بازگشت ریزگردهای مهاجم

سابقه ورود ریزگردها و غبار سنگین از کشورهای عربی غرب ایران به داخل کشور، چندان جدید نیست. مسوولان محیط‌زیست ایران بارها از ورود این ریزگردها به استان‌های غربی ابراز نگرانی کرده و همسایگان غربی و بویژه عراق را به سهل‌انگاری در مهار گرد و غبارهای بیابانی این کشور متهم کرده‌اند. اما این روزها، حضور ریزگردها و غبار سنگین و تیره در هوا از حد استان‌های مرزی گذشته و به مرکز کشور، بخصوص پایتخت رسیده و بسیاری از نقاط پرجمعیت شهری را با مشکل جدیدی روبه‌رو کرده است. به طوری که اگر تهران تا امروز به داشتن هوایی آلوده عادت داشت، اختلاط آلودگی با گرد و غبار سنگین در هوای این شهر، بحران جدیدی را برای سلامت کلانشهرنشینان به وجود آورده است. در حال حاضر، موج جدیدی از گرد‌و غبار طی روزهای گذشته استان‌های غربی کشور نظیر ایلام، کردستان، لرستان، همدان و کرمانشاه‌را دربر گرفته و باعث کاهش دید، تعطیلی مدارس این استان‌ها و لغو برخی پروازها شده است. به گزارش سازمان هواشناسی کشور، تصاویر دریافتی از ماهواره هواشناسی، توده گرد و غبار را روی کشور عراق نشان می‌دهد، بنابراین در روزهای آینده استان‌های واقع در شمال‌غرب، غرب و جنوب، تحت تاثیر این پدیده خواهد بود.

بنابراین خبر، وجود ریزگردها در هوای تهران می‌‌تواند برای سلامتی شهروندان بسیار خطرساز باشد، چنان که این ذرات سبب غلظت خون و به دنبال آن سکته‌های قلبی و مغزی می‌‌شود، به همین دلیل به شهروندان توصیه می‌‌شود در صورت امکان از ترددهای غیرضروری در سطح شهر خودداری کنند.

همچنین دکتر کاظم ندافی، رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، با تایید ناسالم بودن هوای استان‌های غربی، جنوبی و مرکزی گفت: شهروندان از انجام فعالیت بدنی (ورزش‌های سبک و سنگین و فعالیت‌های فیزیکی سخت و دشوار) جداً پرهیز کرده و کلیه در‌ها و پنجره‌های محل کار و منزل خود را بسته نگاه داشته و از باز و بسته کردن غیرضروری آنها خودداری کنند.

وی یادآور شد: در صورت استفاده از ماسک آن را به طور کامل به صورت چسبیده و از نفوذ هوا از کنار آن به دهان و بینی جلوگیری شود همچنین بهتر است از وسایل نقلیه عمومی استفاده کرده و از تردد خودروهای شخصی در سطح شهرها که منجر به افزایش غلظت آلاینده‌های هوا می‌شود، جداً پرهیز شود.

این یک هشدار جدی است: کودکان، سالمندان و بیماران قلبی و تنفسی از خانه خارج نشوند، درها و پنجره‌های محل کار و منزل را محکم ببندید، شهروندان عادی برای تردد در شهر از ماسک استفاده کنند، اگر خودروی دودزایی دارید از تردد با آن در سطح شهر خودداری کنید، چرا که خودروی شما توسط پلیس متوقف و روانه پارکینگ خواهد شد و... همه اینها به این دلیل است که آلودگی هوای تهران امروز در شرایط اضطرار است. قرار گرفتن هوای تهران در شرایط هشدار (روز گذشته) و اضطرار طی امروز موجب شد تا کمیته هماهنگی و نظارت مواقع اضطرار آلودگی هوای پایتخت برای دومین بار در ماه جاری تشکیل جلسه دهد. هرچند در همان ساعت ابتدایی جلسه، خبرهایی مبنی بر احتمال تعطیل شدن مدارس و فعالیت‌های عمرانی و صنعتی پایتخت منتشر شد، اما در پایان این جلسه با وجود چند ساعت بحث و بررسی، این موضوع به تصویب اعضا نرسید، چرا که برخی اعضای حاضر معتقد بودند براساس قانون تا زمانی که وضعیت آلودگی هوا در شرایط اضطرار قرار نگیرد، نمی‌توان مصوبه‌ای را برای تعطیلی شهر اجرا کرد.

در نهایت ضرورت کاهش فعالیت‌های عمرانی در پایتخت، تشدید برخورد با صنایع آلاینده و خودروهای دودزا، کنترل جدی محدوده زوج و فرد توسط پلیس، درخواست از وزارت بهداشت برای توزیع ماسک‌های استاندارد در داروخانه‌ها، استقرار آمبولانس در میادین شهر و آماده‌باش بیمارستان‌ها از مهم‌ترین تصمیمات اتخاذ شده در این جلسه بود. اعضای کمیته هماهنگی مواقع اضطرار آلودگی هوا این بنا را هم گذاشتند که در صورت قرار گرفتن وضعیت آلودگی هوا در شرایط اضطرار، امروز نیز تشکیل جلسه دهند تا تصمیم‌گیری جدیدی در این زمینه اتخاذ شود. معاون عمرانی استانداری تهران در گفت‌وگو با فارس تاکید کرد: با استناد به گزارش سازمان هواشناسی مبنی بر تشدید آلودگی هوای پایتخت طی روزهای آینده و از آنجا که این موضوع به طور مستقیم با سلامت شهروندان در ارتباط است، احتمال تعطیلی وجود خواهد داشت. محمدرضا محمودی در گفت‌وگو با فارس با اشاره به این‌که ریزگردها از کشورهای عربی وارد شهر تهران شده است، گفت: مقدار ریزگردها در برخی مناطق شهر تهران بالاست و امیدواریم مردم بعضی از موارد را رعایت کنند و بیماران قلبی و عروقی نیز کمتر از خانه خارج شوند.

کمیته مواقع اضطرار آلودگی هوا درحالی روز گذشته با قرار گرفتن هوای پایتخت در شرایط هشدار تشکیل جلسه فوری داد که معاون عمرانی استاندار تهران در جایگاه ریاست این جلسه معتقد بود براساس دستورالعمل‌ها ضرورتی به تشکیل چنین جلسه‌ای نبوده است و فقط به جهت توجه ویژه‌ای که استانداری تهران و مسوولان استان به سلامت شهروندان دارند، این جلسه فوق‌العاده تشکیل شده است. به گفته محمودی، براساس قانون زمانی که شاخص کیفیت هوا به شرایط اضطرار برسد و وزارت بهداشت در این خصوص طی نامه‌ای اعلام کند که آلاینده‌ها برای سلامت شهروندان مضر است باید جلسه کمیته اضطرار تشکیل شود اما مسوولان استان تصمیم گرفتند پیش از این‌که وضعیت اضطراری شود جلسه تشکیل دهیم تا تمهیدات لازم اتخاذ شود. به گزارش ایسنا، محمودی که در این جلسه بر اجرای دقیق قانون تاکید داشت، گفت: حدود دوسال قبل هم که در خصوص آلودگی هوا ساعت کاری را در تهران دوساعت کاهش دادیم کار بنده به دیوان عدالت اداری کشیده شد، بنابراین تاکید می‌کنیم که باید دقیقا تمهیدات شرایط هشدار به مرحله اجرا گذاشته شود نه اضطرار. معاون عمرانی استاندار تهران در پاسخ به سوال نماینده آموزش و پرورش که گفته بود با توجه به این‌که احتمال می‌رود روز چهارشنبه وضعیت هوای تهران به شرایط اضطرار برسد چرا دانش‌آموزان را به مدرسه می‌فرستیم و حداقل اعلام کنیم که بیماران خاص به مدارس و مهدهای‌ کودک‌ نروند، گفت: اگر قانون ایراد دارد باید برویم و آن را اصلاح کنیم چرا که کمیته اضطرار باید در شرایط اضطرار تشکیل شود نه هشدار.

محمودی این را هم گفت که در روز پنجشنبه کل مدارس ابتدایی و 60 درصد مدارس راهنمایی شهر تهران تعطیل است و اگر بخواهیم در خصوص تعطیلی تصمیم‌گیری کنیم باید در خصوص 40 درصد مابقی مدارس راهنمایی تصمیم بگیریم.

محمودی تصریح کرد: نهادهای دولتی و مهدهای کودک‌ عمومی و خصوصی نیز باید فعالیت‌ها و ماموریت‌های خود را تا حد ممکن کاهش داده و خودروهای دولتی در سطح شهر کمتر تردد کنند.

اما این اظهارنظر معاون عمرانی استاندار تهران، واکنش‌هایی را نیز از سوی برخی اعضای این کمیته که به نمایندگی از شهرداری تهران در این جلسه حضور داشتند به دنبال داشت، به طوری که محمد هادی حیدر زاده، مشاور زیست محیطی معاون شهردار تهران با لحنی انتقادی گفت: متاسفانه تا آلودگی هوا افزایش می‌یابد آقایان یاد برگزاری جلسه کمیته مواقع اضطرار می‌افتند. وحید نوروزی هم کم‌کاری مسوولان مربوط در این زمینه را مورد تاکید قرار داد و افزود: مسوولانی که در این زمینه مسوولیت دارند نه خودشان کار می‌کنند و نه به توصیه کارشناسان توجه می‌کنند بنابراین تا زمانی که دست روی دست بگذاریم و منتظر بمانیم که با ورود گرد و خاک به تهران یا افزایش آلودگی هوا در این کلانشهر جلسه بگذاریم، وضعیت از این که هست بهتر نمی‌شود.

در پی قرار گرفتن وضعیت هوای تهران در شرایط هشدار، رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت به بیماران تنفسی و قلبی، سالخوردگان و کودکان هشدار داد از فعالیت سنگین و طولانی مدت در هوای باز خودداری کنند.

به گزارش ایسنا، مدیرکل محیط زیست استان تهران نیز با استناد به گزارش‌های سازمان هواشناسی پیش‌بینی کرد گرد و غبار تا روز پنجشنبه همچنان در تهران حاکم باشد و از سوی دیگر احتمال این‌که شاخص کیفیت هوای تهران امروز به شرایط اضطرار برسد نیز وجود دارد.دکتر رسول علی اشرفی‌پور با تاکید بر این‌که انتظار داریم اتوبوس آمبولانس‌های اورژانس در میادین مهم شهر مستقر شود، افزود: روزانه بین 900 تا یکهزار خودروی سنگین که کارهای عمرانی می‌کنند ، در تهران تردد دارند و هر شب 10 هزار کامیون و خودروی سنگین نیز در سطح شهر تهران فعالند که باید راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ با خودروهای آلاینده و دودزای سنگین به طور جدی برخورد کنند.رئیس بهداشت و محیط دانشگاه شهید بهشتی نیز از اعلام آمادگی وزارت بهداشت در خصوص گرد و غبار تهران خبر داد وگفت: معاونت درمان وزارت بهداشت در این خصوص اعلام آماده‌باش کرده است و تمامی بیمارستان‌های پایتخت در این خصوص در آماده‌باش به سر می‌برند.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران به‌عنوان یکی از اعضای حاضر در این جلسه ضمن ارائه گزارشی از آخرین وضعیت آلودگی هوای پایتخت گفت: از روز دوشنبه آلاینده ذرات معلق در تهران روند افزایشی داشت که همچنان ادامه دارد و احتمال دارد غلظت آن همچنان افزایش یابد.

به گفته یوسف رشیدی، آخرین اندازه‌گیری‌های انجام شده نشان می‌دهد غلظت لاینده ذرات معلق کمتر از 5‌/‌2 میکرون با 150 ( پی. اس. آی ) و غلظت آلاینده ذرات معلق کمتر از 10 میکرون با 115 (پی. اس. آی) در شرایط ناسالم قرار دارد.

پوران محمدی ‌/‌ گروه جامعه