بزرگی پروستات؛ دردسر مردان

پروستات، غده‌ای اختصاصی در مردان است که در زیر مثانه و اطراف مجرای ادراری قرار دارد و ترشح مواد خاص این غده یکی از فاکتورهای لازم برای باروری مردان محسوب می‌شود.

به طور طبیعی، بافت مترشحه‌ای در پروستات وجود دارد که با افزایش سن در افراد بالای 40 سال و بر اثر یکسری فرآیندهای فیزیولوژیکی دچار افزایش تعداد سلول و در نهایت بروز عارضه‌ای موسوم به بزرگی خوش‌خیم پروستات می‌شود.

علائم بزرگی پروستات در افراد معمولا به دو شکل متفاوت است؛ گروه اول افرادی‌ هستند که علائم انسدادی داشته و برای شروع ادرار باید منتظر زمان کوتاهی باشند یا این که ادرار در زمان خارج‌شدن قطع و وصل شده و با فشار کم و قطر باریک خارج می‌شود.

گروه دوم دارای علائم تحریکی هستند؛ تکرر ادرار، بیدارشدن‌های شبانه​برای استفاده از دستشویی، احساس پری ادرار و عدم تخلیه کامل که حالات ناخوشایندی را برای فرد ایجاد می‌کند. البته این امکان که بیماران به طور همزمان هر دو علائم انسدادی یا تحریکی را داشته باشند نیز وجود دارد.

دکتر حسن جمشیدیان، متخصص کلیه و مجاری ادراری و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به این علائم ادامه می‌دهد: اکثر متخصصان برای افرادی که علائم جدی ندارند از داروهای شل‌کننده گردن مثانه و مجرای پروستاتیک یا داروهایی که حجم پروستات را کوچک کنند استفاده می‌کنند.

به گفته دکتر جمشیدیان، داروهای کوچک‌کننده پروستات هورمونی هستند و حدود شش ماه حجم پروستات را کاهش می‌دهند، گروهی از داروهای تجویزی نیز جنبه رفع علامت دارند و هر روزی که مصرف می‌شوند تا حدود 24 ساعت علائم ادراری بیمار را بهبود می‌دهند.

به‌رغم وجود داروهای کوچک‌کننده حجم پروستات و رفع علائم، ممکن است در برخی از بیماران کار به سایر روش‌های درمانی برسد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در این باره می‌گوید: روش سرمادرمانی یا روش بهره‌گیری از امواج ماکروویو روی بافت پروستات، از مهم‌ترین روش‌ها در درمان پروستات هستند که البته به دلیل کم‌بودن اثر درمانی و از میان‌نرفتن کامل علائم، اغلب از سوی پزشکان کاربرد کمتری دارند.

دکتر جمشیدیان با اشاره به این‌که یکی از روش‌های قدیمی و متداول درمان جراحی باز است، ادامه می‌دهد: این عمل نیازمند بستری حدود سه تا پنج روز دارد. نیاز به شستشوی مرتب مثانه پس از جراحی در بیمارستان که اغلب با درد همراه است و نیاز به استفاده از خون تزریقی می‌تواند از پیامدهای این روش درمانی باشد.

به گفته این جراح ،هنوز استاندارد جراحی پروستات در دنیا، روش تراش پروستات به صورت ورود با دستگاه از راه مجرای ادراری است.

در این روش جراحان از طریق مجرای ادراری وارد شده و آن قسمت از پروستات را که موجب بسته‌شدن مجرای ادراری‌ شده به صورت لایه‌لایه با استفاده از کوتر برقی خارج کرده و مسیر را باز می‌کنند.

استفاده از لیزر در درمان برخی از بیماری‌ها در کشورمان شایع است، اما این‌که استفاده از لیزر در درمان بزرگی پروستات تا چه اندازه می‌تواند موثر باشد، سوالی است که باید از سوی متخصص کلیه و مجاری ادراری پاسخ داده شود.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در این خصوص می‌گوید: در این روش جراح به وسیله دوربین آندوسکوپ ویژه‌ای که در اختیار دارد از مجرای ادراری وارد شده و با لیزر مخصوص موسوم به لیزر دیود، پروستات را تراش داده یا به اصطلاح تبخیر می‌کند.

این نوع لیزر بهترین نوع و کم‌عارضه‌ترین روش در میان ابزارهای لیزری محسوب می‌شود که نتایج بهبودی آن برای بیماران نیز مشهود است.

25 درصد موارد سرطان در ناحیه میانی پروستات ایجاد می‌شود که در اصل منطقه هدف در روش‌های باز، بسته، تهاجمی و کم‌تهاجمی به شمار می‌رود و اگر از غیر سرطانی‌بودن آن بی‌اطمینان باشیم به طور حتم اشعه لیزر امکان آزمایشات پاتولوژیکی را از متخصصان می‌گیرد.

دکتر جمشیدیان با اشاره به این موضوع و حساسیت استفاده از لیزر در بیماران ادامه می‌دهد: بنابراین بیماران در صورت استفاده از روش لیزر نیاز به انجام تست تشخیصی سرطان پروستات دارند.

او در خصوص مزایای استفاده از لیزر اظهار می‌کند: در روش لیزری زمان عمل تقریبا کمتر از مدت زمان عمل جراحی تراش پروستات بوده و بدون خونریزی و بدون نیاز به شستشوی مجاری ادراری، بیمار آسودگی خاطر دارد که پس از مدت کوتاهی بستری (حدود یک روز) قابل ترخیص است.

پیشگیری از بزرگی خوش‌خیم پروستات نیاز به پرهیز یا رژیم غذایی خاصی ندارد، ولی در افرادی که در خانواده خود استعداد سرطان پروستات دارند، بهتر است از سیگار و دخانیات و مصرف چربی‌ها دوری کنند و از غذاهای حاوی لیکوپن (رنگدانه قرمز) که بویژه در گوجه فرنگی به وفور یافت می‌شود، بیشتر بهره گیرند.

جمشیدیان می‌گوید: توصیه نهایی این که همه مردان بالای 50 سال باید دست‌کم سالانه یک مرتبه تست PSA (تست تشخیص سرطان پروستات) را انجام دهند.

به گفته او، حدود 70 درصد موارد سرطان پروستات در قسمت بیرونی این بافت بوده که به وسیله آزمایش و معاینه یا سونوگرافی قابل شناسایی و پیگیری است.

مستوره برادران نصیری -‌ گروه سلامت