گزارشی از برنامه «سفرگرد»

 بر همین اساس برنامه «سفرگرد» گروه دانش شبکه 4 اولین برنامه تلویزیونی است که به صورت تخصصی به موضوع گردشگری و صنایع وابسته به آن می‌پردازد.

این برنامه جمعه‌ها ساعت 22 به صورت زنده از شبکه 4 سیما پخش می‌شود.

هدف توسعه گردشگری است

تهیه‌کننده برنامه سفرگرد، مصطفی شریفی که کارشناس ارشد گردشگری بین‌المللی دارد، می‌گوید: برای اولین‌بار است که در رسانه ملی، برنامه‌ای تخصصی به موضوع گردشگری و صنایع وابسته به این صنعت به صورت آکادمیک و علمی می‌پردازد.

هدف از تولید این برنامه، طرح و بررسی نقاط ضعف و قوت، فرصت‌ها و تهدید‌های فرآیند سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه صنعت گردشگری در کشور است.

شریفی می‌افزاید: ما تلاش می‌کنیم به بررسی و تجزیه و تحلیل علمی و منطقی این صنعت بپردازیم و با دعوت از صاحب‌نظران، مدیران دولتی و دست‌اندرکاران صنعت گردشگری به راهکارهای جدیدی برسیم.

شریفی تصریح می‌کند: از منظر رسانه‌ای، این برنامه گفت‌و‌گومحور و به اصطلاح تاک‌شویی است که با انتخاب سوژه‌های گردشگری به بازنمایی مسائلی می‌پردازد که هم جذابیت رسانه‌ای داشته باشد و رضایت مخاطب را جلب کرده و هم بتواند پیام‌های مرتبطی را به بیننده و مسوولان منتقل کند.

وی همچنین می‌گوید: چالشی بودن برنامه به این مفهوم نیست که بخواهیم نیمه خالی لیوان را ببینیم و فقط به ضعف‌ها و نارسایی‌ها توجه کنیم. در این برنامه به دنبال گزارش کار دستگاه یا نهاد دولتی و خصوصی خاصی نیستیم؛ بلکه در پی بهبود وضع صنعت گردشگری در ایران و یافتن راهکار‌های مناسب برای اصلاح تصمیم‌گیری‌های نامناسب در حوزه گردشگری هستیم تا برای همه فعالان اقتصادی و مردم امکان کار و تلاش در این حیطه فراهم شود.

شریفی خاطرنشان می‌کند: با مخاطب از طریق تصاویر ارتباط برقرار می‌کنیم تا با شنیدن صحبت‌های کارشناسی خسته نشود. در بخش اول در قالب نمایش تصویری و طنز، با تصاویر گرافیکی موضوعی که در بخش گفت‌وگو مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد برای مخاطب تشریح و اهمیت و ضرورت آن بیان می‌شود. این بخش حاوی نریشن و تصاویر مرتبط با موضوع مورد بحث است. هدف از آن، آشنایی مخاطب با کلیات موضوع و نیز ضرورت طرح و بررسی آن است.

«مناظره»، بخش بعدی برنامه است که در آن موضوعاتی همچون تحلیل و بررسی علل اهمیت تبلیغات در گردشگری، نقش متولیان دولتی در پیشبرد گردشگری، الگویابی توسعه گردشگری در ایران، بررسی استانداردسازی در صنعت هتلداری، ساخت و مدیریت برند در گردشگری و... مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. در این بخش سعی می‌شود مهمانان دعوت شده از حوزه‌های مختلف باشند تا ابعاد مختلف یک موضوع خاص بخوبی مورد تجزیه و تحلیل قرارگیرد.

تهیه‌کننده سفرگرد می‌گوید: متاسفانه در دعوت از مسوولان با مشکلات بسیار زیادی روبه‌رو هستیم. در برخی برنامه‌ها واقعا جای مسوول اجرایی خالی است و با وجود پیگیری‌های مستمر همکارانم موفق نمی‌شویم، مقام مسوول را برای حضور در برنامه راضی کنیم.

دقت در کیفیت مهمانان، طرح دیدگاه‌های متفاوت، چالش مفید در مباحث، انتخاب موضوعات روز در زمینه گردشگری و پاسخگویی مسوولان همچنین پیگیری موضوع گردشگری هدف اصلی برنامه سفرگرد است.

دکتر فرزاد مقدم، سردبیر و مجری ـ کارشناس برنامه سفرگرد درخصوص این‌که تا چه اندازه برنامه پیشینه تحقیقاتی دارد، می‌گوید: اصول کار بر مطالعه و تحقیق و پژوهش استوار است. برای هر برنامه از انتخاب محور اصلی بحث گرفته تا انتخاب مهمانان و طراحی پرسش‌های اصلی، ساعت‌ها تحقیق و مطالعه صورت می‌گیر‌د تا با حضور کارشناسان، به ارائه راه‌های گسترش این صنعت در ایران بپردازیم.

مقدم تصریح می‌کند: گردشگری یک موضوع فرابخشی است و برای حل مشکلات این حوزه به کمک همه اقشار جامعه بخصوص مسوولان نیاز داریم. در هر قسمت از برنامه یکی از مشکلات حوزه گردشگری از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد تا مردم و مسوولان با آنها بیشتر از پیش آشنا شوند، زیرا یکی از اهداف رسانه بیان نیاز‌های جامعه به زبان ساده است. در این برنامه اشتباهاتی را که در عرصه گردشگری اتفاق افتاده، مطرح می‌کنیم تا افرادی که به صنعت گردشگری ـ که سومین صنعت مولد شغل و سرمایه پس از نفت و خودروسازی در جهان به شمار می‌رود ـ بیشتر توجه کنند، زیرا منابع گردشگری در ایران، یک گنج واقعی هستند. ما از طریق گردشگری می‌توانیم راحت‌تر به منافع ملی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خود در دنیا برسیم.

برای توسعه صنعت گردشگری نیاز است همه رسانه‌ها در سطوح مختلف با به‌کارگیری روش‌های جدید و به روز تبلیغاتی، وارد میدان رقابت جهانی شوند. بحث تبلیغات یکی از عمده‌ترین عوامل موفقیت در حیطه گردشگری است. ما در ایران بهترین جاذبه‌های گردشگری را داریم، ولی برند تبلیغاتی نداریم. برای نمونه، هند کشور لوکس و شیکی نیست، اما گردشگران زیادی در طول سال از آنجا دیدن می‌کنند (هرچند زیر ساخت‌های خوبی ندارد) ولی روی برند‌سازی کار کرده‌اند.

در برنامه سفرگرد تلاش می‌شود از سازمان‌ها و ارگان‌هایی که با صنعت گردشگری به طور مستقیم و غیرمستقیم در ارتباط هستند، دعوت ‌کنیم تا کارشناسان آنها در برنامه شرکت کنند و در زمینه گردشگری چاره‌جویی شود.

با سازمان میراث فرهنگی، نیروی انتظامی، اتحادیه هتلداران، وزارت راه و شهر‌سازی در حوزه حمل و نقل و دیگر سازمان‌های ذی‌ربط در تعامل هستیم، اما بعضی مسوولان حاضر نیستند در برنامه شرکت کنند که دلیل اصلی همکاری نکردن این عزیزان، نداشتن برنامه‌ریزی منسجم و ثبات مدیریت در آن حیطه است که امیدواریم با همکاری سازمان‌های مربوطه این مشکل برطرف شود.

مهمان امشب برنامه سفرگرد کیومرث فتح‌الله کرمانشاهی، معاون کمک‌های تجاری سازمان توسعه تجارت و مسوول تخصصی برند سازمان توسعه تجارت است. او می‌گوید: تا امروز کمتر به برندسازی در حوزه گردشگری پرداخته می‌شد، ولی برند یکی از ابزارهای بازاریابی موفق در دنیاست.

«سفریار»، عنوان یکی دیگر از بخش‌های برنامه سفرگرد است. کارشناس این بخش به معرفی یکی از جاذبه‌های خاص گردشگری کشور می‌پردازد. آرش نورآقایی، پژوهشگر آزاد گردشگری، کارشناس بخش سفریار است.

او می‌گوید: چون می‌خواهیم در برنامه به بحث‌های تخصصی پرداخته نشود و خسته‌کننده نباشد، در بخش سفریار تلاش می‌کنیم با مطرح کردن جاذبه‌های گردشگری، عموم مردم را با مقوله گردشگری پیوند بزنیم.

برای مثال در شبی که موضوع برنامه درباره برند گردشگری است از مردم خواسته‌ایم در نظرسنجی پیامکی برنامه شرکت کنند تا بتوانیم یک برند ایرانی در زمینه گردشگری تعریف کنیم.

زیرا هر کشوری یک برند و شعار خاص خود دارد که در جهان با آن شناخته می‌شود، مثلا شعار کشور هند این است: هند، باور نکردنی یا سنگاپوری‌ها می‌گویند، سنگاپور شما. اما هنوز ما با این پیشینه و ارزش‌های فرهنگی که داریم برای ایران یک شعار گردشگری در سطح بین‌المللی و جهانی نداریم.

از آرش نورآقایی می‌پرسم شما چه شعاری را برای گردشگری ایران پیشنهاد می‌کنید؟ او می‌گوید: مهمان‌نوازی ایرانیان و فرهنگ ایرانی در سراسر دنیا شهره عام و خاص است و این در سفر نامه‌های گوناگونی که طی سال‌های خیلی دور و نزدیک توسط جهانگردان نوشته شده بخوبی هویدا و مشهود است. شعار پیشنهادی من این است: ایران، خانه خودتان است.

ما در این برنامه پتانسیل‌ها و گنج‌های خدادادی را که در ایران وجود دارد، معرفی می‌کنیم زیرا ایران یک افسونگری خاصی داردکه در بقیه مشرق زمین پیدا نمی‌شود و یکی از اهداف گردشگری، شناخت است. بناهای تاریخی، اماکن دیدنی و جاذبه‌های طبیعی که حیات وحش نیز جزیی از آن است همچنین مراسم سنتی را که کمتر به مردم معرفی شده در برنامه بازگو می‌کنیم. برای مثال کمتر کسی می‌داند در جزیره قشم دشت ستاره‌ها وجود دارد. از طریق این برنامه در ایجاد ایده‌های جدید برای سفر و گذراندن اوقات فراغت اطلاعات بهینه‌ای به مردم می‌دهیم تا برای تعطیلات، کشور‌های دیگر را انتخاب نکنند.

فرهاد شمسیان، کارشناس ارشد گردشگری و عضو هیات سردبیری و مجری برنامه سفرگرد است. این برنامه اولین اجرای زنده تلویزیونی اوست. شمسیان درباره برنامه می‌گوید: ما با چنین برنامه‌ای می‌خواهیم جامعه را به سمت و سوی گردشگری سوق دهیم. این برنامه در حوزه حمایت از توسعه گردشگری ساخته می‌شود و برای حمایت از بخش یا گروه خاصی نیست. اصولا با پرداختن به مقوله گردشگری در سطح کلان می‌توان ذهن‌ها را فعال‌تر کرد و از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های جامعه در راه تحقق اهداف بلندمدت اقتصادی، اجتماعی و ... سود جست.

گردشگری صرفا امری تفریحی نیست، بلکه ابزاری مناسب برای ارائه فرهنگ و تمدن است. سفر و گردشگری نیاز روز جامعه است. با توجه به این که برنامه سفرگرد از اواسط فروردین امسال روی آنتن می‌رود مردم استقبال خوبی از این برنامه می‌کنند و در هر برنامه حدود 12 الی 20 هزار پیامک ارسال می‌شود که این نشان‌دهنده شناخت مردم از صنعت گردشگری است.

سیما پویا