لاپاراسکوپی یا جراحی باز، کدام یک؟

دکتر آمنه سادات حقگو، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی در گفت‌وگو با «جام‌جم» در این باره توضیح می‌دهد: لاپاراسکوپی نوعی روش جراحی نوین است که به طور تقریبی از حدود 100 سال پیش رایج شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع جراحی، یک روش درون‌بین است که طی آن، بدون باز کردن شکم، حفره داخل شکم و لگن کاملا روشن و نمایان می‌شود. به گفته وی، در این روش به کمک تلسکوپی که همه چیز را بزرگنمایی می‌کند، جراح دید بهتری خواهد داشت و از این طریق می‌توان بیماری‌های مختلفی را تشخیص داد و آنها را درمان کرد.

مهم‌ترین سوالی که در این زمینه برای بیماران مطرح می‌شود، مزایا و معایب استفاده از این روش است. البته نباید انتظار داشته باشیم لاپاراسکوپی بدون عارضه باشد و هیچ مشکلی برای فرد ایجاد نکند، ولی در مقایسه با اعمال جراحی باز عوارض بسیار کمتری ایجاد خواهد کرد.

دکتر حقگو با اشاره به این که هیچ عملی بدون عارضه نیست، در این‌باره توضیح می‌دهد: لاپاراسکوپی هم عوارض مربوط به خودش را دارد، اما این موارد نسبت به مشکلات عمل جراحی باز بسیار کمتر است و این مورد یکی از مزایای این روش به حساب می‌آید. به عنوان مثال چسبندگی یکی از مشکلاتی است که پس از عمل جراحی باز ممکن است برای فرد ایجاد شود، اما در این روش چون شکم باز نمی‌شود، در معرض هوای محیط قرار نمی‌گیرد و بافت بدن با لوازمی که هنگام عمل استفاده می‌شود تماس ندارد، چسبندگی خیلی کمتری ایجاد می‌کند. این پزشک متخصص در عین حال توضیح می‌دهد: دمیدن گاز داخل شکم که در روش لاپاراسکوپی انجام می‌شود، برای برخی افراد خطرناک است؛ بنابراین افرادی که زمینه بیماری‌های قلبی یا تنفسی دارند، نباید از این روش استفاده کنند.

به گفته وی، یکی از فواید لاپاراسکوپی کوچک بودن اسکار عمل (جای زخم) است. به عنوان مثال اگر عمل جراحی بستن لوله‌های رحمی به روش جراحی باز انجام شود، باید برش جراحی حداقل به اندازه 7 تا 8 سانتی‌متر ایجاد شود، اما در این روش با دو سوراخ نیم سانتی‌متری تا حداکثر یک سانتی می‌توان عمل را انجام داد. با توجه به این که در روش لاپاراسکوپی اسکار عمل کوچک‌تر از جراحی باز است، انتظار می‌رود عوارض و مشکلات پس از عمل نیز کمتر باشد.

دکتر حقگو می‌افزاید: این مساله هم از نظر زیبایی به نفع بیمار است و هم به او کمک می‌کند پس از جراحی خیلی سریع‌تر به زندگی روزمره برگردد و کارهای عادی را از سر بگیرد. به گفته این متخصص بیماری‌های زنان و زایمان، احتمال عفونت نیز در این روش بسیار کمتر است. همچنین در روش جراحی باز، داخل شکم بخوبی روش لاپاراسکوپی روشن نمی‌شود و چون اعضای بدن روی هم قرار گرفته‌اند، ممکن است خیلی از بافت‌ها بخوبی دیده نشود، اما این مشکلات در لاپاراسکوپی وجود ندارد.

با توجه به مزایای استفاده از روش لاپاراسکوپی، شاید این سوال برایتان پیش بیاید که کدام یک از اعمال جراحی را می‌توان به این روش انجام داد.

دکتر حقگو با اشاره به این‌که امروزه حیطه اعمال جراحی در این زمینه گسترش یافته است، می‌گوید: امروزه از روش لاپاراسکوپی هم در حوزه لگن و هم در حوزه شکم استفاده می‌شود. درآوردن فیبروم‌های رحمی، کیست‌های تخمدان و بستن لوله‌های رحمی ازجمله مشکلاتی است که می‌توان در مورد آنها از روش لاپاراسکوپی استفاده کرد.

این متخصص زنان و زایمان می‌افزاید: یکی از موارد مهم استفاده از روش لاپاراسکوپی، تشخیص علل نازایی است؛ به همین دلیل در مورد نازایی‌هایی که علت خاصی برای آنها پیدا نشده است و معاینات و آزمایشات بیمار مشکلی را نشان نمی‌دهد، می‌توانیم از این روش استفاده کنیم، چون برخی مشکلاتی که در آزمایش‌ها و سونوگرافی‌ها مشخص نمی‌شود، با این روش قابل تشخیص است.

به گفته وی، یکی از موارد استفاده از لاپاراسکوپی، تشخیص و درمان آندومتریوز است. در واقع آندومتریوز نوعی بیماری است که تنها روش تشخیص قطعی آن، لاپاراسکوپی است.

دکتر حقگو تاکید می‌کند: آندومتریوز را نمی‌توان به کمک آزمایش خون، سونوگرافی یا معاینه به طور قطعی تشخیص داد و تنها روش تشخیص بیماری مشاهده ضایعات آندومتریوز با دید مستقیم توسط لاپاراسکوپ است.

با توجه به این که این روش ممکن است برای برخی افراد و بخصوص مبتلایان به بیماری‌های خاص، دردسرساز شود، باید نسبت به این مورد نیز دقت داشته باشید.

دکتر حقگو درباره افرادی که نباید از این روش استفاده کنند، می‌گوید: افرادی که به بیماری‌های قلبی یا بیماری‌های انسدادی ریه مبتلا هستند، نباید از این روش استفاده کنند. بنابراین لاپاراسکوپی برای افرادی که مشکل خاصی ندارند، سالم و در سنین مناسب هستند، هیچ گونه مشکلی ایجاد نمی‌کند. به گفته وی، انجام عمل جراحی به روش لاپاراسکوپی در سنین بالای 60 سال چندان مناسب نیست. البته افرادی که تصمیم می‌گیرند از این روش استفاده کنند، باید به پزشک متخصصی مراجعه کنند که در این زمینه تبحر دارد.

دکتر حقگو می‌گوید: پزشکی که عمل لاپاراسکوپی را انجام می‌دهد، حتما باید دوره‌های خاصی را گذرانده و در این زمینه مهارت کافی داشته باشد، چون این عمل برخلاف این‌که برای بیمار راحت و به نفع اوست، برای جراح کاری به نسبت دشوار است.