مخترع بزرگ صنعت چاپ

گوتنبرگ سال 1400 میلادی در آلمان متولد شد و از 50 سالگی تمام فعالیت خود را صرف هنر چاپ کرد. او توانست به ایده چاپ متحرک جامه عمل بپوشاند.

گوتنبرگ در کارگاهش فناوری ساخت ورق، جوهر پایه روغنی و پرس را برای چاپ یک کتاب فراهم کرد و موفق به اختراع ماشین چاپ شد. او برای نخستین بار دستگاهی طراحی کرد که در آن برای هر حرف از یک قطعه فلزی جداگانه استفاده می‌شد.

گوتنبرگ در کارگاهش روزانه بین 300 تا 500 صفحه کتاب چاپ می‌کرد و پس از گذشت 40 سال این ابداع در همه کشورهای اروپایی رواج یافت و چاپخانه‌هایی مجهز به ماشین‌های چاپ گوتنبرگ راه‌اندازی شد. گوتنبرگ برای چاپ هر صفحه قطعه‌ها را برای ترکیب کلمات مناسب کنار هم می‌گذاشت و سطح آنها را با مرکب می‌پوشاند و در نهایت آنها را روی ورقه‌های کاغذی قرار می‌داد تا اثر این کلمات روی کاغذ باقی بماند.

درنیم قرن نخست پس از این اختراع 40 هزار کتاب به چاپ رسید. گوتنبرگ قطعه‌هایی که برای حروف مختلف طراحی کرده بود از جنس چوب بود و پس از آن از سرب و آلیاژهایی که ترکیبی از فلزات سرب، قلع و آنتیموان بودند نیز برای ساخت این قطعات استفاده کرد. البته او در انتخاب این فلزات دقت زیادی داشت و تغییراتی را در آنها ایجاد می‌کرد که این حروف بیش از اندازه سفت، محکم یا نرم و انعطاف‌پذیر نباشند. پیش از گوتنبرگ نیز در بسیاری از کشورها از روش مشابهی برای چاپ استفاده می‌شد، اما گوتنبرگ اصلاحات و ابداعات متعددی را در هریک از این زمینه‌ها انجام داد و توانست بسیاری از موانع و محدودیت‌ها را از میان بردارد. گرچه چینی‌ها حروف متحرک را اختراع کرده بودند، اما گوتنبرگ که حرفه اصلی او زرگری بود، توانست بر اساس تجربیاتش آلیاژ مناسبی را برای ریخته‌گری این قطعات انتخاب کند که فرآیند چاپ را به مراتب تسهیل کرد. ویژگی صنعت چاپ در مقایسه با بسیاری از دیگر اختراعات این است که صنعت چاپ یک دستگاه تولید انبوه است و تولید انبوه را می‌توان از مهم‌ترین مزیت‌های آن برشمرد. بنابراین آنچه گوتنبرگ ابداع کرد، تنها یک ابزار یا یک وسیله برای اصلاح ابداعات پیشین نبود بلکه یک سامانه تولید کامل بود.

مترجم: فرانک فراهانی‌جم

منبع: science history