گاهی به زمین نگاه کن

2. عکس‌های هوایی از طبیعت اتفاق تازه‌ای نیست، عکسهای محمد رضایی از طبیعت مازندران و یا معین مطلق از طبیعت گلستان هم ایده تازه‌ای ندارد اما زیبایی و قاب بندی‌های این دو عکاس در عکس‌های پیش رو آنقدر شگفتند که نمی‌توان آن را با بهانه تکراری بودن رد کرد. قاب‌بندی‌های و رنگ‌آمیزی‌های طبیعت در این عکس‌ها به اندازه‌ای دیدنی‌اند که می‌توان آنها را نقاشی‌های طبیعتی دانست که از چشم همگی ما پنهان مانده‌اند. بیش از 3 دهه پیش جورج گرستر عکاس معروف سوئیسی در سفری به ایران، زیبایی‌های ایران را ثبت کرد و سال گذشته پس از گذشت 35 سال، آنها را در نمایشگاهی با نام بهشت گمشده: ایران از آسمان به نمایش گذاشت. آن زمان بود که بسیاری از عکاسان به این نکته پی بردند که بافت طبیعت ایران بهشتی بوده است برای آنها که از قاب دوربین آنها دور مانده است.

حرف‌های گرستر به عنوان یکی از پیشگامان هنر عکاسی هوایی شاید بتواند کمک بیشتری به فهم این زیبایی‌های ایران کند. او درباره‌ سفر حرفه‌ای خود و چگونگی گرفتن عکس‌های بی‌نظیری از ایران دهه‌ 1970 به روزنامه‌ ایندیپندنت گفته است: در حالی که بر فراز ایران سفر می‌کردم، به این فکر بودم که مناظر فرهنگی و طبیعی سرزمین ایران با بیابان‌های نمکی و باغ‌های بهشتی‌اش برای تماشا از آسمان آفریده شده‌اند. آبادی‌هایش با قنات‌ها و آب راه‌های زیرزمینی‌اش مثال بارز معماری بدون معمار هستند.

بین سال‌های 1976 تا 1978 بیش از صد پرواز (300 ساعت) داشتم. ما در برنامه‌ریزی‌مان تغییر فصل‌ها را تا حد امکان مدنظر قرار داده بودیم. این امر موجب کشفیات شگفت‌انگیزی شد. بهار در ارتفاعات آذربایجان یکی از زیباترین مناظری است که زمین در معرض دید انسان قرار می‌دهد. ما قصد داشتیم تمام نقاط کشور را پوشش دهیم اما این مساله به‌طور حتم از توان وسیله‌ هوایی ما بیرون بود.

درست است که گرستر از معروف ترین عکاسانی است که ایران را از آسمان دیده است اما در سال 82 جورج اشتاین متز، عکاس آمریکایی هم دست به این کار زد و این بار او به وسیله پرواز با پاراگلایدر توانست عکس‌هایی از مناطق کویری ایران ثبت کند. جورج اشتاین‌متز در سفرش به ایران و هنگام عکاسی از کویر ایران چند هفته قبل از زلزله بم چند عکس هوایی هم از این شهر و ارگ بم گرفت.

علی محزون