حاشیه خبر

معمای کاهش قیمت ارز

همان‌گونه که شاهدیم، قیمت 3 ارز معتبر و پرتقاضای بازار ایران شامل دلار، یورو و پوند از پایان تعطیلات نوروزی تا به امروز کاهش قابل ملاحظه و غیرمنتظره‌ای یافته است. کاهش قیمت ارز و فروکش کردن التهاب در این بازار، آرزوی مشترک تولیدکنندگان، صادرکنندگان، مصرف‌کنندگان و سایر بازیگران اقتصاد ایران است، زیرا که نرخ ارز نقش اساسی در تعیین قیمت‌ها و به تبع آن درجه رونق اقتصاد و میزان رفاه مصرف‌کننده ایرانی دارد. لذا کسی نیست که از کاهش قیمت ارز در این روزهای اقتصاد ایران استقبال نکند.

کد خبر: ۴۷۰۲۵۱

با این حال تحلیلگران بازار ارز و کارشناسان در چرایی این کاهش مانده‌اند، زیرا متغیرهایی که باعث ملتهب شدن بازار ارز شده بود، هنوز هم وجود دارد. لذا این پرسش اساسی مطرح می‌شود که کاهش قیمت ارز در روزهای اخیر واقعی و حاصل فرآیند طبیعی عرضه و تقاضاست یا عوامل غیرطبیعی و مصنوعی که ممکن است ناشی از برخی مصلحت‌ها باشد، عامل آن بوده است. تحلیلگران در نهایت به دنبال این مهم هستند که آیا کاهش قیمت ارز تداوم خواهد داشت یا این‌که وقتی مصلحت‌های احتمالی این کاهش از میان رفت، بازار ارز مجددا به حال خود رها شده و قیمت‌ها افزایش خواهد یافت؟ طبیعی است وقتی کاهش قیمت ارز حاصل فرآیند طبیعی عرضه و تقاضا و تاثیر سایر متغیرهای بازار باشد، این کاهش تداوم خواهد داشت، اما اگر عواملی بخواهند برای مصالحی به طور موقت، قیمت ارز را پایین آورده و سپس آن را به حال خود رها کنند، ماجرا فرق می‌کند. اگر از عواملی چون رها شدن و رشد نقدینگی و میل آن به سوی بازار ارز، مضیقه ارزی دولت به خاطر تحریم‌های نفتی و بانکی و کاهش عرضه ارز در بازار و نگرانی سرمایه‌گذاران از آینده و میل به تبدیل نقدینگی خود برای کاهش ارزش آن به عنوان 3 عامل اصلی رشد قیمت ارز در 8 ماه گذشته نام ببریم، نگاهی ساده نشان می‌دهد هیچ‌یک از این عوامل تاثیر خود بر قیمت ارز را از دست نداده‌اند. البته صحیح است که مثلا مذاکرات موفق استانبول، سایه تحریم‌ها بر اقتصاد را کمرنگ کرده است، اما هنوز گشایش عملی ناشی از آن که باعث رشد عرضه ارز به بازار شود، اتفاق نیفتاده است.

لذا ظن برخی تحلیلگران به سوی دیگر ماجرا یعنی احتمال عامدانه بودن کاهش اخیر قیمت ارز متمایل می‌شود. کارشناسان اقتصادی در یک نکته اتفاق‌نظر دارند و آن این است که بازار عرضه و تقاضای واقعی ارز در ایران وجود ندارد، چرا که عمده عرضه‌کننده و متقاضی ارز، دولت است. لذا این بازیگر ممکن است در مقاطعی و به خاطر مصالحی بخواهد قیمت ارز را کاهش دهد. اما این مصالح در حال حاضر چیست؟ گمانه‌زنی‌ها، شایعات و تحلیل‌های ناگفتنی زیادی در این خصوص وجود دارد که افرادی از انگیزه‌های عامدانه برخی از علل طبیعی کاهش قیمت ارز سخن می‌گویند. با این حال همه فعالان اقتصاد ایران امیدوارند کاهش قیمت ارز خواه عمدی باشد یا غیرعمدی، فقط مداوم و پایدار و همیشگی بوده و مانند تب تندی که زود عرق می‌کند، نباشد. به این امید قیمت‌ها را روزانه رصد می‌کنیم.