نمره زیست محیطی ایران

این خبر را ابتدای این هفته خیلی‌ها شنیده‌اند اما آنچه شنیدنش هنوز جالب است واکنش مسوولان محیط زیست ایران به این رتبه‌بندی است.

مسوولان ما این به صف کردن کشورها و نمره زیست‌محیطی دادن به آنها را زیاد نمی‌پسندند، چون به اعتقاد آنها معلوم نیست آنها این کار را بر مبنای چه معیارهایی انجام می‌دهند و چه مولفه‌هایی را ملاک ارزیابی قرار می‌دهند.

البته برخلاف نظر مسوولان، ملاک قضاوت‌ها کاملا مشخص است؛ ایران در استفاده از آب، حفظ منابع آبی، تولید گاز منوکسیدکربن و گازهای گلخانه‌ای بویژه در کنترل ذرات معلق کمتر از 2.5 میکرون عملکرد ضعیفی دارد.

این نکات را ارزیابان بین‌المللی تذکر داده‌اند و بابت حرکت کند ایران در بهبود این شرایط به آن نمره منفی داده‌اند.

با این حال مسوولان ما این نمره‌های منفی را هم قبول ندارند، چون معتقدند درباره پسماندها، آلایندگی هوا، گازهای گلخانه‌ای و کنترل بیابان‌ها رتبه‌بندی‌های جداگانه‌ای در جهان وجود دارد که اوضاع ایران را به این بدی که گزارش اخیر به تصویر کشیده نشان نمی‌دهد، ضمن این‌که گویا این ارزیابان فراموش کرده‌اند که تا به حال در چند حوزه زیست‌محیطی تقدیرنامه‌های سازمان ملل و کنوانسیون‌های مختلف نصیب ایران شده است.

حتی مسوولان ما بر این باورند که کارنامه ایران در بخش کنترل منوکسیدکربن و نیتروژن، یعنی گازهایی که سهم عمده‌ای در آلودگی هوا دارند بسیار نیز قابل دفاع است و اگر بشود خرده‌ای به ایران گرفت از ناحیه وجود ریزگردهاست که آن هم از کشور عراق می‌آید و کشورمان در این موضوع قصوری ندارد.

اما مگر مسوولان ما و گویندگان این جملات فراموش کرده‌اند که مردم شهرهای بزرگ کشور دیگر کم‌کم در حال از یاد بردن طعم خوش استنشاق هوای پاک هستند؟ آیا آنها نمی‌دانند که ذرات معلق کمتر از 2.5 میکرون که بابتش تذکر و نمره منفی گرفته‌ایم آنقدر آزاردهنده و هرروزه شده که صدای جدال و اختلاف‌نظر میان مسوولان شهری و محیط زیست را هم بلند کرده است؟ آیا مدافعان عملکرد مثبت زیست‌محیطی کشورمان موضوع بنزین‌های بی‌کیفیت و خودروهای بی‌کیفیت‌تر تولید داخل را از یاد برده‌اند؛ همان خودروها و سوخت‌هایی که پس از چند سال تحمیل ذرات سمی به ریه‌های مردم، همین اواخر ملزم به رعایت استانداردهای یورو 4 شده‌اند و اگر تمام معیارها را به درستی رعایت کنند تازه باز هم یک گام از استانداردهای روز دنیا (یورو 5)‌ عقب هستند؟

پس به نظر می‌رسد جای هیچ گلایه‌ای نیست. اگر شاخص‌های زیست‌محیطی ما 36 پله سقوط کرده به دلیل کم‌کاری و بدکاری ما در حفظ محیط زیست است؛ همان کارنامه ضعیفی که اگر ارزیابان بین‌المللی هم روی آن دست نگذارند نفس‌های به شماره افتاده، خس‌خس‌های سینه‌ها و رنگ و حال طبیعت زخمی و دست‌خورده ایران شاهدان خوبی برای اثبات آن هستند.