ردپای خدا روی پیشانی "شلمچه"

روزگاری این زمین غرق خون در غرب شهر خرمشهر، روایتگر حماسه های پرشوری از ایثار و فداکاری بوده است.

منطقه ای خشک و بیابانی با تابستان هایی که گاه دمای هوا در آن به 55 درجه سانتی گراد هم می رسد.

شلمچه در نقطه صفر مرزی با شهر بصره در کشور عراق همسایه است که در جنگ هشت ساله ایران و عراق نیز در نوک پیکان حملات ارتش عراق قرار داشت.

نزدیکی جغرافیایی با مرز عراق و موقعیت حساس و استراتژیک نظامی این منطقه، دلایلی بود که موجب شد شلمچه، بارها نبردگاه سربازان رشید ایرانی با نیروهای حزب بعث عراق شود.

حتی پس از فتح خرمشهر نیز این منطقه در دست نیروهای عراقی بود تا این که رزمندگان ایرانی در تاریخ 19 دی 1365 و در عملیات "کربلای 5"، شلمچه را از لوث وجود دشمن پاک کردند.

اهمیت این نقطه به حدی بود که صدام می دانست در صورت از دست دادن شلمچه، شهر بصره در عراق هم به خطر جدی می افتد.

بنابراین عراق در این منطقه از تجهیزات مدرن نظامی و تاکتیک های نوینی همچون ساخت "سنگرهای مثلثی" بهره می برد.

قبل از عملیات کربلای 5، عملیات های رمضان، کربلای 3 و کربلای 4 نیز برای بازپس گیری شلمچه و فشار بر شهر بصره آغاز شده بود که در نهایت مجموع این عملیات ها، زمینه ساز عملیات بزرگ کربلای 5 و آزادسازی شلمچه شد.

امیر سعید پورداراب، سرتیپ بازنشسته ستاد و یکی از فرماندهان ارشد ارتش جمهوری اسلامی در زمان دفاع مقدس، درباب پیروزی تاریخی که در سوم خرداد سال 1361 در منطقه شلمچه حاصل شد، تشریح کرد:

"در تاریخ 21 اردیبهشت ماه سال 1361، تیپ هوابرد ما حدود چهار و نیم کیلومتری شلمچه بود که در جریان بازپس گیری این منطقه، 300 نفر شهید و مجروح دادیم؛ به طوری که فقط 16 نفر از بچه های ما در میدان مین شلمچه شهید شدند. مجموع این اتفاقات موجب شد که در نهایت ما در آن برهه زمانی، مجبور به توقف شدیم و عملیات نیز مورد بازنگری جدی قرار گرفت. "

وی ادامه داد: در بازنگری مجدد نیروهایمان، توپخانه ها و گردان های ما جابجا شدند که این امر موجب شد موقعیت واحدهای نظامی ما قوی تر از موقعیت سابق شود. اما در تاریخ  اول خردادماه سال 1361 شرکت های پیمانکاری ایتالیایی و اسپانیایی با دستور ارتش عراق شروع به کاشت مین در شلمچه کردند که این کار باعث شد شرایط ما در شلمچه سخت تر شود.

پورداراب با بیان این که در اول خردادماه سال 1361، عملیات مرحله چهارم بیت المقدس نیز شروع شده بود، یادآور شد: در آن تاریخ ما به دلیل اضافه شدن نیروهای سپاه پاسداران، از بعد نظامی در شلمچه برتری گرفتیم. در آن روز با یاری خداوند، چهار و نیم کیلومتر از شلمچه تا شهرک ولیعصر را در اختیار گرفتیم و خاکریزهای هلالی دشمن را نیز تا ساعت هشت صبح روز دوم خرداد تصرف کردیم.

"هیچ گاه فراموش نمی کنم که در دوم خرداد سال 61 نبرد سنگین با عراقی ها در خاک شلمچه داشتیم. سنگر به سنگر مقاومت بود اما واقعا هیچ رزمنده ایرانی نمی ترسید و وحشتی به دل راه نمی داد."

وی در پایان خاطرنشان کرد: هرکجای خاک شلمچه را که نگاه کنید، خون پاک یک شهید در آن ریخته شده است. بازپس گیری این منطقه در آن سال، محصول شهادت و فداکاری نیروهای جان بر کف ارتش و سپاه بود؛ به گونه ای که پس از 48 ساعت نبرد شجاعانه در شلمچه، منطقه شهرک ولیعصر تا پل نو تثبیت شد و به مناسبت همین فتح بزرگ، مارش پیروزی در صبح سوم خرداد سال 1361 در سراسر ایران نواخته شد."

هم اکنون یادمان معنوی از شهدای این منطقه در نزدیکترین نقطه شلمچه با مرز عراق ساخته شده که به وضوح یادآور روزهایی است که سربازان ایرانی برای بازپس گیری خاک شلمچه، بی اعتنا به آتش گلوله دشمن در خون شهادت غلتیدند.

از محل یادمان که به سمت غرب نگاه می کنیم، سربازان عراقی و پاسگاه های مرزی آن ها به راحتی قابل مشاهده است.

پاسگاه مرزی ایران و عراق در شلمچه، کاملا موازی یکدیگر قرار گرفته اند و در فضای بین دو پاسگاه هم، میدان مین خنثی نشده ای وجود دارد که گفته می شود به طور عمد پاک سازی نشده تا از تردد راحت قاچاقچیان کالا، جلوگیری به عمل آید.

از خاک شلمچه که جدا می شوم، خبر می دهند که همین چند روز قبل نیز یکی از افسران ارتش جمهوری اسلامی بر اثر انفجار مین در حوالی شلمچه، به دیدار خدا شتافته است.

با خود می اندیشم که حال و هوای شلمچه، بوی شهادت می دهد و بی شک این شهید از خاک گریخته نیز با علم بر شهادت خویش و با عشق به معبود، پای بر خاک این زمین مقدس نهاده است.

انگار سکوت شلمچه، پرصداترین فریادهای حق و شجاعت را در نهاد خود جای داده است.

از یادمان شلمچه، همچنان نواهای دوران جنگ پخش می شود و حالا همه نگاه های زائران شلمچه بر زمین های بایری دوخته شده که در دل خود، هزاران شهید رستگار را به امانت گرفته است.

امین جلالوند – گزارش نویس جام جم آنلاین