تغییر نام بدون حکم قضایی

از روند تصویب آن لایحه خبری نیست اما به گفته رئیس سازمان ثبت احوال کشور آیین‌نامه اجرایی تغییر نام به مراکز ثبت احوال ابلاغ شده و بر اساس این آیین‌نامه، فرآیند تغییر برخی از اسامی دیگر گردش قضایی ندارد و بدون حکم قضایی در مراکز ثبت احوال انجام می‌شود. سالانه حدود 7000 نفر در ایران دادخواست تغییر نام می‌دهند؛ اما شواهد نشان می‌دهدتعداد کسانی که تمایل به تغییر نام دارند بسیار بیشتر از این تعداد است. تغییر نام کوچک تنها با ارائه دادخواست و با حکم قضایی، در صورت مغایر بودن با عرف و فرهنگ غالب و مقدسات مذهبی، زننده و مستهجن بودن اسم، نامتناسب بودن با جنس و در مجموع مواردی خاص و نادر امکان‌پذیر است.

سعید بهزاد، شهره فاطمه، سروان، سرتیپ، دکتر، شهردار، شوکت‌الملک، حاجیه سلطان، وانوشکا، ژاکاردو، شاهدوست، قلی، غلام، گرگ و زلف از جمله اسامی‌ای است که در سایت سازمان ثبت احوال به صراحت به آنها اشاره و اعلام شده می‌توان این اسامی را تغییر داد، اما با این وجود، باز‌افراد صاحب این اسامی نیازمند حکم قضایی برای تغییر اسمشان بودند.

محمد ناظمی‌اردکانی، رئیس سازمان ثبت احوال کشور به ایسنا می‌گوید: از این پس فرآیند تغییر نام گردش قضایی ندارد و آیین‌نامه اجرایی تغییر نام نیز به مراکز استان‌ها ابلاغ شده است و مردم می‌توانند نام‌های خود را براساس کتاب فرهنگ نام‌گزینی، تغییر دهند.

کتاب فرهنگ نام‌گزینی در واقع کتابی در سازمان ثبت احوال است که فهرستی از اسامی مجاز برای ایرانیان در آن موجود است. ناگفته نماند که با مراجعه به سایت سازمان ثبت احوال نیز می‌توانید از این اسامی مطلع شوید.

هر چند که در خبر رئیس سازمان ثبت احوال اعلام شده براساس آیین‌نامه اجرایی جدید، مردم می‌توانند نام‌های خود را براساس کتاب فرهنگ نام‌گزینی تغییر دهند اما این آیین‌نامه شامل همه افراد نمی‌شود.

محسن اسماعیلی، مدیرکل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور در این خصوص به «جام‌جم» می‌گوید: امکان رسانه‌ای شدن جزئیات این آیین‌نامه هنوز فراهم نیست؟ اما این آیین نامه شامل همه افراد نمی‌شود و تنها کسانی می‌توانند بدون طی کردن مراحل قانونی نام شان را تغییر دهند که شرایط این آیین‌نامه را داشته باشند.

نگاهی به افزایش برخی نام‌ها در دوره‌هایی از زمان نشان می‌دهد برخی از والدین ایرانی برنامه یا دقت کافی برای نام‌گذاری فرزندانشان ندارند.

براساس اعلام سازمان ثبت‌احوال، سریال‌ها و فیلم‌های سینمایی در برخی مواقع الگوی انتخاب نام می‌شوند و به عنوان مثال سریال «ستایش» در این زمینه تاثیرگذار بود. همزمان با پخش سریال‌های «میوه ممنوعه» و «پنج کیلومتر تا بهشت» تمایل به انتخاب نام‌های هستی و آیدا که شخصیت‌های اصلی این سریال‌ها بودند در کشور افزایش یافت.

در سال 85 نام ستایش رتبه پنجم را داشته و به مراتب فراوانی آن افزایش یافته و سال گذشته سومین نام پرطرفدار در کشور بوده است.

بنابر اعلام مسوولان ثبت احوال، سلیقه جامعه در انتخاب نام تا حدودی نسبت به گذشته تغییر کرده و این تغییر یک هشدار است و نهادهای مختلف مانند رسانه‌ها، آموزش و پرورش، سازمان‌های فرهنگی و هنری، شهرداری‌ها و دانشگاه‌ها باید برای فرهنگ‌سازی در انتخاب نام، بهتر عمل کنند.