سیاحت در سرزمین پسته

برای سفر به شهرستان دامغان باید بدانید که ؛ این شهرستان یکی از شهرستان‌های استان سمنان است و دارای دو بخش مرکزی و صید آباد می‌باشد. بخش مرکزی شامل 3 دهستان از قبیل حومه دامغان، دامنکوه و رودبار است و دو شهر دامغان و دیباج از شهرهای زیبای این بخش می‌باشند. شهرستان دامغان در همسایگی شهرستان‌های گرگان، کردکوی، بهشیر، شاهرود، نایین، سمنان و ساری قرار دارد.

بی‌گمان همه ما حتی برای یکبار هم که شده نام چشمه علی را شنیده‌ایم. این چشمه یکی از مهم‌ترین مکان‌های تفریحی شهرستان دامغان است که در 35 کیلومتری شمال دامغان قرار دارد و سالانه پذیرای گردشگران بسیاری است. در گذشته چشمه علی که در طول تاریخ هزار چشمه و یا عالی بولاغ نیز خوانده شده، از گردشگاه‌های فرمانروایان و پادشاهان قاجار و پیش از آن بوده است. در نزدیکی این چشمه بنایی وجود دارد که به وسیله شاهان قاجار همانند فتحعلی خان قاجار ساخته شده‌ است. امروزه این بنا شامل ساختمان قراولخانه که بنایی خشتی است و بنا به بررسی‌های انجام شده در دوره صفوی ساخته شده و آغا محمد‌خان قاجار نیز از آن استفاده می‌کرده است و دیگری بنایی در 2 طبقه که با آجر ساخته شده است که تاریخگذاری آن نشان از دوره فتحعلی شاه قاجار دارد. این بنا در داخل دریاچه ساخته شده و دارای ایوانی محصور شده در آب است که زیبایی خاصی به بنا بخشیده است. جالب است بدانید این پادشاه قاجار در دامغان به دنیا آمد و برای همین این شهر و چشمه آن را بسیار دوست می‌داشت و بسیاری از روزهای تعطیل خود را در این شهر و در کنار این چشمه می‌گذراند.

قابل توجه است که رودخانه‌ای با نام چشمه علی نیز وجود دارد که از دره‌های جنوبی شاه کوه شهر گرگان در استان گلستان سرچشمه می‌گیرد و از این شهرستان می‌گذرد و به دشت کویر منتهی می‌گردد.

اگر از دوستداران طبیعت هستید نیز طبیعت زیبای دامغان می‌تواند دلیل خوبی برای سفرتان همراه خانواده به این منطقه باشد. اگر به جنگل علاقه دارید به شما پیشنهاد می‌شود جنگل سیاه‌خانی را ببینید. جنگل سیاه خانی در شمال این شهرستان قرار دارد و از مسیر جاده گلوگاه می‌توانید به این جنگل برسید. البته این جاده براثر سرمای هوا و رانش زمین و... زیاد خوب نیست اما در مسیر جاده با وجود چشمه‌هایی که وجود دارد سرسبزی و زیبایی خاصی به مسیر داده و کمی از یکنواختی مسیر و جاده می‌کاهد.

در راه رسیدن به این جنگل چندین روستا قرار دارد که خود به جهت خوبی آب و هوا و سرسبزی و طراوت مکان‌هایی برای گردش و لذت بردن از طبیعت به حساب می‌آیند. جنگل سیاهخانی در دره‌ای سرسبز و زیبا قرار دارد که گذر رودخانه‌ای کوچک از میان کوه‌ها و صخره‌ها زیبایی و شکوه آن را دوچندان کرده است.

این جنگل همراه رودخانه‌های چشمه علی و سفید رود، آبشار نسروا، منطقه جهان نما، غار شیربند و تنگه زندان، از جاذبه‌های طبیعی دامغان است که مکان‌هایی برای تجدید نیروی روحی و آرامش خاطر می‌باشد و مسافران و خانواده‌های بسیاری برای گردش به این مکان‌ها می‌آیند و از طبیعت و هوای خوب آن لذت می‌برند.

می‌دانید که این شهرستان دارای کویر و آب و هوای کویری نیز هست و کویر حاج علی قلی یا کویر چاه جم و گوناگونی پوشش گیاهی و پوشش نمکزار و تپه‌های ماسه‌ای آن با سکوتی که سراسر کویر را فرا می‌گیرد، نیز می‌تواند گردشگران و دوستداران خاص خود را جذب کند و چه شب‌هایی است که آسمان پر ستاره کویر زیبایی و سکوت و آرامش کویر را به این دوستداران هدیه می‌کند.

منطقه حفاظت شده جهان‌نما در نزدیکی دهکده‌ای با همین نام است که سال 1352 با توجه به بررسی‌های سازمان محیط زیست، گستره‌ای با 30650 هکتار به عنوان منطقه حفاطت شده اعلام شد. این منطقه در کوه‌های نوار شمالی دامغان به سمت استان گلستان و مابین منطقه چهارده به سمت سرخ گریوه در مسیر توسکا چشمه قرار گرفته است. پوشش گیاهی آن درختان پهن برگ همراه با علفزارها و بوته‌ زار و گونه‌های ارس و درختچه‌های پهن برگ شامل زرشک، ممرز، سرخدار، راش، آزاد، بلندبازو، نمدار، گل ‌‌گاوزبان، کچف، ارس و درمنه و... است. در این زیستگاه جانورانی چون مرال شوکا، پلنگ، خرس، خوک وحشی و گرگ را می‌توان دید. در منطقه حفاظت شده جهان‌نما گونه‌های مختلفی از پرندگان مانند پرنده‌های شکاری، لاشخور‌، جغد، طرقه‌، کبوتر، زنبور‌خور، عقاب، کلاغ‌ زرد پره‌ و... به چشم می‌خورد. در این منطقه چشمه سارها و رودخانه‌های مختلف وجود دارد که سرسبزی و طراوت خاصی به این منطقه خشک و کویری می‌دهد.

دامغان یکی از شهرستان‌های مذهبی کشور است که در کنار جاذبه‌های تاریخی و طبیعی، از جاذبه‌های مذهبی نیز برخوردار می‌باشد. برای نمونه می‌توان به برخی از این جاذبه‌ها اشاره کرد؛ مسجد تاریخانه دامغان، مسجد جامع دامغان، امامزاده‌هایی چون محمد و قاسم در دامغان، امامزاده محمد دیباج، امامزادگان عبدالعلی و عبدالمعالی، امامزاده ابراهیم، امامزاده اسماعیل، امامزادگان علی و ولی، امامزاده جعفر ورکیان، امامزاده عباس و ... مسجد شکرالله، مدرسه موسویه، آرامگاه بکیر این‌اعین، حسینیه حضرت ابوالفضل و....

دیگر جاذبه‌های تاریخی این شهرستان عبارتند از؛ عمارت دخترناصرالدین شاه، برج پیر علمدار، گنبد زنگوله، مدرسه موسویه، مقبره شاهرخ میرزا، گنبد چهل دختر (برج چهل ‌دختران)، دیوار قدیمی شهر، تپه حصار، برج طغرل (برج مهماندوست که مردم محل آن را امامزاده قاسم می‌گویند)، برج گردکوه و موزه حیات وحش دامغان.

در کنار پسته که بهترین و باارزش‌ترین سوغات دامغان است می‌توان از صنایع دستی این شهرستان نیز بهره برد و یادگارهایی از این دیار و مردم سختکوش آن برای همیشه همراه داشت. از جمله صنایع دستی این شهرستان چاپ قلم‌کار، قالی‌بافی، پارچه‌بافی، نمدبافی و جاجیم بافی را می‌توان نام برد. دامغان دارای خشکبار و شیرینی‌های گوناگون و خوشمزه است که تست کردن آنها را نباید فراموش کرد و از سوغاتی‌های خوشمزه! به حساب می‌آید.

شکیبا خندان