شاید در خصوص سرطانزایی هیچ عاملی به اندازه دخانیات اتفاق نظر وجود نداشته باشد. استعمال سیگارعامل ابتلا به 50 تا 55 نوع سرطان و 80 تا 85 نوع بیماری است.
استفاده از محصولات دخانیات میزان ابتلا به سرطانهایی چون ریه، مری، دهان، مثانه، کلیه، پانکراس، رحم و معده را بالا میبرد.
کسانی که روزی یک پاکت سیگار میکشند، احتمال بروز سرطان ریهشان، 10 برابر و اگر دو پاکت بکشند، 25 برابر غیر سیگاریهاست.
با استفاده از سیگار، بیش از 60 ماده را که باعث تزلزل تقسیمی سلولی میشود، تنفس میکنیم و متأسفانه آنان که خود سیگار نمیکشند ولی با افراد سیگاری سروکار دارند و دود سیگار آنها را بناچار استشمام میکنند و به خاطر تماس با این مواد درصد ابتلا به سرطانشان بالا میرود.
افراد غیرسیگاری در معرض دود این ماده دخانی مستعد ابتلا به حدود 40 درصد این بیماریها و سرطانها هستند.
مواد درون دود سیگار روی اجسام مینشیند و اطرافیان فرد سیگاری از جمله کودکان این اشیاء را لمس میکنند و از این طریق سموم موجود در دود سیگار به بدن آنان منتقل میشود.
با هر پک سیگار چهار هزار نوع ماده سمی وارد ریه میشود. این مواد سمی به دو دسته ذرهای و گازی تقسیم میشود که همه آنها سرطانزاست.
قطران، هیدروکربنهای ارومتیک، فنول، کروزول، بینفتیل آمین، ان ـ نیتروز نورنیکوتین، بنزوپیرین، کاتکول و فلزات نادر مانند نیکل از جمله مواد ذرهای است. از بین این مواد ایندول و کربازول تومورهای سرطانی را تشدید میکند.
هیدروسیانیک،استالدئید، آکرولین و فرمالدئید موجود در سیگار باعث ابتلا به سرطانهایی مانند سرطان ریه و نای میشود.
در حال حاضر 1.25 میلیارد نفر از جمعیت جهان سیگاری هستند که 80 درصد این افراد در کشورهای در حال توسعه زندگی میکنند.
سالانه چهار میلیون مرگ به علت بیماریهای ناشی از استعمال دخانیات در جهان روی میدهد و پیشبینی میشود که طی 25 سال آینده به حدود 10 میلیون مرگ در سال افزایش یابد. از این تعداد هفت میلیون مورد در کشورهای در حال توسعه اتفاق خواهد افتاد.
متاسفانه میزان استعمال دخانیات و بیماریهای ناشی از آن در میان زنان بویژه زنان جوان روندی رو به افزایش دارد، بهگونهای که نسبت زنان سیگاری در جهان به حدود 12 درصد فزونی یافته و میزان فراوانی سرطان ریه در زنان در بعضی از نقاط از شیوع سرطان سینه پیشی گرفته است.
طبق تحقیقات، غذاهای حاوی سبزی و میوه خام و تازه در پیشگیری از سرطان ریه موثر است، جالب این که تغییر عادتهای غذایی در سیگاریها چه اقدام به ترک آن کنند و چه نکنند در کاهش ابتلای آنها به سرطان ریه موثر بوده است.
زیر بنای کنترل سرطان ریه، ارتقای آگاهی مردم و کنترل استعمال دخانیات است. بر اساس آخرین پژوهشهای انجام شده اغلب مردم آگاهی بسیار اندکی از علل سرطان دهان و نمای بالینی آن دارند و این باعث میشود که کنترل این نوع سرطان و تشخیص آن در مراحل اولیه در ایران و اغلب کشورها توام با مشکلاتی باشد.
علی اخوان بهبهانی - جامجم