چین، ایران، آمریکا روابط دشوار

وی افزود: مبادلات قانونی باید مورد حمایت قرار گیرند وگرنه اقتصاد جهان با هرج و مرج روبه‌رو می‌شود. به عقیده تحلیلگران سیاسی و اقتصادی سخنان نخست‌وزیر چین حکایت از موقعیت دشوار این کشور در روابطش با ایران از یک‌سو و ایالات متحده از سوی دیگر دارد؛ چین می‌خواهد مناسبات خود با آمریکا را تخریب نکند و در عین حال به انتظارات ایران نیز به عنوان یک کشور مهم و تاثیرگذار پاسخ بدهد. دولت آمریکا طی همین مدت یک شرکت دولتی چین به نام «زوهای ژنروتک» را به دلیل فروش بنزین به ایران تحریم کرد. گفته می‌شود این شرکت بزرگ‌ترین طرف معاملات نفتی با ایران است.

بنا بر اطلاعیه‌‌ای که وزارت خارجه آمریکا منتشر کرد، این شرکت از دریافت خدمات بانکی صادرات و واردات آمریکا، پرداخت وام‌های بیش از 10 میلیون دلار موسسه‌های مالی آمریکایی و مجوزهای صادرات محروم می‌شود.

در 11 ماه سال 2011 میلادی میزان نفتی که چین از ایران خریده است بیش از 553 هزار بشکه در روز بوده است. با توجه به استراتژی چین در مورد مسائل مختلف ایران، این کشور همواره تلاش خود را برای جلوگیری از بر هم خوردن تعادل قیمت نفت و حفظ شریان نفتی نشان داده و بارها با رد درخواست‌های غرب برای پیوستن به تحریم‌های بین‌المللی و یک‌جانبه به حفظ شرایط موجود برای خود و ایران کمک کرده است؛ ولی این بار سفرهای مقام‌های آمریکایی به پکن و وعده عربستان، امارات و قطر به چینی‌ها برای انباشتن انبارهای نفتی چینی‌ها را به وسوسه انداخته است.

براساس نظر بعضی از تحلیلگران، روی آوردن پکن به کشورهای عربی و بهره‌مندی از منابع و مزایای آنها در عین حال مانع همکاری پکن با تهران نخواهد شد و چین با حفظ روابط خود با تهران سعی دارد این بار با یک تیر دو نشان بزند. از یک طرف منافع چین را در کشورهای عربی گسترش دهد و از سوی دیگر می‌خواهد نشان دهد که در شرایط عدم تعادل و بروز اختلال در امور کشورها، چین می‌تواند اعتبار، اقتدار و ثبات بی‌بدیل خود را به خوبی نشان دهد.

ون جیابائو در سفر 6 روزه به کشورهای عربی با قراردادهایی که به امضا رساند دستاوردهای خوبی برای کشورش به ارمغان آورد و با دست پر به کشور خود بازگشت که از جمله این قراردادها می‌توان به چند موافقت‌نامه‌ مهم همکاری نفتی و هسته‌ای و سایر قراردادهای پرمنفعت اشاره کرد.

کشورهای عربی میزبان نخست‌وزیر چین برای وی در این 6 روز سنگ تمام گذاشتند و همه نیرو و توان خود را به کار گرفتند تا جایی که ممکن است از وابستگی پکن به تهران بکاهند و این حامی همیشگی ایران را هر چه می‌توانند وابسته و پایبند خویش سازند. در یک جمع‌بندی کلی می‌توان نتیجه گرفت که چین در راستای استراتژی کلان خود همواره تلاش دارد ثبات و همکاری در روابط با همه کشورها بویژه آمریکا و قدرت‌های بزرگ را به عنوان گزینه برتر و اول خود نشان دهد. نخست‌وزیر چین با اظهاراتش در مورد مخالفت با هرگونه تنش در جهان و منطقه بار دیگر چین را به عنوان سهامدار مسوول در نظام بین‌الملل نشان داد که مخالف هرگونه تنش و بحران در روابط میان کشورهاست. دولت آمریکا و متحدان اروپایی از این فرصت پیش آمده سعی دارند بیشترین استفاده را ببرند و دولت چین را تشویق می‌کنند که به جای ایران به دنبال منابع دیگر صدور انرژی در خاورمیانه باشد. استراتژی کلان آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها بر مبنای تلاش برای جدایی همیشگی چین از ایران برنامه‌ریزی شده است؛ لذا برای خنثی‌سازی ترفندها و توطئه‌ها باید عقلانیت خاص و تعاملات ویژه‌ای به کار گرفت تا اقدامات و تلاش آمریکا برای سهیم ساختن چین در فشار بر ایران خنثی و بی‌اثر شود.