فقط ردپایت را جا بگذار!

مهم‌ترین نکته در این سفرهای کوتاه و طبیعت‌گردی، آسیب نرساندن به طبیعت و حفظ زیبایی‌های آن است. امروزه با توجه به بالا رفتن آگاهی و دانش بشری حفظ طبیعت مهم‌ترین نکته‌ای است که در برنامه‌ریزی طبیعت‌گردی باید به آن توجه شود. شاید به همین دلیل است که به صورت جهانی شعارهایی برای طبیعت‌گران ارائه شده که حاوی همین پیام است. شعارهایی که هوشمندانه طراحی شده و به‌رغم کوتاه بودن بسیار تاثیرگذار است.

هیچ چیزی از طبیعت نگیر بجز عکس!

هیچ چیزی را در طبیعت باقی نگذار بجز رد پایت!

در حقیقت این شعارها و لزوم رعایت کردن آنها از سوی مردم زمانی مطرح شد که تعداد زیادی از آنها برای گذراندن اوقات فراغت به طبیعت رفته و بدون توجه به حفظ آن اقدام به تخریب گسترده طبیعت کردند.

فرض کنید یک محوطه طبیعی در نزدیکی شهری بزرگ، سالانه پذیرای هزاران و شاید میلیون‌ها گردشگری باشد که با بی‌توجهی اقدام به تخریب طبیعت آن کرده و زباله‌های تجزیه‌پذیر و تجزیه‌ناپذیر خود را بی‌توجه در این فضاها رها می‌کنند و چون این فضای طبیعی خارج از شهر قرار گرفته معمولا هیچ نهادی به عنوان متولی نظافت و پاکسازی آن وجود ندارد و این وظیفه به عهده خود طبیعت است که سرعت تجزیه شدن طبیعی و حجم ورودی زباله‌ها هیچ تناسبی با ظرفیت محوطه نداشته و در نهایت طی مدت زمانی کوتاه منجر به تخریب گسترده طبیعت شده و به نابودی کامل فضای طبیعی منجر می‌شود. مهم‌ترین مساله‌ای که در طبیعت‌گردی باید در نظر گرفت پسماندها و زباله‌هایی است که شاید از دید ما بسیار کم و ناچیز باشد ولی هر کدام از آنها به تنهایی می‌تواند مشکل بزرگی برای طبیعت محسوب شود. گذشته از این موضوع فراموش نکنید که ما تنها گردشگران منطقه نیستیم و علاوه بر ما هزاران نفر دیگر نیز ممکن است از محوطه بازدید کنند. کافی است بدانید برای تجزیه یک لیوان پلاستیکی یا یک فیلتر سیگار، طبیعت به صدها سال زمان نیاز دارد و بدتر این‌ که ظروف پلاستیکی به دلیل ساختار مولکولی ویژه خود باعث آسیب دیدن زنجیره طبیعی منطقه می‌شوند. رها کردن زباله در طبیعت علاوه بر این که موجب بر هم زدن زیبایی منطقه می‌شود گاه ممکن است سبب آسیب دیدن حیوانات بومی نیز بشود. از این‌رو بهتر است همه‌چیز را بسته‌بندی کرد و در کوله‌پشتی به دامان طبیعت ببریم و همه چیز را در کوله‌پشتی بسته‌بندی کرده و با خود به خانه برگردانیم! در این صورت طبیعت به همان صورت حفظ می‌شود و آسیب نمی‌بیند.

از مساله زباله‌ها که بگذریم حتی خود عملکرد ما انسان‌ها می‌تواند به طبیعت آسیب برساند. درست است که گفتیم بجز ردپایتان هیچ چیز را در طبیعت باقی نگذارید، اما گاه همین رد‌پا نیز می‌تواند مشکل‌ساز باشد. وقتی در گروه‌های پرجمعیت در منطقه‌ای به طور مستمر رفت و آمد شود، خاک منطقه کوبیده شده یا در دشت‌ها و... موجب آسیب دیدن فضای طبیعی منطقه می‌شود. پس بهتر است در این شرایط در گروه‌های کوچک‌تر طبیعت‌گردی کنیم و هیچ‌گاه به خود و همراهانتان اجازه ندهید هیچ چیزی از طبیعت بردارند و به عنوان یادگاری با خود ببرند. بهترین یادگاری‌های شما بدون تردید همان عکس‌ها و فیلم‌هایی است که به یادگار می‌گیرید.

شب‌مانی در طبیعت

گاه ممکن است توقف شما در طبیعت بیش از یک روز باشد یا شما به هر دلیلی قصد داشته باشید شب را در طبیعت بگذرانید. باز هم فراموش نکنید اقامت شما برای تمام شب دلیلی جهت آسیب رساندن به طبیعت نیست. فراموش نکنید شما نباید هیچ تغییری در محیط ایجاد کنید و این موضوع را به عنوان یک اصل در نظر داشته باشید که باید محوطه را همان‌گونه ترک کنید که وارد آن شده اید. امروزه بیشتر وسایل لازم برای پیک‌نیک در فروشگاه‌ها وجود دارد و شما براحتی می‌توانید حتی اجاق گاز و کپسول سفری، یخچال کوچک سفری، نور و روشنایی لازم و حتی میز و نیمکت سفری که در بسته‌بندی‌های قابل حمل ارائه می‌شود، تهیه کنید. با این همه گاه ممکن است وسوسه درست کردن چای یا غذا با طعم دود شما را برای روشن کردن آتش ترغیب کند. برای این کار ابتدا محوطه مناسبی تدارک ببینید که از علف‌های خشک و همچنین درختان و گیاهان سبز فاصله کافی داشته باشد و آن را با سنگ‌چین محصور کنید. برای سوخت نیز از شکستن شاخه‌های درختان پرهیز کنید و مطمئن باشید با کمی جستجو می‌توانید چوب‌های خشک و مناسبی پیدا کنید.

در گذشته برای چادر زدن در طبیعت توصیه می‌شد اطراف چادر کانال کوچکی حفر شود تا در صورت بارندگی احتمالی، آب وارد فضای اقامتی شما نشود. ولی امروزه این کار اصلا توصیه نمی‌شود زیرا علاوه بر این‌ که بیشتر چادرهای مسافرتی از پارچه‌های ضدآب ساخته می‌شوند، دارای کف یکپارچه هستند که از ورود رطوبت و حشرات جلوگیری می‌کند.

احسان محمدحسینی