لباسی برای قهرمانی
استفاده از داروهای نیروزا ممکن است جنجالی ترین بحث دوروبر بازیهای المپیک 2004 آتن باشد، اما سوال مهم این بازیها مربوط به یک راه کاملا قانونی برای رسیدن به سکوی قهرمانی است.
آیا لباسهای چسبان و سریع ساخته شده از مواد با فناوری های پیشرفته می تواند تعیین کند که کدام ورزشکار با دست پر به خانه می رود یا نه؛
این لباسهای جدید بیشتر در ورزشهای پرسروصدایی مثل شنا به چشم می آیند، اما قایقرانان و دوچرخه سواران هم از آنها استفاده می کنند.
لباسهایی که هرچند برای یک تماشاگر عام ممکن است یادآور مرد عنکبوتی باشند، اما توانایی شان در کاهش نیروی مقاومت و افزایش سرعت ، مهمتر از ظاهر زیبایشان است.
در رقابت هایی که تفاوت مدال طلا و برنز با دهم ثانیه اندازه گرفته می شود، لباسی که ورزشکار می پوشد می تواند به اندازه اختلاف مدال گرفتن یا نگرفتن تعیین کننده باشد.
تولیدکنندگان وسایل و لباسهای ورزشی ، انرژی قابل توجهی را صرف ابداع روشهای مختلف برای کاهش مقاومت کرده اند و البته هیچ جا رقابت به اندازه شنا، شدید و نزدیک نیست.
این روزها هر کسی که با یک مایوی جمع وجور در استخر آفتابی شود، مطمئنا بازنده است. لباسهای سریع عمدتا ساخته شرکتهای Speedo، Tyr و Nikeهستند؛ اما رقابت اصلی بین دوتای اول است که روشهای مختلفی را برای حرکت سریع تر در آب به کار گرفته اند.
در این رقابت ، حرفه ای ها احتمالا روی Speedo شرط می بندند؛ زیرا این شرکت بیشترین نمونه را در تولید لباسهای سریع دارد و علاوه بر این مایکل فلپس ، شناگر امریکایی که همیشه مسابقه ها را با یک ساک مدال ترک می کند، در آتن لباس Fast Skin FSllاین شرکت را می پوشد که نسبت به مدل قبلی مورد استفاده در المپیک سیدنی ، پیشرفت های عمده ای کرده است.
Fast Skin FSllبرای الهام از کوسه ها و برای طراحی و تولید از رایانه ها کمک گرفته است. طراحان لباس در مطالعاتشان متوجه شدند که هرچند کوسه ، ظاهری بسیار هموار دارد؛ اما شکل و بافت پوستش در نقاط مختلف بدن ، متناسب با تغییر شرایط جریان آب تغییر می کند؛ مثلا پوست بینی دارای فرورفتگی های خنثی است که با فاصله گرفتن از نوک بینی ، رفته رفته هموارتر می شوند.
برای مطالعه نحوه تغییر ویژگی های جریان هنگام حرکت شناگران در آب ، شرکت Speedoاز نرم افزار دینامیک سیالات محاسباتی (CFD) که برای تحلیل حرکت ماشین های مسابقه ای فرمول یک طراحی شده استفاده کرده است.
به این ترتیب که به کمک CFD یک سیال مجازی ، شبیه سازی شده و بعد شناگرها با استفاده از آدمک های مجازی نرم افزار Cyber FX به محیط اضافه شده اند.
Cyber FXهمان نرم افزاری است که در ساخت فیلمهایی مثل مرد عنکبوتی و ماتریکس مورد استفاده قرار گرفته است. محققان پس از این مرحله ، آزمایش هایی هم با استفاده از آدمکهای واقعی و بعد، ورزشکاران درمحیطهای واقعی ترتیب دادند، مدلسازی رایانه ای نشان داد که نیروی مقاومت اصطکاکی تا 29درصد از کل نیروی مقاوم وارد بر شناگر در زیر آب را تشکیل می دهد که 19درصد بیشتر از تخمین های قبلی است.
برای غلبه بر مقاومت اصطکاکی ، شرکت Speedoاز مواد و پارچه های مختلفی برای تقلید از پوست کوسه استفاده کرد و الگوی لباسها را بسته به نوع شنا و زن یا مرد بودن شناگر تغییر داد.
از میان پارچه های مختلف ، fast skinبا فشردن بدن ، نوسان ماهیچه ها را نیز محدود می کند. fast skinطوری طراحی شده که با داشتن برجستگی ها و فرورفتگی های خطی مشابه با آنچه روی سطح پوست کوسه هست ، مقاومت اصطکاکی آب را کم کند. علاوه بر این ، لباسهای Speedo، در سطح داخلی ساعد، فلسهایی از تیتانیوم سیلیکون دارند که به دام انداختن آب را در حرکات رو به پایین دست آسان تر می کند و در نهایت ناهمواری های لاستیکی در عرض سینه که نوع دیگری از مقاومت به نام مقاومت فشاری را کاهش می دهند.
Speedoادعا کرده است این اقدامات در مجموع ، نیروی مقاومت را 4درصد در مردان و 3درصد در زنان کاهش می دهد. اما از دید شرکت Tyr، Speedoراه را بکلی اشتباه رفته است.
به گفته دیوید پندرگاست ، یکی از مبدعین لباس Aquashiftشرکت Tyrو استاد مرکز تحقیقات و آموزش در محیطهای ویژه دانشگاه بوفالو، برای افزایش سرعت حرکت در آب ، باید نیروی مقاومت اصطکاکی را زیاد کرد نه کم.
پندرگاست پس از مطالعه حرکت شناگران در استخرهای مخصوص حلقه ای شکل که شنای یکنواخت و پیوسته را ممکن می کند، دریافت که نیروی مقاومت اصطکاکی مفید، 2نوع مضر از نیروی مقاومت را کاهش می دهد: مقاومت فشاری که ناشی از شکل بدن است و مقاومت موجی.
برای افزایش مقدار مقاومت اصطکاکی در لباس Aquashiftاز سه حلقه برجسته با ارتفاع یکسان در نقاطی که بدن بیشترین محیط را دارد. یعنی ناحیه زیرزانو، دورباسن و دور سینه ، استفاده شده است. این کار در مجموع ، آب را به بدن نزدیک تر نگه می دارد و مقاومت آن را کم می کند.
البته ایده کار چندان جدید نیست و قبل از المپیک زمستانی 1994، شرکت spyder، سازنده لباسهای اسکی ،لباسی ارائه کرد با لوله های برآمده اش ، نیروی اصطکاک هوا را افزایش می داد. البته پوشیدن لباس spyderاز آن المپیک ممنوع شد، زیرا گفته می شد که برای استفاده کننده اش ، مزیت ناعادلانه دارد.
حالا Tyrادعا کرده است Aquashift، نیروی مقاوم را 10درصد کاهش می دهد و این اگر درست باشد، speedoرا از آب بیرون خواهد انداخت.
اگر امسال ساک مدالهای مایکل فلپس به کس دیگری برسد، آن شخص احتمالا شناگری با لباس Aquasiftخواهد بود. در این میان ، Nike، بیشتر روی ورزشهای بیرون از آب کار می کنند و از جمله لباسهای عجیب و غریب تیم قایقرانی کانادا محصول این شرکت است.
در این لباسهای کلاهدار و بی آستین قرمز و سفید، همه درزها به جلوی لباس آورده شده اند و خود پارچه ، عرق را از سطح پوست بیرون می کشد تا بسرعت تبخیر شود.
Nikeادعا کرد کلاه این مجموعه ، به تنهایی ، نیروی مقاوم را 3درصد کم می کند که این یعنی چیزی حدود 5/2 متر در یک مسابقه 2هزار متری.
با ادامه روند ورود رایانه و شبیه سازی رایانه ای به دنیای طراحی لباسهای ورزشی بعید نیست که استفاده از این لباسهای عجیب و غریب سرعت زا مثل مواد نیروزا در رقابت ها ممنوع شود و شما باز هم شناگرها را با همان مایوهای کوچک و موهای تراشیده ببینید.
تا آن موقع اگر هوس پوشیدن و امتحان کردن این لباسها به سرتان زد، 400 دلار کناربگذارید.
احسان لطفی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
مرور بزرگ ترین جنجال های تاریخ جام جهانی (8)
«رسوایی خیخون»، ننگ ابدی آلمان و اتریش شد
گفت و گو
