در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
آواهایی برای شنیدن
مصرف بی رویه انرژی و عدم پیشگیری و کنترل انواع آلودگی ها در صنایع ، دورریزی فاضلاب های تصفیه نشده شهری و حتی صنعتی ، تردد خودروهای فرسوده و با فناوری های وازده و...
هرچند سازمان حفاظت محیط زیست بنا بر وظایف اصلی خود اقداماتی پیشگیرانه درباره بعضی از این موارد انجام داده ، اما پایین بودن فرهنگ زیست محیطی در جامعه و توده مردم اکثر این فعالیت ها را با مشکلهای اجرایی روبه رو کرده است.
اکثر مدیران و دولتمردان در سازمان های خصوصی و دولتی برای حل معضلات روزمره خود، تخریب های زیست محیطی را نادیده گرفته و در مواردی نادانسته به بسط آن هم کمک می کنند.
این در حالی است که قوانین و اصول اولیه زیست محیطی در بیشتر موارد توسط افراد و گروههای مختلف مردم محترم شمرده نشده و به طرق مختلف شکسته می شود.
ادامه این روند بویژه با در نظر گرفتن شتاب رو به رشد عوامل مختلف توسعه ، سالهای آینده را برای ارتقای سلامت مردم و زیستن در یک محیط سالم بسیار تاریک نشان می دهد.
این تاریکی ، نسل آینده را نیز بیش از پیش سر در گم خواهد کرد. نخستین کنفرانس ملی راهکارهای توسعه فرهنگ محیط زیست از 23 تا25 تیر با هدف برگزاری یک هم اندیشی ملی و با حضور اندیشمندان از سراسر کشور، توسعه فرهنگ محیط زیستی را هدف گرفت ، اما در روند توسعه فرهنگ چه اقداماتی در خور توجه خواهد بود؛
دکتر مجید مددی ، استاد دانشگاه و پژوهشگر می گوید: ما درباره حفظ محیطزیست و کارکردهای ارائه شده جبران مافات می کنیم.
آلودگی ، پدیده ذاتی زندگی بشر نیست و چیزی نبوده که همیشه همراه انسان باشد. آلودگی محیط زیست ، محصول تحولات زندگی بشر از یک مقطع تاریخی مشخص است ؛ بخصوص مساله محیط زیست که به چند دهه اخیر مربوط می شود.
انسان تازه متوجه شده که با چه شدت و حدتی زیست بوم خود را تخریب می کند. درست وقتی که علایم اولیه این تخریب تاثیرات سوئ خود را بر محیط زیست ما می گذارد، لایه ازن سوراخ و سرطان های جدید دامنگیر انسان می شود، آب و هوا در تمام نقاط زمین تغییر می کند و انسان کم کم احساس خطر می کند و کره زمین به سمتی می رود که غیرقابل سکونت می شود.
به اعتقاد من پدیده آلودگی محیط زیست یک پدیده اجتماعی است و تا زمانی که نظام سرمایه داری در جهت افزایش سوئ و استفاده بی رویه از منابع حیاتی زمین گام برمی دارد، تخریب همچنان ادامه خواهد داشت.
برای توسعه فرهنگ محیط زیست باید راهکارهای کاربردی ارائه شود. محیط زیست ازجمله آن مسائلی است که اگر فرهنگ کاربردی آن در جامعه شکلی نهادینه به خود نگرفته باشد، انجام هرگونه کار فنی و برنامه ریزی های کوتاه و بلندمدت نمی تواند چندان مفید باشد.
دکتر منصور طاهری استاد دانشگاه شیراز می گوید: یکی از اهداف کنفرانس این بود که چه کنیم تا بتوانیم از نظر فنی فرهنگ محیط زیست را ارتقا بدهیم.
ازجمله نکات مطرح شده این بود که باتوجه به احساسات دینی و ملی افراد و بیان بسیاری از آموزه های اولیای دین که برای گیاهان و طبیعت احترام ویژه ای قائل بودند، می توان تا حد زیادی جلوی تجاوز و تخریب محیط زیست را گرفت ؛ این که بدانیم در هر نقطه ای که به نوعی در جهت تخریب قدم برداشته ایم ، طبیعت به نحوی آن را به ما باز خواهد گرداند.
در صورتی که این آگاهی ها به مردم داده شود؛ جلوی بسیاری از سودجویی ها گرفته خواهد شد.
تشکیلات غیردولتی
دکتر منصور طاهری استاد دانشگاه شیراز می گوید: یکی از اهداف کنفرانس این بود که چه کنیم تا بتوانیم از نظر فنی فرهنگ محیط زیست را ارتقا بدهیم.
ازجمله نکات مطرح شده این بود که باتوجه به احساسات دینی و ملی افراد و بیان بسیاری از آموزه های اولیای دین که برای گیاهان و طبیعت احترام ویژه ای قائل بودند، می توان تا حد زیادی جلوی تجاوز و تخریب محیط زیست را گرفت ؛ این که بدانیم در هر نقطه ای که به نوعی در جهت تخریب قدم برداشته ایم ، طبیعت به نحوی آن را به ما باز خواهد گرداند.
در صورتی که این آگاهی ها به مردم داده شود؛ جلوی بسیاری از سودجویی ها گرفته خواهد شد.
تجربیات متخصصان تعلیم و تربیت بارها و بارها نشان داده است که آموزش تنها از راه بیان و مطرح کردن مسائل امکانپذیر نخواهد بود؛ بلکه باید شیوه های جدید برای ارائه راهکارهای اساسی به شهروندان طراحی شود.
تا زمانی که انواع خودرو هر روز با سرعتی بیشتر به بازار عرضه می شود و وسایط نقلیه عمومی جوابگو نیست ، نمی توان انتظار داشت که افراد وسیله نقلیه شخصی را کنار گذاشته و برای حمل و نقل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.
دکتر طاهری می گوید: اگر مردم به محیط زیست اطراف خود حساس باشند و خود را مسوول بدانند، می توانند به طور غیرمستقیم از دولت بخواهند راهکارها را ارائه دهد.
اگر به جنگلی تجاوز شود و این احساس وجود داشته باشد که به خانه من تجاوز شده ، هر فردی وظیفه خود می داند جلوی این تخریب را بگیرد.
در این میان تشکیلات غیردولتی نظیر NGOها نقش موثری برای آگاه کردن مردم دارند.
توسعه پایدار
تا زمانی که انواع خودرو هر روز با سرعتی بیشتر به بازار عرضه می شود و وسایط نقلیه عمومی جوابگو نیست ، نمی توان انتظار داشت که افراد وسیله نقلیه شخصی را کنار گذاشته و برای حمل و نقل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.
دکتر طاهری می گوید: اگر مردم به محیط زیست اطراف خود حساس باشند و خود را مسوول بدانند، می توانند به طور غیرمستقیم از دولت بخواهند راهکارها را ارائه دهد.
اگر به جنگلی تجاوز شود و این احساس وجود داشته باشد که به خانه من تجاوز شده ، هر فردی وظیفه خود می داند جلوی این تخریب را بگیرد.
در این میان تشکیلات غیردولتی نظیر NGOها نقش موثری برای آگاه کردن مردم دارند.
امروزه بیشتر بحثهای محیط زیستی راجع به توسعه کشور است ، که البته این توسعه باید پایدار باشد. لازمه یک توسعه پایدار رعایت مسائل زیست محیطی است.
برای رسیدن به این هدف باید فرهنگ زیست محیطی درست در جامعه مطرح و ترویج شود. دکتر اشرفی زاده ، استاد دانشگاه صنعتی شریف می گوید: در اطراف شهرهای بزرگ همیشه شهرکهایی کوچکتر وجود دارد که هرکدام با چند هزار خانواده طوری ساخته شده که از نظر ورود و خروج انرژی و فاضلاب و سایر مسائل به نوعی ایزوله است.
پیشنهاد من این است که در یکی از این شهرکها، به طور آزمایشی یک تست عملیاتی محیط زیستی را طراحی کنیم.
در این شهرک زباله ها به روش خاصی جمع آوری و جداسازی می شوند، بیشتر افراد در آن با دوچرخه حرکت می کنند، آلودگی صوتی و... در حداقل میزان خود وجود دارد، آموزش هایی هم برای تردد و ترافیک به مردم داده می شود و در نهایت تمام مسائلی که بعدها به نوعی دامنگیر ما خواهد شد، قبل از وقوع آموزش داده می شود. چنین مکانی را می توان به عنوان یک الگو مطرح کرد.
برنامه هایی برای بازیافت
برای رسیدن به این هدف باید فرهنگ زیست محیطی درست در جامعه مطرح و ترویج شود. دکتر اشرفی زاده ، استاد دانشگاه صنعتی شریف می گوید: در اطراف شهرهای بزرگ همیشه شهرکهایی کوچکتر وجود دارد که هرکدام با چند هزار خانواده طوری ساخته شده که از نظر ورود و خروج انرژی و فاضلاب و سایر مسائل به نوعی ایزوله است.
پیشنهاد من این است که در یکی از این شهرکها، به طور آزمایشی یک تست عملیاتی محیط زیستی را طراحی کنیم.
در این شهرک زباله ها به روش خاصی جمع آوری و جداسازی می شوند، بیشتر افراد در آن با دوچرخه حرکت می کنند، آلودگی صوتی و... در حداقل میزان خود وجود دارد، آموزش هایی هم برای تردد و ترافیک به مردم داده می شود و در نهایت تمام مسائلی که بعدها به نوعی دامنگیر ما خواهد شد، قبل از وقوع آموزش داده می شود. چنین مکانی را می توان به عنوان یک الگو مطرح کرد.
چندی است که از طرف مسوولان محیط زیست قانونی طرح شده که از صاحبان صنایع خواسته می شود ضمن توسعه تولیدات خود، برنامه هایی هم برای بازیافت این مواد ارائه کنند.
به طوری که بتوان بعد از مصرف دوباره از قطعات این کالا استفاده کرد. برای اجرای صحیح چنین قانونی باید راهکارهای عملی از جانب محققان و دست اندرکاران ارائه شود به نحوی که نوعی پشتوانه عملی را در برداشته باشد.
تدوین معیارهای زیست محیطی
به طوری که بتوان بعد از مصرف دوباره از قطعات این کالا استفاده کرد. برای اجرای صحیح چنین قانونی باید راهکارهای عملی از جانب محققان و دست اندرکاران ارائه شود به نحوی که نوعی پشتوانه عملی را در برداشته باشد.
بسیاری از معیارهای زیست محیطی هنوز در کشور ما طراحی نشده است. این که آلودگی با چه غلظتی مفهوم پیدا می کند.
تدوین چنین معیارهایی به عهده دولت و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی است ؛ اما زمانی این مساله می تواند جوابگو باشد که تخلفات در کمترین میزان خود باشد و موسسات ناظر ضمن تحقیق بتوانند معیاری برای یک موضوع ویژه تدوین کنند.
متاسفانه در بعضی شاخه ها چنان بی نظمی ای به چشم می خورد که موسسه استاندارد نمی تواند بدرستی وظیفه خود را اجرا کند. در این میان نقش تشکلات خود جوش فرهنگی و اجتماعی پررنگ تر از همیشه مطرح می شود.
در صورتی که مفاهیم زیست محیطی از کودکی به افراد آموزش داده شود، تخلفات در سطوح بالاتر به حداقل می رسد. اینجاست که موسسه استاندارد می تواند در نقش ناظر وظیفه خود را در حل معضلات عملی کند.
تبلیغات موثر
تدوین چنین معیارهایی به عهده دولت و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی است ؛ اما زمانی این مساله می تواند جوابگو باشد که تخلفات در کمترین میزان خود باشد و موسسات ناظر ضمن تحقیق بتوانند معیاری برای یک موضوع ویژه تدوین کنند.
متاسفانه در بعضی شاخه ها چنان بی نظمی ای به چشم می خورد که موسسه استاندارد نمی تواند بدرستی وظیفه خود را اجرا کند. در این میان نقش تشکلات خود جوش فرهنگی و اجتماعی پررنگ تر از همیشه مطرح می شود.
در صورتی که مفاهیم زیست محیطی از کودکی به افراد آموزش داده شود، تخلفات در سطوح بالاتر به حداقل می رسد. اینجاست که موسسه استاندارد می تواند در نقش ناظر وظیفه خود را در حل معضلات عملی کند.
برای تغییر فرهنگ عمومی در جهت منافع زیست محیطی ، روزنامه ها، صدا و سیما، تشکلات خودجوش مردمی ، نهادها و کمیته ها، شوراهای محلی ، مساجد، بسیج و کانون های محلی تبلیغ و ترویج در پارکها، همچنین کاهش مصرف انرژی (برق،آب و سوخت )، استفاده از محصولات با رعایت اصول زیست محیطی ، بهداشت و محیط و... نقش موثر و پر رنگی دارند.
مردم ومحیط زیست
خانم دکتر فخر سیدین آزاد از اساتید دانشگاه اصفهان می گوید: یک روز از سال را باید به تمیز کردن طبیعت اطراف شهرها اختصاص داد ضمن این که روشهایی برای تشویق و ترغیب مردم طراحی می شود.
راهپیمایی گروههای مختلف اجتماعی ، نظیر کودکان دبستانی ، در روزهایی خاص و حمل پلاکاردهایی که در آنها درخواست هایی برای ایجاد محیط پاک مطرح می شود. از آنجا که توده مردم نسبت به آلاینده های مختلف هوا اطلاعات کافی ندارند، گاهی دست به اعمالی می زنند که سلامت انسان را به خطر می اندازد.
بر فرض دیده شده که برای افزایش قدرت موتور اتومبیل ، کاتالیت های مبدل گازهای آلاینده را از لوله اگزوز اتومبیل ها خارج می کنند؛ در حالی که قیمت های بسیار زیادی برای نصب چنین مواردی در اتومبیل ها پرداخت شده است.
طی چند سال اخیر در بیشتر کشورهای پیشرفته دنیا، استفاده از کاتالیت ها در اگزوز اتومبیل اجباری است و شرکتهای خودروسازی خود را ملزم به استفاده از آنها کرده اند، هر چند قیمت های بالایی هم در ازای این فناوری پرداخت می شود.
این کاتالیت ها قادرند گازهای آلاینده تولید شده در موتور را قبل از خروج از اگزوز تصفیه و تبدیل به گازهای غیر مضر کنند. برای فراگیر شدن چنین مفهومی باید دوره های آموزشی خاصی برای تعمیرکاران مجاز پیش بینی شود. بسیاری از مفاهیم زیست محیطی هنوز آن گونه که باید در ذهن مردم جای نگرفته است.
اگر ذرات معلق در هوا کمتر از 5 میکرون باشند، دستگاه تنفسی انسان را دچار مشکل می کنند. گازهای خروجی از اگزوز اتومبیل ها که NOX نامیده می شوند و ترکیبات نیتروژنه و گوگردی هستند در صورت عدم استفاده از کاتالیت ها وارد هوای جو شده و باران های اسیدی را به دنبال خواهند داشت.
گازهایی نظیر ازن در لایه های پایین جو به نوعی آلودگی محیط زیست را در بر دارد در صورتی که همین گاز در لایه های بالاتر جو همچون سپری از عبور اشعه ماورائبنفش خورشید جلوگیری می کنند.
مهندسی ارزش و ارزیابی محیط زیست
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰
راهپیمایی گروههای مختلف اجتماعی ، نظیر کودکان دبستانی ، در روزهایی خاص و حمل پلاکاردهایی که در آنها درخواست هایی برای ایجاد محیط پاک مطرح می شود. از آنجا که توده مردم نسبت به آلاینده های مختلف هوا اطلاعات کافی ندارند، گاهی دست به اعمالی می زنند که سلامت انسان را به خطر می اندازد.
بر فرض دیده شده که برای افزایش قدرت موتور اتومبیل ، کاتالیت های مبدل گازهای آلاینده را از لوله اگزوز اتومبیل ها خارج می کنند؛ در حالی که قیمت های بسیار زیادی برای نصب چنین مواردی در اتومبیل ها پرداخت شده است.
طی چند سال اخیر در بیشتر کشورهای پیشرفته دنیا، استفاده از کاتالیت ها در اگزوز اتومبیل اجباری است و شرکتهای خودروسازی خود را ملزم به استفاده از آنها کرده اند، هر چند قیمت های بالایی هم در ازای این فناوری پرداخت می شود.
این کاتالیت ها قادرند گازهای آلاینده تولید شده در موتور را قبل از خروج از اگزوز تصفیه و تبدیل به گازهای غیر مضر کنند. برای فراگیر شدن چنین مفهومی باید دوره های آموزشی خاصی برای تعمیرکاران مجاز پیش بینی شود. بسیاری از مفاهیم زیست محیطی هنوز آن گونه که باید در ذهن مردم جای نگرفته است.
اگر ذرات معلق در هوا کمتر از 5 میکرون باشند، دستگاه تنفسی انسان را دچار مشکل می کنند. گازهای خروجی از اگزوز اتومبیل ها که NOX نامیده می شوند و ترکیبات نیتروژنه و گوگردی هستند در صورت عدم استفاده از کاتالیت ها وارد هوای جو شده و باران های اسیدی را به دنبال خواهند داشت.
گازهایی نظیر ازن در لایه های پایین جو به نوعی آلودگی محیط زیست را در بر دارد در صورتی که همین گاز در لایه های بالاتر جو همچون سپری از عبور اشعه ماورائبنفش خورشید جلوگیری می کنند.
در بیشتر حوزه های آبخیز ایران به علت فقدان پوششهای گیاهی مناسب ، زیاد بودن شیبها، اثرات انسانی و دیگر عوامل ، پدیده هایی همچون فرسایش خاک و انتقال رسوب به رودخانه ها وجود دارد که باعث هدر رفتن منابع آب و خاک می شود.
همچنین معضلاتی همچون فرسایش خاکهای حاصلخیز یک منطقه ، کاهش پوشش گیاهی مناسب ، سیلاب های متناوب ، تند شدن شیبها، صدمه به تاسیساتی مثل آبگیرها، پلها، بندها و انباشته شدن سدها با رسوبات حمل شده توسط رودها را نیز در پی دارند.
بنابراین ارتقای فرهنگی تمام افراد درگیر مسائل طراحی و بهره برداری از جمله افراد بومی یک حوزه برای حفاظت آبخیزها و مدیریت جامع حوزه های آبخیز به صورت جدی مطرح است. علاوه بر مسائل فنی و طراحی سیستم های مناسب ، جنبه های اقتصادی ، زیست محیطی و مدیریتی بسیاری در این زمینه حائز اهمیت است.
اینجاست که جایگاه مهندسی ارزش و ارزیابی زیست محیطی در شناخت فرهنگ یک منطقه و استفاده از آن به عنوان یک ابزار کارآمد برای مدیریت جامع حوزه آبخیز پررنگ تر می شود.
همچنین معضلاتی همچون فرسایش خاکهای حاصلخیز یک منطقه ، کاهش پوشش گیاهی مناسب ، سیلاب های متناوب ، تند شدن شیبها، صدمه به تاسیساتی مثل آبگیرها، پلها، بندها و انباشته شدن سدها با رسوبات حمل شده توسط رودها را نیز در پی دارند.
بنابراین ارتقای فرهنگی تمام افراد درگیر مسائل طراحی و بهره برداری از جمله افراد بومی یک حوزه برای حفاظت آبخیزها و مدیریت جامع حوزه های آبخیز به صورت جدی مطرح است. علاوه بر مسائل فنی و طراحی سیستم های مناسب ، جنبه های اقتصادی ، زیست محیطی و مدیریتی بسیاری در این زمینه حائز اهمیت است.
اینجاست که جایگاه مهندسی ارزش و ارزیابی زیست محیطی در شناخت فرهنگ یک منطقه و استفاده از آن به عنوان یک ابزار کارآمد برای مدیریت جامع حوزه آبخیز پررنگ تر می شود.
عاصفه اله وردی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
