در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
در کتیبه شاپور و کتیبه پایکولی از زمان نرسی (293 ـ 302 میلادی) از ساتراپهای دماوند نام برده شده است. چند دهه پیش، نزدیک شهر دماوند 2 ظرف سفالین قرمز رنگ بدون پایه به طور اتفاقی بهدست آمد، بخشی از ظرف به شکل سر گوزن بود و نیز در همین مکان 2 سکه از فرهاد دوم (138 پ.م) و مهرداد دوم (88 ـ 123 پ.م) اشکانی کشف شد. دماوند نامی جدید نیست و از قرنها پیش این منطقه با این نام خوانده میشد. گفتنی است روی یک مهر ساسانی که در دماوند کشف شد، نام دمباوند حک شده است. این مهر اکنون در موزه کلکته نگهداری میشود. در متون اسلامی نیز نام این محل به صورت دنباوند آمده است. شاهنامه فردوسی را میتوان در شمار اسناد قدیمی که از دماوند نام برده است، دانست. فردوسی بارها از این شهر در شاهنامه نام برده و کوه دماوند را آشیانه سیمرغ، آموزنده زال پدر رستم دانسته است. دماوند در سال 30 هجری در زمان خلافت عثمان به دست مسلمانان فتح شد.
آب و هوای دماوند، سردسیری و ییلاقی است و اگر شما علاقهمندید که در فصل تابستان به جای خنک بروید و از آن لذت ببرید، میتوانید به این شهر سفر کنید. کوه دماوند، سرچشمه رودخانههای بسیاری است که دشت و منطقه تهران را سیراب میکند و طبیعتی بینظیر را به وجود آورده است. چشمههای متعدد آب گرم و معدنی در بسیاری از ناحیههای ییلاقی به همراه چشماندازهای گوناگون و متنوع فصلی و دریاچههای کوچک و بزرگ دائمی و فصلی با آب شیرین، شکوه و عظمت طبیعت ایرانزمین را برای گردشگران و مسافران و دوستداران طبیعت بهنمایش گذاشته است . دماوند در افسانههای ایرانی، محل به بند کشیده شدن ضحاک، پادشاه خونخوار عهد باستان است.
کوه دماوند خود به تنهایی میتواند معرف گردشگری کوهنوردی در ایران باشد، زیرا کوهنوردان ماهر و با سابقه بسیاری هستند که خواستار صعود از این قله هستند و آن را به انجام میرسانند و جدا از آن دوستداران کوه و کوهنوردان کمسابقه و بیتجربه نیز برای به دست آوردن مهارت و تجربه بههمراه مربی کوهنوردی و افراد ماهر اقدام به صعود از این قله میکنند.از ویژگیهای طبیعی و خاص این شهر میتوان به وجود باغهای سرسبز و خرم و مراتع مرغوب اشاره کرد. وجود چشمهها و رودخانهها کشاورزی و باغداری منطقه را رونق بخشیده و باوجود مراتع وسیع، دامداری نیز از فعالیتهای مردم منطقه است که به دو روش سنتی و صنعتی انجام میگیرد. سیب دماوند در سطح کشور شناخته شده است. رودخانههای دماوند، تار، سیاهرود و دریاچههای تار و مومج در منطقه علاوه بر آبادانی از جاذبههای طبیعی منطقه به حساب میآید. این منطقه از نظر گیاهان دارویی همچون گون و آویشن بسیار غنی است و اهالی آن به پرورش زنبور عسل میپردازند و میتوان گفت که عسلهای آویشن و گون از بهترین عسلهای دارویی ایران است.
از مکانهای دیدنی این شهر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ـ برج و مقبره شبلی (سده پنجم هجری)
ـ قلعه باستانی گل خندان (دوره ساسانی)
ـ مسجد جامع یا مسجد جمعه دماوند
امامزاده قاسم دماوند
این بنا در شهرستان دماوند، 2 کیلومتری شمال مسجد جامع، در محله اوره و نبش کوچه دهم و داخل قبرستان محله واقع شده است. بنا دارای گنبدی مخروطی و پلان امامزاده از بیرون مدور و از داخل هشت ضلعی است و ضریح فلزی آن در وسط اتاق مقبره قرار دارد. با توجه به سبک معماری و مقایسه آن با سایر امامزادههای منطقه میتوان قدمت آن را قرن7 دانست.
امامزاده فضه خاتون
در محله روحافزای شهر دماوند، حدود یک کیلومتری شمال مسجد جامع و در کنار جاده اصلی قرار دارد. ورودی بنا درضلع شرقی قرار گرفته و یک پنجره مستطیلشکل نیز در دیواره ضلع جنوبی اتاق مستطیل شکل دیده میشود. زیارتنامه موجود در محل امامزاده نسب فضه خاتون را بنت امام موسی بن جعفر ذکر کرده است.
امامزاده هاشم
در20 کیلومتری دماوند در شمال غربی جاده هراز ( جاده تهران ـ آمل) و در منطقه گردنه مقبره امامزاده هاشم قرار گرفته است. بنا در حال حاضر جدید است و دارای دو مناره با روکش فلزی طلایی و تزئینات آبیرنگ و گنبدی پیازیشکل با ساقه بلند و روکش فلزی طلایی است. ورودی امامزاده از ضلع شرقی است . داخل بنا کاملا آیینهکاری شده و غیر از کف بنا ، بهارتفاع یک و نیم متری از کف، دیوارها و ستونها از سنگ مرمر سفید پوشیده شده است. اطراف امامزاده بناهای دیگری ازجمله بازارچه، مهمانسرا و سرویسهای بهداشتی ساخته شده که جزو حریم امامزاده است.
از دیگر امامزادههای این منطقه میتوان امامزاده دو برار (هادی و حارث)، امامزاده عبدالله آیینه ورزان، امامزاده شمسالدین محمد دماوند و امامزاده محمد شلمبه را نام برد.
مقبره امامزادگان عبدالله و خلیلالله
بنای این امامزاده در شهر دماوند، جنب دادسرا روبهروی مدرسه راهنمایی باقرالعلوم واقع شده است. پایه بنا از لاشه سنگ و قلوه سنگ و بدنه آن از آجر ساخته شده و دارای 67 ترک زاویهدار با زاویه 90 درجه است و در بالای هر ترک طاق قوسدار سادهای به صورت نیمدایره از آجر اجرا شده است. گنبد بنا آجری و از نوع گنبد رک (مخروطی) ساخته شده که در ضلع شمال غربی ساقه گنبد نورگیری به صورت دالان طاقدار کوچک تعبیه شده و داخل بنا طاقنماهای سادهای کار شده است. با توجه به وسعت زیادی که از نظر فرم معماری در این بنا مشاهده میشود، شاید بتوان گفت بزرگترین امامزاده در حوزه دماوند است. در دوره صفوی صندوق چوبی منبتکاریشده و کتیبهداری روی قبر به احترام امامزاده نصب کردهاند. در کتیبه بالای دور تا دور ضریح منبتکاری و گره چینی چوبی یادشده، عباراتی وجود دارد که بخشهایی از آن قابل خواندن است. در دوره قاجار بهخاطر احترامی که برای این امامزاده قائل بودهاند، بنای دیگری به همراه مسجد در ضلع شمالی آن احداث کردهاند که محوطه امامزاده را از ورودی شمالی آن به اماکن الحاقی وصل میکرده، اما بر اثر بیتوجهی سلیقهای که در احداث نمازخانه به خرج داده شده، بخشهایی از ترکهای سطح جانبی بقعه در جبهه شمالی و بالای مدخل آن از بین رفته و در درون این بخش از بنای الحاقی زندانی شده است.
مقبره امامزادگان عبدالله و عبیدالله
این بنا در محله درویش شهر دماوند، کوچه حسینیه و کنار حسینیه واقع شده است. آرامگاه امامزاده به صورت استوانهای است که در نمای بیرونی آن 33 ترک آجری با زاویه 90 درجه دیده میشود و در دو طرف غربی و شرقی آن دو ورودی وجود دارد. در دیواره جنوبی بنا 14 سنگ قبر با قدمت تقریبی 100 سال در دیوار وجود دارد. بنا از داخل 8 ضلعی است که قسمت داخلی بنا با گچ پوشش یافته و در هر ضلع آن یک طاقنما مشاهده میشود. درون بقعه دو قبر چسبیده به هم که روی هر کدام به صورت مجزا ضریحی چوبی نصب شده است، دیده میشود. ضریح قبر جنوبی دارای تزئینات منبتکاری و مربوط به دوران صفوی است. این آرامگاه از بناهای بسیار ارزشمند دماوند است که خوشبختانه در سالهای 1376 تا 1378 توسط اداره میراث فرهنگی استان تهران بهطور کامل مرمت و نقاشیهای داخل گنبد نیز احیا شده است.
شکیبا خندان
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: