چرا ولع خرید بیهوده داریم؟

این هجوم در حالی صورت می‌گیرد که مسوولان وزارت صنعت، معدن و تجارت که متولی بخش تولید و تجارت کشور هستند، بار‌ها اعلام کرده‌اند که هیچ‌گونه کمبودی در بازار وجود ندارد و با وجود تنگ‌تر شدن حلقه تحریم‌‌ها با تدابیری که اندیشیده شده، مشکلی در ورود مواد اولیه و کالاهای مورد نیاز و حتی تامین ارز آن وجود ندارد. این در حالی است که همین افزایش تقاضای کاذب در شرایطی که جو روانی بر بازار حاکم می‌شود، خود می‌تواند عاملی باشد برای بر هم خوردن تعادل عرضه و تقاضا و در نهایت دامن زدن به گرانی‌ها.

بی‌شک رفتار مردم هنگام افزایش قیمت کالا‌ها در کشورهای مختلف متفاوت است، در برخی کشورها که قیمت‌ها همواره وضعیت باثباتی دارد، هنگامی که قیمت کالایی افزایش می‌یابد، مردم با نخریدن آن کالا نارضایتی خود را اعلام می‌کنند تا دست‌اندرکاران و صاحبان بنگاه‌ها مجبور شوند برای جلوگیری از ضرر بیشتر، قیمت‌های خود را تعدیل کنند و این اتفاق در این کشورها در حالی روی می‌دهد که اقتصاد این کشورها آزاد بوده و قیمت‌ها بر اساس مکانیزم بازار عرضه و تقاضا تعیین می‌شود و بنگاه‌ها در شرایط رقابتی درصدد هستند تا به منظور جلب مشتری محصول خود را با کیفیت و قیمت مناسب در اختیار مردم قرار دهند و مشتریان خود را از دست ندهند، اما آنچه در رفتار بخشی از مردم ایران هنگام گرانی مشاهده می‌شود، ولع بیشتر برای خرید است که خود بر گرانی بیشتر دامن می‌زند.

طبیعی است که اثر این رفتار معکوس اقتصادی مستقیما به خود مردم برمی‌گردد، چرا که افزایش ناگهانی تقاضا در یک مقطع زمانی حتی اگر اثر سایر عوامل را هم در نظر نگیریم، بدون شک باعث افزایش قیمت شده و به دلیل خاصیت چسبندگی قیمت‌ها، در آینده نیز حتی با کاهش تقاضا دیگر قیمت به این راحتی پایین نخواهد آمد. لذا در شرایط غیرعادی اقتصادی، تنها رفتار اقتصادی‌ای منطقی و معقول است که از بحرانی‌تر شدن اوضاع جلوگیری می‌کند و مانع فشار بیشتر بر مردم می‌شود.

سیما رادمنش ‌/‌ گروه اقتصاد