داوری و تغییرات غیر مفید

وقتی طبق اساسنامه فیفا، فدراسیون فوتبال نیز دپارتمان داوری تشکیل داد تا زیر نظر کمیته داوران به امور داوران رسیدگی کند، با در نظر گرفتن این موضوع که رییس کمیته داوران عضو هیات رییسه فدراسیون است، تصور می‌شد که اوضاع داوری با چنین تشکلی بهبود پیدا کند و حداقل نسبت به فصول گذشته حرکت رو به جلویی داشته باشد اما آنچه در مسابقات این فصل اتفاق افتاد، چیزی خلاف این را نشان می‌دهد.

اشتباهات داوری در این فصل اگر بیشتر از لیگ دهم نبود، کمتر هم نبود با این تفاوت که به عقیده کارشناسان داوری، در فصلی که گذشت، بعضی اشتباهات فاحش و آماتورگونه داوران که به محرومیت‌های بلندمدت هم منجر شد، چیزی نبود که بتوان بسادگی از کنار آن گذشت؛ اشتباهاتی که بعضا با اعتراض باشگاه‌ها همراه بود.

این در حالی است که حسین عسکری، رئیس دپارتمان داوری کشورمان عملکرد داوران در لیگ یازدهم را رضایتبخش توصیف می‌کند، اما آیا این کارنامه از نظر اهالی فوتبال و کارشناسان داوری قابل قبول بوده است؟

رییس دپارتمان داوری کشورمان در بحث داوری، مشکل را بزرگ‌نمایی بیش از حد اشتباهات داوران می‌داند و می‌گوید: با توجه به حساسیت مسابقات این فصل در مجموع علمکرد داوران رضایتبخش بوده، اگر عادلانه صحبت کنیم، باید بگوییم که در عملکرد مربیان، بازیکنان و مسوولان باشگاه‌ها هم اشتباه وجود دارد اما فقط اشتباه داوران بزرگ می‌شود، این درست نیست. متاسفانه در فوتبال هر کس در هر جایگاهی به خودش اجازه می‌دهد علیه داوری حرف بزند، به نظر من باید در آیین‌نامه‌ها، قوانین سختگیرانه‌تری برای برخورد با این اظهارنظرهای حاشیه‌ساز تعیین شود تا از میزان انتقادها نسبت به داوری کاسته شود. اما کاهش انتقادها مشکل داوری ماست؟

عسکری جواب می‌دهد: خیر، مشکل عدم مسوولیت‌شناسی برخی عناصر در فوتبال است که اغلب بدون این که دلیلی برای اعتراض خود داشته باشند، فقط صحبت می‌کنند وگرنه انتقاد دلسوزانه را هر کسی می‌پذیرد، کسانی که در این فصل مدعی بودند که از اشتباهات داوری ضرر کرده‌اند مواقعی که سود بردند، سکوت کردند وگرنه اگر منصف باشند، متوجه می‌شوند سود و ضررهایشان از اشتباهات داوری یکسان بوده است. این اتفاق در مورد تراکتورسازی، سپاهان و استقلال که اعتراض‌هایی داشتند، رخ داده است.

اما تشکیل دپارتمان داوری و تجربه آن در لیگ یازدهم توانسته تفاوتی را با فصول گذشته از نظر داوری ایجاد کند، به نظر رییس این دپارتمان امکان ندارد تشکیلاتی روی کار بیاید که اشتباهات داوری را به صفر برساند، حتی در اروپا با این که همه امکانات هست و داوران از بهترین مدرسان بهره می‌برند باز هم اشتباهات وجود دارد، هدف باید میزان کاهش اشتباهات باشد اما نباید تصور کرد که اشتباهات باید فصل به فصل کم شود.

چون تضمینی برای این مساله وجود ندارد. ما هم سعی کردیم داوران عملکرد خوبی داشته باشند اما اشتباهات سهوی داور بخشی از فوتبال است.

اما مسعود مرادی، داور باتجربه کشورمان در گفت‌وگو با «جام‌جم» در مورد داوری‌های لیگ یازدهم خاطرنشان می‌کند: نسبت به دوره قبل لیگ، حرکت رو به جلویی ندیدم و این مسئله باعث شد فشار روی داوران روز به روز بیشتر شود، انتظار ما این است که کمیته داوران به عنوان متولی داوری از ضعف‌های لیگ قبل درس بگیرد و شرایطی را فراهم کند تا با این تجربه، قضاوت‌ها در فصل بعد مطلوب‌تر شود، اما این اتفاق در لیگ ما رخ نمی‌دهد.

به عقیده مرادی مشکل داوری ما افراد نیستند، وی با اشاره به این موضوع ادامه می‌دهد: در همین فصل دیدیم که عنایت رفت و عسگری آمد، اگر قرار بود مشکل داوری با افراد حل شود این اتفاق تا حالا رخ داده بود، اما شرایط هیچ تغییری نکرده و اعتراض‌ها همچنان وجود دارد، به نظر من ‌باید فرهنگسازی شود و ​ با یک همت عمومی فضایی فراهم شود که ضمن اعتمادسازی برای باشگاه‌ها شخصیت داوران هم به عنوان قشری سالم و زحمتکش خدشه‌دار نشود .

محمد فنایی، کارشناس داوری کشورمان در مورد سیستم مدیریتی داوری در فصلی که گذشت می‌گوید: انتظار می‌رفت با عضویت رییس کمیته داوران در هیات رییسه فدراسیون فوتبال و حمایت ویژه‌ای که صورت می‌گیرد، حرکت رو به جلویی را در داوری کشورمان شاهد باشیم، اما این توقع جامعه داوری برآورده نشد و در حقیقت تغییر در سیستم مدیریتی داوری فقط به عناوین خلاصه شد و تغییر چشمگیری را شاهد نبودیم.

وی با اشاره به فضای نقد در داوری به «جام‌جم» می‌گوید: متاسفانه حس انتقادپذیری در داوری وجود ندارد و ترکش‌های انتقاد به فرد منتقد برمی‌گردد. کارشناس امروز نظرش را می‌دهد و نقد می‌کند و فردا باید پاسخگوی انتقادش باشد در حالی که اگر انتقادهای سازنده پذیرفته شود حتما در کار داوری شاهد پیشرفت خواهیم بود و این مساله مانع حرکت ما به سمت پیشرفت شده است.

از ضعف‌های دیگری که منوچهر نظری، کارشناس داوری کشورمان به آن اشاره می‌کند برخورد نامناسب با داوران است، وی به «جام‌جم» می‌گوید: با این که به باشگاه‌ها حق می‌دهم که گاهی از برخی اشتباهات داوران ناراحت شوند و اعتراض کنند، اما معتقدم چون در جامعه فوتبال ما فضایی وجود دارد که شخصیت داوران براحتی زیرسوال می‌رود اعتماد همه نسبت به داوران سلب و این مساله باعث شده که با هر اتفاقی داور مقصر شناخته شود. در حالی که ممکن است اشکال از آموزش و توجیه داوران باشد یا محیطی پر از فشار و حاشیه که اجازه تمرکز را از داور می‌‌گیرد، در این برخوردهای دوجانبه کمیته داوران از یک‌سو باید اشتباه داوران را به حداقل برساند تا اعتماد باشگاه‌ها جلب شود و از سویی باشگاه‌ها باید احترام داوران را حفظ کنند.

محمد فنایی بر این باور است که پشتوانه داوری در فوتبال ما قوی نیست. وی تصریح می‌کند: ضعفی که در سال‌های اخیر در داوری وجود داشته این فصل هم پابرجا بود. شناخت استعدادهای جوان داوری که بتوانند فضای رقابتی را تقویت کنند و پشتوانه‌ای برای آینده باشند باید مورد توجه قرار گیرد، چرا که بعضی داوران به دلیل بالا رفتن سن چندی دیگر باید کنار بروند، در حالی که جانشین شایسته برای آنان وجود ندارد.

کارشناس داوری کشورمان به وضعیت روحی و روانی داوران در لیگ یازدهم اشاره می‌کند و با تاکید بر این که داشتن آرامش از ابزارهای لازم قضاوت بدون اشتباه است ادامه می‌دهد: به نظر می‌رسید داوران در مسابقات این فصل سرحال نبودند و استرس داشتند، دلیل این امر انعطاف نداشتن کمیته داوران بود که باعث ایجاد ترس در داور و از بین رفتن آرامش آنها شده بود. شما ببینید که این فصل در چند نقطه ایران داور مورد حمله و تهاجم قرار گرفت و به بی‌حرمتی شد، اما مقابل این مشکلات با قاطعیت نمی‌ایستیم، در این سیستم داور تا کی می‌تواند با عشق داوری کند، در لیگ یازدهم متاسفانه وجود این شرایط باعث بالا رفتن ضریب اشتباهات شد که امیدوارم فصل بعد وضعیت بهبود یابد.

اما برنامه دپارتمان داوری برای لیگ دوازدهم چیست؟ حسین عسکری در این مورد توضیح می‌دهد: بعضی‌ها تصور می‌کنند با پایان مسابقات لیگ کار داوران هم تمام می‌شود، اما ما در تعطیلات لیگ برنامه‌های فشرده‌ای برای آماده‌سازی داوران داریم، کلاس‌هایی را برای آموزش داوران در نظر داریم و ضمن آن کلاس آموزشی، آزمون آمادگی جسمانی را برگزار می‌کنیم، اواسط تیرماه آزمون نهایی آمادگی جسمانی که تعیین‌کننده حضور داوران در لیگ دوازدهم است برگزار می‌شود و در نهایت 27 تا 30 داور و 40 تا 45 کمک داور برای رقابت‌های لیگ دوازدهم انتخاب و معرفی می‌شوند.

در فصلی که برخی داوران به دلیل اشتباهات فاحش، محرومیت‌هایی حتی تا چهار هفته را تجربه کردند و خانه‌نشین شدند، علیرضا فغانی به عنوان بهترین داور لیگ یازدهم انتخاب شد.

هوشنگ نصیرزاده این انتخاب را بجا می‌داند و در این مورد می‌گوید: فغانی کاندیدای ما برای پیوستن به جام جهانی است و هر چیزی که باعث تقویت روحیه او در این مسیر شود کاری شایسته است.

وی درخصوص نقاط ضعف و قوت فغانی می‌گوید: فغانی فیزیک بدنی مناسبی دارد، زبان انگلیسی را خوب صحبت می‌کند و از سه فاکتور سن، سواد و سلامتی بخوبی بهره می‌برد اما در عین حال با داشتن 34 سال سن و نزدیکی با سن بازیکنان احتمال درگیری لفظی و فیزیکی‌اش با بازیکنان زیاد است که باید مراقب این مساله باشد، اما در مجموع به نظر من شایسته کسب این عنوان بود.

سارا احمدیان - جام‌جم