فرصتی که قدر ندانستیم

این سند ملی به دنبال آن است که تحولی نوین در حوزه آموزش‌های دانشگاهی ایجاد و سیستم آموزش عالی در هر استان را بر اساس نیاز‌های همان استان منطبق کند.

این سند می‌خواهد با نگاه به نیازهای بومی هر منطقه از کشور، آموزش‌های دانشگاهی مرتبط با همان نیاز را در سطح آن منطقه توسعه دهد؛ ‌مثلا در یک منطقه نفت‌خیز، بدیهی است که باید آموزش‌های دانشگاهی به سمت و سویی پیش برود که فارغ‌التحصیلان بتوانند پس از اتمام تحصیل نیازهای بخش انرژی آن منطقه را مرتفع کنند.

البته سند آمایش آموزش عالی یک طرح بلندمدت است که الزامات خاص خود را می‌طلبد؛ به‌طور مثال در این سند ذکر شده است که باید کیفیت آموزش عالی ارتقا یابد و در کنار آموزش هر رشته دانشگاهی، به بازار کار آن رشته نیز توجه ویژه شود.

گرچه شالوده این سند در صورت اجرای علمی و اصولی آن می‌تواند بسیاری از کاستی‌های نظام آموزش عالی را رفع و ارتباط مغفول مانده بین صنعت و دانشگاه را ترمیم کند؛ اما بسیاری از فارغ‌التحصیلان ایرانی در سال‌های متوالی، قربانی نبود سندی راهبردی،‌ مانند «سند آمایش آموزش عالی» بوده‌اند.

خودمانی‌تر آن که، سال‌هاست آموزش عالی کشور بدون توجه به بازار کار فارغ‌التحصیلان، به جذب گسترده دانشجویان اقدام می‌کند و متاسفانه این رویه غلط موجب شده است که به گفته کارشناسان آموزشی، بیش از 30 درصد فارغ‌التحصیلان مرد و بیش از 50 درصد دانش‌آموختگان زن، بعد از فراغت از دانشگاه، بیکار باشند. شوربختانه گاه کار به آنجا کشیده می‌شد که مثلا حتی در برخی استان‌های کویری و خشک کشور نیز چند دانشگاه مختلف اقدام به جذب دانشجویان رشته‌های کشاورزی می‌کرد!

گرچه کارشناسان آموزشی بارها هشدار داده بودند که آموزش رشته‌های کشاورزی در دانشگاه‌ها باید مطابق با نیازهای هر منطقه باشد، اما توجه نکردن به این توصیه‌ها موجب شده است که حالا مطابق گفته‌های رئیس مرکز آمار ایران، دانشجویان رشته‌های کشاورزی و علوم انسانی، بیشترین گروه فارغ‌التحصیلان بیکار کشور را تشکیل دهند.

بنابراین گرچه «سند آمایش آموزش عالی» در صورت اجرای دقیق آموزش عالی را به سمت هدفمندی بیشتر سوق خواهد داد، اما تاسف اینجاست که چرا باید آنقدر دیر به فکر تصویب سندی به این اهمیت و حساسیت باشیم؛ سندی که می‌توانست پیش از رشد لجام‌گسیخته ظرفیت دانشگاه‌ها هزاران فارغ‌التحصیل را به سمت و سوی شغلی مرتبط با رشته تحصیلی خود هدایت کند.