سفر خالق الذریعه

بزرگ‌ترین خدمتی که او به فرهنگ شیعه عرضه داشت، کتاب یا بهتر بگوییم دایره‌المعارف «الذریعه الی تصانیف الشیعه» در فهرست آثار و احوال نویسندگان شیعه است. آقابزرگ برای تدوین و تکمیل این دایره‎المعارف به سفرهای طولانی پرداخت. از بیشتر کتابخانه‎های عمومی ‌و برخی کتابخانه‌های خصوصی ایران، عراق، سوریه، فلسطین، مصر و حجاز دیدن کرد و به بررسی کتب آنها پرداخت.آن زمان در تدوین فرهنگ‌نامه‌های مربوط به نویسندگان اسلامی، آثار بزرگان شیعه مورد بی‎اعتنایی قرار می‎گرفت و همان زمان جرجی زیدان، ادیب مسیحی عرب، در تاریخ آداب‎اللغه‎العربیه، نقش شیعه را در بنای فرهنگ اسلامی ‌بسیار اندک شمرده بود. این امر، بر فقهای شیعه، ‌گران افتاد و 3 نفر از آنان به قصد معرفی دانشمندان شیعه و آثارشان وظایفی برعهده گرفتند. شرح نقش شیعیان در علوم اسلامی ‌به سیدحسن صدر واگذار شد و وی در کتاب «تأسیس‎الشیعه‎الکرام لفنون‎الاسلام» به این کار پرداخت. شیخ‎ محمدحسین کاشف‎الغطاء در بیان نادرستی‌ها و لغزش‌های کتاب جرجی زیدان، نگارشِ «‎المراجعات‎الریحانیه والنقود والردود» را آغاز کرد و آقابزرگ تألیف ‎الذریعه را برعهده گرفت.

او 29 اسفند 1329 پس از یک دوره بیماری طولانی در نجف اشرف درگذشت و طبق وصیتش در کتابخانه خود که آن را برای استفاده علما و طلاب وقف کرده بود به خاک سپرده شد. کتاب طبقات اعلام الشیعه از دیگر آثار سترگ وی است.