شمع‌ها را فوت‌کنید

با این حال برافروختن شمع در محیط خانه برای بسیاری به یک سبک زندگی جدید و امروزی تبدیل شده است. در ایران نیز شمع‌ها پرطرفدارند و فروش انبوه آنها بویژه انواعی که به وارمر معروفند، از استقبال اقشار مختلف و البته جوان‌ترها از شعله دلفریب شمع‌ها حکایت دارد. حال باید پرسید این شعله‌های بی‌سروصدا که آرام می‌سوزند و روشنی می‌بخشند، ضرری در پی ندارند؟

پاسخ این سوال که از نتایج تحقیقات درباره سوختن شمع‌ها به دست آمده، مانند شعله زیبای آنها مایه آرامش نیست. استفاده مقطعی از شمع‌ها برای مثال در مناسبت‌هایی نظیر جشن تولد و مهمانی ضرر چندانی ندارد و منع نشده است، اما استفاده دائمی از شمع‌ها در محیط سربسته منزل آن طور که به عادت و تمایل برخی تبدیل شده است می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

بنزن، تولوئن، فرمالدئید‌، دی‌‌اکسید کربن، فلزات سوخته و دوده عناصری هستند که معمولا از سوختن شمع در محیط اطراف متصاعد می‌شود. شمع‌های رنگی و معطر عناصر مضر بیشتری در هوا می‌پراکنند که البته محدودیتی برای کمیت و کیفیت آنها وجود ندارد.

رنگ‌های شیمیایی و مواد آروماتیک موجود در شمع‌های تزئینی حین سوختن ترکیبات خطرناکی می‌‌سازند که قرارگیری در معرض آنها و تنفس دائمی این ترکیبات می‌تواند برای سلامت مضر باشد. فرمالدئیدها ترکیبات خطرناکی هستند که در دود اگزوز خودروها، سیگار، رنگ‌های شیمیایی، چوب و فلزات، مواد پلاستیکی، رنگی و... یافت می‌شوند و از طریق تصعید در هوا به ریه‌ها و از آنجا به سایر نسوج بدن می‌رسند. این ترکیبات سوزش چشم، آسیب‌های مخاطی، سوزش نای، مشکلات تنفسی و کاهش قدرت ایمنی بدن را به دنبال دارند و نتیجه یک تحقیق نشان می‌دهد قرارگیری دائمی در معرض آنها می‌تواند به ایجاد تغییرات در DNA سلول‌ها و بروز سرطان‌های دستگاه تنفسی منجر شود.

علاوه بر آن، ترکیبات شیمیایی مختلفی که از سوختن شمع حاصل می‌شوند، بروز آسم و آلرژی را در پی دارند و از طریق تغییر در ترکیب زیستی خون بر عملکرد اندام‌های حیاتی تاثیر منفی می‌گذارند.

از نظر روانی، قرارگیری در معرض عناصر ناشی از سوختن پارافین شمع به کاهش ظرفیت روانی و بروز خستگی و عصبیت منجر می‌شود.

کودکان، سالمندان و زنان باردار بیش از دیگران در معرض خطرات ناشی از سوختن شمع‌ها هستند. اگر در خانه بیماران قلبی یا فرد مبتلا به آسم دارید هم باید عادت روشن کردن شمع را ترک کنید.

برخی بانوان همواره یک شمع در خانه روشن نگه می‌دارند تا نقش بوگیر داشته باشد. سوختن شمع تا اندازه‌ای به رفع بوهای بد کمک می‌کند، اما هوا را تصفیه نمی‌سازد. در حقیقت شمع‌ها از منابع مهم آلاینده هوا در محیط‌های سربسته محسوب می‌شوند و بهتر است در مهمانی‌ها نیز به کار نروند. برای خوشبو کردن هوا نیز بهتر است از مواد طبیعی یا اسپری‌های فاقد مواد مضر استفاده کرد. خیساندن یک تکه پنبه آغشته به وانیل یا دارچین در محیط خانه می‌تواند یک بوگیر طبیعی و قوی باشد. برای رفع بوهای ناخوشایند و قوی نیز پس از رفع منبع بو می‌توان مقداری آب را به همراه چند قطره سرکه یا آبلیمو در محیط خانه و اتاق‌ها اسپری کرد.

ناگفته نماند روشن بودن شمع در خانه می‌تواند خفگی، مسمومیت و مرگ پرندگان خانگی را نیز در پی آورد.

مضرات سوزاندن دائمی شمع فقط سلامت انسان‌ها و جانداران را تهدید نمی‌کند، دوده حاصل از شعله شمع تخریب بافت الیاف پارچه‌ای شامل پرده‌ها و لباس‌ها را موجب می‌شود. دوده‌ها بدون آن که دیده شوند بتدریج در الیاف پارچه‌ای نفوذ می‌کنند و تیرگی و رنگ پریدگی آنها را در پی می‌آورند.

علاوه بر آن، روی مواد غذایی، وسایل کودک، اسباب‌بازی‌ها و... می‌نشینند و ترکیبات شیمیایی مضری می‌سازند. با این شرایط باید مصرف شمع در محیط خانه را محدود کرد تا به سلامت اعضای خانه بویژه کودکان و نوزادان آسیبی نرسد. علاوه بر نگهداری شمع روشن در خانه بویژه اگر کودکی در منزل داشته باشید، احتمال بروز آتش‌سوزی را بالا می‌برد. شمع‌های زیبا با شعله‌های لرزان و آرامبخش می‌توانند بسیار خطرناک باشند. پس مواظب باشید.

حسین‌امینی