تیتراژ به عنوان یک رسانه

در ذهن‌ها می‌مانند و هویت دارند. تیتراژ‌ها نیز حکم همان پایان‌هایی را دارند که اتفاقا از لایه‌های موسیقیایی و آهنگین پر هستند.

اگر از این زاویه به تیتراژ‌های پربیننده‌ترین برنامه‌های تلویزیون، یعنی سریال‌ها، توجه کنیم این سخن بیشتر مورد قبول واقع می‌شود.

حال چند وقتی است، این تیتراژ‌ها به سمت عمیق‌تر شدن پیش می‌روند. پیش‌تر‌ها تیتراژها خلاصه می‌شد به قطار اسم‌هایی که پشت سر هم رژه می‌رفتند و روی آنها آهنگی بعضا بی‌ربط پخش می‌شد.

اما حالا می‌توان در این تیتراژها بیشتر از اینها کنکاش کرد و معنایی جست. موسیقی و آواز این سریال‌ها عمدتا پرمعنی و آهنگ‌ها پرمغزتر است.

نمونه‌اش تیتراژ سریال «دست بالای دست» با صدای «مهرداد هویدا» است که نوروز امسال از شبکه 3 پخش شد. یا حتی موسیقی تیتراژ سریال «وضعیت سفید» که پیش‌تر‌ها از همین شبکه پخش شد و علیرضا قربانی آواز آن را می‌خواند.

هنوز که هنوز است این آهنگ شنیده می‌شود و دست به دست منتقل می‌شود و در این گوش‌دادن‌ها یاد و خاطره سریال زنده می‌شود. در چند سال اخیر از این دست تیتراژها زیاد دیده شده‌ است.

با این مقدمه می‌توان گفت یک تیتراژ می‌تواند مثل یک رسانه عمل کند؛ همنشینی شعر و موسیقی و متن که با نشانه‌های تصویری دیگر همراه می‌شود به مجموعه‌ای چندرسانه‌ای تبدیل می‌شود.

در واقع تیتراژها به عنوان یک بسته کامل رسانه‌ای عمل می‌کنند و به عنوان یک رسانه کامل سوژه مطالعاتی خوبی را در اختیار اهل فن قرار می‌دهند و با کمترین حجم ممکن بیشترین اطلاعات را ارائه می‌کنند.

از شعر گرفته تا موسیقی و نوع ضرباهنگ، همه اینها حس درونی یک سریال را تقویت می‌کند و تکمله‌ای می‌شود برای آن. این‌گونه پرداختن و دقت در نوع انتخاب تیتراژ تاریخ مصرف یک گونه رسانه‌ای را طولانی‌تر می‌کند.

حالا دیگر تیتراژها هویتی جداگانه پیدا کرده‌اند و این از دو جنبه قابل توجه است. اولین موضوع برمی‌گردد به این‌که موسیقی و نوایی با مضمون و شعری وزین و آهنگین و عموما از خواننده‌های مطرح و مشهور در کشور تولید، شنیده و دست‌به دست می‌شود و دوم این‌که محتوای سریال بیشتر بر دل‌ها می‌نشیند و در یادها می‌ماند.

پایان‌ها خلاصه‌ای از پیام‌های درونی یک سریال هستند و چه خوب است این پایان‌ها پرمغز باشد و دلنشین.

مهراوه فردوسی - گروه رادیو و تلویزیون