آرمیده در دامان کویر

این سرزمین در فلات ایران از قدیمی‌ترین کانون‌های مدنیت است و کشف دست آفریده‌های متنوع سنگی، سفالی، فلزی و آثار گوناگون هنری و صنعتی از هزاره‌های پنجم پیش از میلاد در دشت‌ها و تپه‌های این دیار همچون تپه یحیی بافت و ویرانه‌های شهر دقیانوس جیرفت گواه ظهور نخستین تجلی اجتماعی در این پهنه از زمین است.

هر چند برای بازدید از آثار و جاذبه‌های تاریخی متعدد شهر کرمان و مناطق اطراف آن چند روز وقت نیاز است، اما در یک گردش 24 ساعته در این شهر می‌توان تعدادی از آثار و جاذبه‌های تاریخی و طبیعی آن را از نزدیک دید و لذت برد.

باغ‌ موزه هرندی واقع در چهارراه طهماسب‌آباد شهر کرمان بهترین مکان برای شروع یک گردش یک ‌روزه در این شهر است.

مکانی تاریخی که هنگام طلوع خورشید اشعه‌های آن از لابه‌لای شاخ و برگ درختان کاج سربه فلک کشیده این باغ‌موزه عبور می‌کند و بر ساختمان موزه زیبایی می‌تابد که یادآور روز‌های دربه‌دری و تبعید رضاشاه است.

رضاشاه که از طریق اصفهان و یزد عازم بندرعباس و تبعید به جزیره موریس بود، غروب دوشنبه 31 شهریور 1320 به کرمان وارد شد و در این محل منزل گزید.

ساختمان مرکزی این موزه در دوطبقه و در میان باغ و در کنار آب نماهای مختلف بنا شده و امروزه به عنوان موزه سازهای استاد مسعود و موزه باستان‌شناسی استفاده می‌شود.

باغ ‌موزه هرندی بیش از یکصد سال قبل حدود سال‌های 1280 در فضایی به مساحت 2500 متر توسط عدل‌السلطان احداث شد و بعدها مرحوم آقاشیخ ابوالقاسم هرندی که از تجار یزدی بود آن را خریداری کرد.

با خروج از این باغ ‌موزه برای رسیدن به بزرگ‌ترین مجموعه تاریخی کرمان باید راسته خیابان شریعتی این شهر را در پیش گرفت. خیابانی که موزه صنعتی و مطبوعات شهرکرمان در آن واقع شده است.

اگر کمی دقت کنی پس از چهارراه باغ ملی در سمت چپ خیابان هنوز می‌توان از پشت دیوارهای بتنی ویرانه‌های کلیسای تاریخی کرمان را دید که چند ماه پیش به دلایل نامعلوم شبانه تخریب شد.

از چهارراه طهماسب‌آباد محل باغ‌موزه هرندی تا مجموعه تاریخی گنجعلی‌خان دو چهارراه بر سر مسیر قرار دارد ‌‌که در بافت تاریخی کرمان واقع شده رسید. در اینجا مجموعه‌های تاریخی گنجعلی‌خان و وکیل واقع شده است.

مجموعه گنجعلی‌خان کرمان که از جمله پربیننده‌ترین اماکن فرهنگی و توریستی این شهر به شمار می‌رود شامل بازار، حمام، میدان، کاروانسرا، آب‌انبار، مسجد و ضرابخانه است.

بازار بزرگ کرمان از آثار مهم تاریخی و اقتصادی این شهر است که به عنوان بزرگ‌ترین راسته بازار سرپوشیده ایران در دل مجموعه تاریخی گنجعلی‌خان قرار گرفته است.

مجموعه‌های تاریخی گنجعلی‌خان، وکیل، ابراهیم‌خان، سردار و حاج آقا علی در بازار کرمان هر یک نشانه‌ای از سبک معماری دوران مختلف تاریخ کرمان است.

سقف بازار کرمان از پشت بام مانند نیمکره‌هایی است که به سمت بالا دیده می‌شود و گنبدهای موازی شکل و پشت سر همی را ایجاد می‌کند.

بازار بزرگ کرمان از20 بازار کوچک و فرعی تشکیل شده که بزرگ‌ترین آن بازار اصلی است که 1200متر طول و 4.5 متر عرض دارد.

با قدم زدن در راسته بازار اصلی کرمان در جنب میدان گنجعلی‌خان، حمامی تاریخی و زیبا وجود دارد که حمام گنجعلی‌خان نامیده شده است.

این حمام‌ها در ضلع جنوبی میدان و مشرف به بازار است و آن را می‌توان یکی از شاهکارهای معماری عصر صفویه نام برد.

این حمام سال 1020 هجری قمری ساخته شده و از بخش‌های مختلف سرسرا، دالان، رختکن، هشتی و گرمخانه تشکیل شده است که هریک زیبایی منحصر به فرد خود را دارد.

سردر این حمام یکی از زیباترین بخش‌های آن است که با آجرهای ساده، نیلی و مقرنس‌بندی توجه رهگذران بازار کرمان را به خود جلب می‌کند.

در گرمخانه حمام نیز مجسمه‌های کیسه‌کشان و دلاکان قرار دارد که حوضی هشت ضلعی با ستون‌های سنگی یکپارچه که دو به دو با هم قرینه‌اند و طاقی خیمه مانند آن را تشکیل می‌دهند.

با گذر از میان بازار و مجموعه گنجعلی‌خان، در انتهای بازار به میدان شهدا می‌رسی؛ میدانی که یک سمت آن مسجد تاریخی کرمان با شش ایوان و شبستان‌های متعدد با معماری زیبا واقع شده و چون نگینی بر تارک تاریخ می‌درخشد و قرن‌هاست با قامتی به بلندای ایمان و اخلاص، پایگاه معنویت و زیب و زیور آثار تاریخی به شمار می‌رود.

در سمت دیگر میدان شهدای شهر کرمان، بنای مشتاقیه با دو گنبد فیروزه‌ای زیبا واقع شده است. این بنا از سه گنبد تشکیل شده که مقبره‌های مشتاق علی شاه، شیخ اسماعیل و کوثر علی شاه از بزرگان صوفیه را درخود جای داده است.

پس از بازدید از بنای تاریخی مشتاقیه اگر زمان فرصت دهد می‌توان بناهای تاریخی دیگری همچون امامزاده حسین، مقبره خواجه اتابک، قبه سبز، مسجد امام، مسجد پامنار‌ و ده‌ها بنای تاریخی دیگر در بافت قدیم کرمان را دید.

در سمت چپ میدان شهدا خیابانی به نام زریسف واقع شده که آتشکده زرتشتیان در آن قرار دارد.

بنای این آتشکده در باغ مصفایی که قبلا منزل مسکونی جهانگیر اشیدری بوده واقع شده و آتش موجود در آن بر اساس نظر موبدان زرتشتی همان آتش چندهزار ساله‌ای است که از هند به این آتشکده انتقال یافته است.

در نزدیکی گنبد جبلیه ، تخت دریا قلی‌بیک از آثار عصر صفویه و مقبره جمعی از مفاخر علمی، ادبی و سیاسی کرمان واقع شده که در جوار باغ بیرم‌آباد قرار گرفته است.

بنایی که از کنار آن بزرگراهی می‌گذرد که به میدان سرآسیاب، چهارراه زندان و سپس بزرگراه هفت‌باغ علوی می‌رسد.

بزرگراهی 40 کیلومتری که چند سال است بزرگ‌ترین پروژه گردشگری کشور توسط بخش خصوصی در آن اجرا می‌شود و رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌های متعدد و سنتی زیبایی همانند (باغچه دنج) در طول مسیر آن احداث گردیده است.

این بزرگراه به شهر تاریخی ماهان منتهی می‌شود که به دلیل وجود بنای جهانی باغ شاهزاده ماهان و آستانه شاه نعمت‌الله ولی همواره پذیرای خیل عظیم گردشگران داخلی و خارجی است.

در شهر ماهان باغ زیبا و مصفایی وجود دارد که با بیش از یک قرن قدمت و پیشینه در دامان کوه‌های سر به فلک کشیده‌کرمان آرمیده و چشم و چراغ باغ‌های کنونی ایران به شمار می‌رود.

در طرفین این دو عمارت اتاق‌های متعددی وجود دارد که مکان مناسبی برای پذیرایی از گردشگران به شمار می‌رود.

پس از خروج از شهر ماهان برای تجربه کردن یک تنوع آب و هوایی سرد و گرم در فاصله چند کیلومتری از هم باید جاده قدیم ماهان به سمت کرمان را طی کنی و در فاصله 20 کیلومتر مانده به شهر کرمان وارد جاده‌ای شوی که به سمت منطقه سیرچ و کویر شهداد می‌رود.

جاده‌ای که از میان کوه‌های سر به فلک کشیده منطقه سیرچ که در تمامی طول سال قله‌های آنها پوشیده از برف است می‌گذرد.

دامنه کوه‌های منطقه سیرچ در فصل زمستان و هنگام بارش برف محل اسکی و تفریح مردم کرمان و مناطق اطراف است.

در این منطقه هوا آنقدر سرد است که حتی در تابستان نیز احساس سرما می‌کنی؛ اما درست 40 کیلومتر آنطرف‌تر از منطقه سرسبز سیرچ با آب و هوای بسیار خنک، کویر خشک و گرم شهداد واقع شده است.

این کویر پهنه گسترده‌ای از دانه‌های ریز شن است که در سایه روشن آفتاب هر لحظه به رنگی در می‌آید و یقین و باور آدمی را بیش از پیش به عظمت پروردگار افزون می‌سازد.

زیباترین جاذبه کویر شهداد کلوت‌ها هستند که تماشای آنها به یک رویا شباهت دارد. کلوت‌ها بزرگ‌ترین عارضه طبیعی کلوخی دنیا و زیباترین و جذاب‌ترین پدیده کویر به شمار می‌روند.

کویر شهداد با خورشید، آسمانش و نقش‌های چشم‌نوازش از زیباترین جاذبه‌های طبیعی کرمان به حساب می‌آید. با گردشی چند ساعته در کویر شهداد اکنون خورشید در حال غروب کردن است و هوا رو به تاریکی می‌رود.

با فرا رسیدن شب برای کویرنوردی و لذت دیدن آسمان پرستاره کویر، کمپ کویری شهداد بهترین مکانی است که می‌توانید برای اقامت شبانه در کویر بیابید.

این کمپ کویری به آب آشامیدنی سالم، آشپزخانه، سرویس بهداشتی، آلاچیق‌های متعددی مجهز می‌باشد و خیال گردشگران را برای اقامت در کویر آسوده می‌سازد.

بزرگ‌ترین شهر کلوخی جهان (کلوت‌ها)، رود زیبای شور، گرم‌ترین نقطه کره زمین (تل گندم بریان) و پهنه‌های وسیع ماسه با طیف رنگی قهوه‌ای روشن تا خاکستری از چشم‌اندازهای رویایی کویر شهداد برای پایان یک گردش یک‌روزه در کرمان هستند.

کویری که با آسمان پولک‌دوزی شده با ستاره‌های کوچک و بزرگ و سکوت وسرابش لحظات به‌یادماندنی را برای هر انسانی ایجاد می‌کند.

حکمت قاسم‌خانی