زمان، قربانی کاغذبازی

البته درباره مزایا و نقدهای واردشده بر این طرح، سخن‌ها و مطالب بسیار گفته و نوشته شده است و کسی هم نسبت به ضرورت آن شبه ندارد. با وجود این، به اذعان کارشناسان، چنین طرحی بدون یک جراحی بزرگ در سیستم اداری و تغییر در روش کار امکان‌پذیر نیست. گفتنی است این طرح چنان که باید در نهادها و ارگان‌ها نهادینه نشد تا جایی که در سال 87، قوه قضاییه با صدور دستورالعملی از نهادها و سازمان‌ها خواست شأن و منزلت مراجعه‌کنندگان را در نظر بگیرند که از طرح اخیر به عنوان طرح کرامت مراجعان یاد شد.

اما طرح‌های اشاره شده برای عملی شدن، مستلزم فاکتورهای زیادی است. یکی از آن موارد انجام کار در کوتاه‌ترین زمان است، در حالی که روند انجام امور اداری در کشور بسیار زمانبر است. به نوعی که حتی لبخند ملیح و دلنشین مسوول اداری، کام ارباب رجوع را شیرین نخواهد کرد. انجام کار، در زمان کوتاه در میزان رضایتمندی ارباب رجوع بسیار مهم است. هر چند نباید نادیده گرفت که سازمان‌ها در این زمینه گام‌های مهمی مانند طرح اتوماسیون ایجاد پایگاه‌های مجازی اطلاع‌رسانی و... برداشته‌اند اما تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی دارند.

همگان و بویژه مسوولان اذعان می‌کنند برای تسهیل در کارها باید اقدامات عملی بیشتری انجام شود که این اقدامات مستلزم مهیا بودن زیرساخت‌های لازم از یک طرف و آموزش کارکنان از طرف دیگر است. در این مجال، هدف بررسی و چگونگی ایجاد این زیرساخت‌ها و نحوه آموزش آنها نیست و کارشناسان و متخصصان باید در زمینه بهینه شدن این امور اظهارنظر کنند؛ اما آنچه اهمیت دارد، روند فعلی و آسیب‌های روال اداری است که تبعات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی زیادی به دنبال دارد تا جایی که در برخی موارد بین ارباب رجوع و یک مسوول، درگیری لفظی و حتی فیزیکی رخ می‌دهد.

نظرسنجی‌های موجود در میزان رضایتمندی ارباب رجوع وضعیت چندان مطلوبی را نشان نمی‌دهد، به طور مثال در یک پژوهش که بتازگی از سوی وزارت ارشاد اسلامی صورت گرفته است مراجعه‌کنندگان به سازمان در پاسخ به این پرسش که در حال حاضر فرآیند دریافت مجوزها از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا چه حد طولانی و پیچیده است، حدود 10 و نیم درصد پاسخگویان آن را بسیار کم، 31 درصد تا حدودی و 54 درصد آن را زیاد ارزیابی کرده‌اند. بدیهی است 54 درصد بیشترین میزان نارضایتی را نشان می‌دهد.

علاوه بر موارد فوق، کاغذبازی موجود در ادارات و زمانبر بودن انجام امور اداری، تبعات اقتصادی بی‌شماری در پی دارد. فراری دادن سرمایه‌ها، کاهش فرصت‌های تولید و بهره‌وری... از جمله موارد بدیهی در این زمینه است. به هر حال باید این مهم را همیشه به یاد داشت که زمان تنها عامل تولید است که قابل تجدید شدن نیست. با این تفاوت که در کشورهای توسعه یافته این بخش از ارزش بسیار زیادی برخوردار است و در کشورهای توسعه یافته حتی با اطلاع از اهمیت موضوع، همچنان وقت زیادی از مردم این سرزمین در راهروهای اداره‌ها تلف می‌شود.

فاطمه حامدی‌خواه / جام‌جم