خاطره گل محمدی در قمصر

خاطره گل‌ها خیلی وقت است از حافظه مشاممان رفته‌ و رنگ‌ها را از یاد برده‌ایم، اما برای آنها که به مزارع گل‌های محمدی سر می‌زنند و اجازه می‌دهند عطر محمدی‌ها تنگ در آغوش‌شان بگیرد و صورتی ملایم گلبرگ‌ها، چشم‌هایشان را بنوازد، مانند بهشت‌شدن، معنای روشنی دارد.

کد خبر: ۴۷۰۷۸۳

فروردین چسبیده به زمستان و همیشه نامطمئن است که زمستانی باشد یا بهاری. این می‌شود که گاهی حتی در آن شاخه‌های درختان به عادت زمستان به میزبانی برف می‌روند.

خرداد هم وصل به تابستان است و نرسیده به پانزدهمش، آتش باران تابستانی را به رخ آدم می‌کشد، اما اردیبهشت، مثل فروردین و خرداد، دودل و دورگه نیست؛ خود بهار است، دستش سبز است؛ طبیعت، حرفش را می‌خواند و نفس‌هایش شکوفه و گل دارد.

اردیبهشت را در لغت «مانند بهشت» معنا کرده‌اند که یعنی زمین در این ماه از سال، مثل بهشت می‌شود. برای شهرنشین‌ها شاید مانند بهشت‌شدن، چندان پرمعنی به نظر نرسد. چشم‌های ما به آشفتگی و سیاهی عادت کرده، ریه‌هایمان بدود.

به همین خاطر، خیلی‌ها این وقت سال عزم سفر می‌کنند به سرزمین‌هایی که اردیبهشت‌شان حقیقتا به بهشت شبیه است؛ سرزمین‌هایی مثل کاشان که مردمش حالا دیگر حتما، دیگ‌های مسی را برق انداخته‌اند و بغل‌بغل گلبرگ‌های محمدی آورده‌اند و نرم‌نرم، روی چادر‌شب‌های سپید پاشیده‌اند و همه‌چیز را جور کرده‌اند که گردشگران از راه‌های دور بیایند و گلابگیری را ببینند و عصاره جان گل‌ها و گیاهان را به رسم یادگار از بهشتی‌ترین ماه سال ببرند.

ماه بهشتی سال، برای کاشی‌ها برکت دارد و آنها این برکت را هدر نمی‌دهند، آنها می‌دانند چشم‌هایی شوق دیدن گلابگیری و مزارع گل‌محمدی را دارند؛ می‌دانند مهمان‌نوازی و ادب، گردشگران را نمک‌گیر می‌کند؛ می‌دانند اگر می‌خواهند شهرشان قطب گردشگری بماند باید راه و رسم برخورد مناسب با گردشگران را بلد باشند و... .

همین باعث شده هر سال هزاران ‌گردشگر از سراسر ایران، نرسیده به اردیبهشت، بی‌تاب دیدن کاشان شوند. یادتان باشد گلابگیری کاشان که تمام شود، نوبت می‌رسد به گلابگیری کرمان. هرچند کمتر کسی می‌داند چنین مراسمی در کرمان هم وجود دارد و آنها هم چشم‌انتظار مهمان‌ها هستند. یادتان می‌ماند امسال علاوه بر کاشان، به کرمان هم سری بزنید؟

میراثی‌به‌نام‌گل

مراسم گلابگیری کاشان، یکی از آیین‌هایی است که همه ساله تعداد زیادی از گردشگران را به تماشای آن می‌نشاند.

این مراسم مدت‌های زیادی است که در کاشان و شهرهای اطرافش همچون قمصر، نیاسر و برزک برگزار می‌شود. آیین گلابگیری در این منطقه آنقدر قدمت دارد که نامش در میان فهرست جشن‌های ایرانی قرار دارد.

این آیین جزئی از میراث معنوی این سرزمین است که در زمان خاصی از سال برگزار می‌شود.

درست مثل آیین‌های دیگری همچون کشتی چوخه اسفراین که از روزهای پایانی سال آغاز می‌شود و تا اوایل فروردین ادامه دارد یا آیین برف چال مازندران که در اردیبهشت جان می‌گیرد و بسیاری را به شمال ایران می‌کشاند یا حتی آیین‌های عزاداری اقوام که در روزهای سوگواری بویژه عاشورای حسینی شکل می‌گیرد و مراسم قالیشویان مشهد اردهال که دومین جمعه مهرماه برگزار می‌شود.

آیین گلابگیری نیز چند سالی است که همراه با آیین قالیشویان مشهد در رده میراث معنوی ثبت شده است و به این شکل مسوولان این شهرستان می‌توانند هر ساله با برنامه‌ریزی ویژه‌ای، منتظر گردشگران و بازدیدکنندگان این آیین باشند.

در مراسم گلابگیری ، گل‌های سرخ محمدی چیده شده را در دیگ مخصوص ریخته و از آن گلاب ناب آتشین استحصال می‌شود، برداشت گل محمدی همه ساله از اواسط اردیبهشت آغاز می‌شود و تا پایان خرداد ماه ادامه دارد و همه ساله افزون بر دو میلیون گردشگر از مزارع گل محمدی و مراسم زیبای گل‌چینی و تولید عطر و گلاب در کاشان و بخصوص در سه بخش نیاسر، قمصر و برزک دیدن می‌کنند.

با شروع فصل برداشت گل محمدی از گلستان‌های نیاسر، قمصر، برزک، کامو و... در کاشان، گلکاران و گلابگیران خود را برای آیین گلابگیری و جشن گل محمدی آماده می‌کنند.

هنر گلابگیری در شهرستان کاشان شاید ازلی نباشد ولی بی‌گمان و بدون شک ابدی است و تا زمانی که گل سرخ محمدی هست، صنعت گلابگیری در مناطق گل‌خیز شهرستان کاشان نیز ادامه خواهد داشت.

جشن گل محمدی و آیین گلابگیری در منطقه کاشان شامل نیاسر، قمصر، برزک و کامو همه ساله در بعد ملی برگزار می‌شود و استمرار این آیین نشان‌دهنده توجه مسوولان به این سنت و هنر بومی است که به امر گلابگیری صنعتی و سنتی توجه می‌کنند و مشکلات آنها شناسایی و برای رفع آن چاره‌اندیشی می‌شود.

شهر تاریخی و سبز نیاسر یکی از سه مرکز مهم تولید گل محمدی، گلاب و عرقیات گیاهی شهرستان کاشان و کشور است.

چنین ویژگی کم‌نظیری به سبب قرارگیری در دامنه شرقی کوه‌های کرکس و وجود چشمه پرآب اسکندریه و قنات‌های زیاد است که محدوده‌ای به وسعت 800 هکتار را به زیر کشت برده و با گسترش روش‌های مدرن آبیاری و کشاورزی به میزان زیادی قابل گسترش است.

وجود گلستان‌های گسترده باعث شده تا این شهر تبدیل به یکی از سه مرکز عمده تولید گل‌محمدی و گلاب و عرقیات گیاهی در شهرستان کاشان و کشور شود.

حجم عظیم بازدیدکننده از این شهر و شهرهای دیگر شهرستان کاشان بویژه در فصل بهار و در ایام گل و گلاب به برگزاری جشنواره گل و گلاب منجر شد که چند سالی است به طور متناوب اجرا شده و باعث جذب گردشگران زیادی در روز و شب در ماه‌های اردیبهشت و خرداد شده است.

مریم یوشی‌زاده