انتخاب می کنند که از جهت ظاهری و قدرت بدنی از آنها ضعیف تر هستند و در صورتی که مورد آزار و اذیت قرار بگیرند نمی توانند عکس العمل شدیدی از خود نشان بدهند.
دکتر جمشیدی ها در این باره می گوید: مردم آزارها معمولا شخصی را برای اذیت کردن انتخاب می کنند که بتوانند وی را براحتی مورد آزار قرار دهد و هیچ گونه خطری برای خودشان نداشته باشد.
وی می افزاید: آنها اگر چه معمولا شخص مقابل خود را براساس نوع مردم آزاری انتخاب می کند، اما معمولا قربانیان ، افراد ضعیف تر هستند، چرا که یک مدل روان شناسی می گوید «مردم از بالایی های خود می پذیرند و به پایین تر از خود زور می گویند.»
دکتر قاضی روان شناس نیز در این باره معتقد است که همیشه افراد ضعیف تر مورد آزار قرار می گیرند که البته بستگی به شخص آزاردهنده دارند.
بعضی روان شناسان معتقدند آزاررسانی بیشتر از سوی مردان و افراد قوی هیکل و قدرتمند صورت می گیرد. این دسته از روان شناسان اعتقاد دارند فیزیک بدنی و توانایی جسمی ، شخص را به سوی مردم آزاری سوق می دهد.
از سوی دیگر برخی روان شناسان ، جنبه های روانی و عقده های درونی را عامل اصلی این کار می دانند. ولی در کل ، این دو مورد مکمل یکدیگرند و هر دو به شخص آزاردهنده کمک می کند.
بررسی ها نشان می دهد که افراد ضعیفتر معمولا افرادی هستند که نه تنها خودشان قدرت مقابله با فرد مردم آزار را ندارند، بلکه از شکایت کردن و پناه بردن به قانون هم می ترسند، چرا که هراس دارند در نهایت قانون حکم کند که فرد باید به زندان برود، اما او بعد از بازگشت از زندان ممکن است برای انتقام گیری برخوردهای شدیدی انجام دهد، با عدم شکایت این آزار دیده ، فرد مردم آزار هر روز احساس قدرت بیشتری می کند و در انجام عمل خود مصمم تر می شود.
از سوی دیگر علاوه بر افراد ضعیف ،افراد مرفه نیز در بسیاری موارد سوژه مناسبی برای مردم آزاران هستند، چرا که فرد مردم آزار تصور می کند که در مقایسه با این فرد مرفه یا به قول خودش بچه مایه دار از لیاقت بیشتری برخوردار است ،اما این فرد باعث شده است تا آنها به حق خود نرسند.
البته کسانی که به این دلیل مردم آزاری می کنند ممکن است تنها به آزار یک سوژه و فرد خاص اکتفا نکنند و در مناطق مرفه نشین حتی دست به تخریب اموال عمومی بزنند، چرا که آنها فکر می کنند در صورتی که این مناطق وجود نداشت امکانات موجود به مناطق پایین تر- که آنها غالبا متعلق به آن هستند- تعلق می گرفت.
چرا دیگران را اذیت می کنی
درباره علل مردم آزاری نظریات مختلفی وجود دارد; این که یک فرد چرا دست به آزار و اذیت همنوعانش می زند موضوع مهمی در مباحث روان شناسی و جامعه شناسی است ، اما در عین حال تحقیقات بسیاری نشان می دهد که عقده ها و کمبودهای شخصی و نیز عدم تربیت و رشد نامناسب و تجرییات تلخ دوران کودکی می تواند مهمترین عوامل مستعد کننده مردم آزاری باشد.
دکتر قاسم قاضی روان شناس هر نوع آزار بی دلیل را مردم آزاری می داند و می گوید: بزرگترین علت روانی مردم آزاری ، عقده ها و کمبودهای شخصی فرد آزاردهنده است.
وی در این باره می افزاید: شخص آزاردهنده زمانی که خود را با دیگران مقایسه می کند و کمبودهای خود را از قبیل کمبودهای مالی ، عاطفی ، تحصیلی و غیره حس می کند، با آزاررساندن و ایجاد مشکل برای دیگران ، سعی بر جبران این عقده ها دارد.
در اغلب اوقات افراد ضعیف تر مورد آزار قرار می گیرند و در بعضی مواقع اگر فرد مردم آزار نتواند کسی را آزار دهد، به آزار و اذیت حیوانات و اشیائ می پردازد.
وی می گوید: پنچرکردن لاستیک خودرو و خط کشیدن روی آن ، از نمونه های آشکار مردم آزاری در کشور ماست. این روان شناس در ادامه می افزاید: حتی در بعضی مواقع افراد مردم آزار به خودشان هم رحم نمی کنند و خشم معطوف به خود دارند.
این حالت ریشه های روانی دارد که به خاطر خطای مرتکب شده ، به خود آزار می رسانند.
دکتر مهدوی ، روان شناس استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران نیز مهمترین علل مردم آزاری و مزاحمت را 3عامل نابرابری ها و تفاوت های شدید اجتماعی ، نابسامانی خانواده ها و علل فردی و روانی می داند و می گوید:
بزرگترین علت مردم آزاری تفاوت های موجود در جامعه و نابرابری ها و مغایرت های سطح فرهنگ و مادیات افراد جامعه است که بستری را برای رشد انتقام جویی آماده می سازد.
به گفته وی محرومیت شدید موجود در جامعه و مقایسه سطوح اجتماعی ، موجب رشد مردم آزاری می شود.
از سوی دیگر نابسامانی خانواده ها، اعتیاد پدر و مادر، تعدد فرزندان ، ناپدری و نامادری و دیگر مشکلات موجود در خانواده ، موجب تحریک فرد به مردم آزاری می شود.وی می افزاید:
سومین علت این رفتارهای ناهنجار، علل فردی و روانی است که شخص باید آمادگی انجام چنین رفتارهایی را داشته باشد و از زمینه لازم برخوردار باشد.
البته این رفتارها تا حدود زیادی ناخواسته و بیشتر به صورت نوعی بیماری است که از علل ذکر شده در فرد به وجود می آید.
باید کاری کرد
مردم آزاری یکی از مشکلات حادی است که در جامعه وجود دارد.
آزار و اذیت جامعه و به خطر افتادن احساس امنیت عمومی ، وارد آمدن خسارات مالی و جانی فراوان برای افراد جامعه ، تخریب اموال عمومی از جمله مشکلات حل نشدنی عقده های روانی مردم آزاران است و بنابراین برای برخورد با این معضل باید گامهای اساسی برداشته شود.
دکتر جمشیدی ها، جامعه شناس در خصوص برخورد جامعه شناسانه با این موضوع می گوید: برای پیشگیری باید از تربیت به طور غیرمستقیم استفاده شود و پیشگیری این مشکل اجتماعی ، از سوی دولت با قانونمند کردن هنجارهای اجتماعی امکان پذیر است.
همچنین ارائه آموزش های لازم برای تربیت صحیح فرزندان به خانواده نیز می تواند شمار مردم آزاری ها را در جامعه کم کند.
دکتر قاضی روان شناس درباره راهکارهای مقابله با روند رو به رشد مردم آزاری در جامعه معتقد است که برای پیشگیری از مردم آزاری ، مدارس از مهمترین اماکنی است که باید مورد توجه قرار گیرند.
به گفته وی کودکان و نوجوانان از نمونه های خوب در مدرسه الگوبرداری می کنند. محبت معلمان به دانش آموزان می تواند تاثیر چشمگیری در جلوگیری از مردم آزاری در نسلهای آینده کشور داشته باشد.
وی می افزاید برای کاهش مردم آزاری در سطح جامعه ، تنبیه بدنی و خشونت باید از برنامه آموزشی مدارس حذف شود و محیطی شاد را در مدارس شاهد باشیم.
علاوه بر این در صورت برخورد با افراد مردم آزار، در صورت امکان باید به نیروهای انضباطی جامعه اطلاع دهیم و از این افراد کمک بخواهیم ، ولی در صورتی که زمان کافی و امکان دسترسی به این افراد وجود نداشت ، مردم باید پلیس یکدیگر باشند و در این گونه مواقع از حق یکدیگر دفاع کنند و در صورت مشاهده مردم آزاری براحتی از کنار اتفاقات عبور نکنند.
در صورت انجام کامل این اقدامات می توانیم به آینده ای روشن تر در این زمینه امیدوار باشیم.دکتر قاضی همچنین به نقش الگوبرداری انسان از افراد بزرگتر اشاره می کند و می گوید: انسان ، موجودی مقلد است و وقتی از بزرگتر خود آزار ببیند، طبیعتا خود او نیز افراد کوچکتر را مورد آزار قرار می دهد که معمولا این امر در محیط خانواده صورت می گیرد.
در جامعه نیز در صورت وجود خشونت و محدودیت ، افراد احساس حقارت می کنند که این امر عواقب بدی به دنبال خواهد داشت.
در هر مرحله ای از رشد، نوع مردم آزاری تغییر می کند، ولی ریشه آن یکسان است.دکتر مهدوی روان شناس نیز با تاکید بر این که مردم آزاری تا حدودی هم به دلیل رفتار نامناسب قربانیان است که امکانات خود را در معرض نمایش می گذارند، می گوید: یکی از راههای جلوگیری از مردم آزاری این است که افراد برخوردار، مال و اموال خود را در معرض نمایش قرار ندهند.
حامد فرحبخش 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
