تجملگرایی، آفت زندگی مشتر‌ک

متأسفانه در سال‌های اخیر تجملگرایی، سنگ بنای ازدواج‌ها و نقطه آغازین زندگی مشترک شده است. امر مقدس ازدواج که در فرهنگ غنی ما پایه و اساس یک جامعه موفق و سالم محسوب می‌شود به دلیل مصرف‌گرایی، مدخواهی و تجملگرایی جوانان و خانواده‌ها مسموم شده و می‌تواند به جای تعالی جامعه، آن را به انحطاط بکشد.

طولانی شدن بی‌رویه حد فاصل زمان عقد تا آغاز زندگی مشترک از جمله بازتاب‌های خطرناک تجملگرایی در ازدواج‌ها محسوب می‌شود که بازخورد‌های دردناکی را به دنبال دارد. امروزه تعداد بسیاری از زوج‌ها با این‌که از نظر مادی شرایط ایده‌آلی برای شروع زندگی مشترک دارند اما به دلیل توقعات بالا، چشم و همچشمی، مدخواهی و تجمل‌گرایی از زیر یک سقف رفتن امتناع می‌کنند و هنوز امکانات خود را برای آغاز زندگی کافی نمی‌دانند، حال آنکه پدران و مادران آنها با داشتن تعداد ناچیزی از وسایل و امکانات، سال‌ها زندگی کرده و هیچگاه نیز کمبودی در این زمینه احساس نکرده‌اند.

سعید و بهار 4 سال است که ازدواج‌ کرده‌اند اما هنوز در خانه پدری خود به سر می‌برند، این زوج با این‌که از تمام امکانات برخوردارند اما زندگی خود را برای داشتن یک خانه 2 خوابه 2 سال است عقب انداخته‌اند و در پاسخ به این‌که چند سال دیگر حاضرند صبر کنند تا به خواسته‌شان برسند می‌گویند: «چون از همان ابتدا این تصمیم را گرفته‌ایم و به همه اعلام کرده‌ایم، هر چند سال دیگر نیز طول بکشد اهمیتی ندارد. مهم این است که ما سر حرفمان بمانیم.»

پریسا ماجرای جالب‌تری دارد. وی که تمام امید همسرش به وام ازدواجشان بوده، با خرید 3 قلم کالای مارک‌دارِ گران‌قیمت، تمام آرزوهای او را نقش بر آب کرده و هم‌اکنون 3 سال است که در انتظار معجزه‌ای نشسته تا همسرش بتواند جشن عروسی را برپا کند و به خانه بخت برود.

به گفته کارشناسان حدود 70 درصد ‌تأخیرها برای آغاز زندگی مشترک توقعات بیش از حد خانواده‌ها، 29 درصد مشکلات مالی و 2 درصد ادامه تحصیل یا سربازی است. دوری گزیدن از ساده زیستی و روی‌آوردن به زندگی پرزرق و برق و تشریفاتی باعث شده مردان به عنوان نان‌آوران خانه به این‌که آمادگی و توانایی بر طرف کردن نیاز‌های همسر را ندارند اعتقاد پیدا کنند و از شروع زندگی مشترک بهراسند و به بهانه‌های مختلف آن را به تعویق بیندازند.

روان‌شناسان معتقدند روحیه مادی‌گرایی توسط ولخرجی و مصرف‌گرایی تحریک می‌شود و هر چه فرد خرید می‌کند این احساس در او به وجود می‌آید که به لوازم بیشتری نیاز دارد. از این رو یک چرخه پرهزینه بدون این‌که پایانی داشته باشد، دائما تکرار می‌شود.

محرابی مدیر یکی از فروشگاه‌های بزرگی که به خاطر داشتن انواع کالا‌ها و وسایل مارک‌دار خارجی، مشتریان زیادی در میان زوج‌های جوان دارد، می‌گوید: «معمولا مردم از دو طبقه اجتماعی به فروشگاه ما مراجعه می‌کنند، طبقه مرفه که بدون هیچ محدودیت مالی هر چه دلشان بخواهد می‌خرند و طبقه متوسط که سعی دارند چیزی از آنها کم نیاورند.» وی می‌افزاید: «با رفع محدودیت استقراض و فروش اجناس به صورت قسطی و در واقع از بین رفتن قبح بدهکاری، خانواده‌های طبقه متوسط به هر آب و آتشی می‌زنند تا بتوانند از همان ابتدای زندگی، تمام کالاهای مارک‌دار و گران‌قیمت را در خانه‌هایشان داشته باشند بدون آن‌که به سر رسید اقساط سر ماه بیندیشند.» وی از برخی کالاهای غیرضروری نام می‌برد که به‌رغم این‌که هیچ استفاده واقعی در خانه ندارند به دلیل رقابت و خودنمایی، خریداری می‌شوند.

جامعه‌شناسان می‌گویند طبقه بسیار مرفه به دلیل رفاهی که دارد مانع اقتصادی خاصی برای آغاز زندگی مشترک ندارد. افراد کم‌درآمد جامعه نیز اگر با هم‌طبقه خود ازدواج کنند، معمولا چون براساس معیار‌ها و ارزش‌های سنت قدیم زندگی می‌کنند به تهیه وسایل اولیه و ضروری زندگی اکتفا می‌کنند و از این وضعیت راضی هستند، اما قشر متوسط از یک سو امکان تهیه وسایل گران‌قیمت را ندارند و از طرفی در قید و بند یک زندگی مدرن هستند. از این رو بیشترین مشکلات در این طبقه به وجود می‌آید.

کم نیستند خانواده‌هایی که زیربار بدهی خرید وسایل زندگی تازه فرزندشان هستند و او که هنوز با همسرش زیر یک سقف نرفته ، خانه خراب می‌شود. مشاوران خانواده، طولانی شدن دوره عقد را عامل بروز اختلافات زیادی می‌دانند. آنان می‌گویند در این دوران، زن و مرد باید خواسته‌های همسر، خانواده وی و خانواده خود را برآورده کنند، از این رو دچار دوگانگی خواهند شد و تعدد نقش‌ها را تاب نخواهند آورد.

این مشاوران همچنین به درازا کشیدن زمان عقد را موجب سایه انداختن حضور دیگران بر برنامه‌ها و روابط زوجین می‌دانند و معتقدند تلاش مشترک برای ساختن یک زندگی باید از اول زندگی آغاز شود. هنگامی که کسی موقعیتی را بدون کوشش به دست می‌آورد از لحاظ روانی برای حفظ آن کوشش نمی‌کند. در زندگی مشترک مسوولیت‌پذیری و پایبندی به خانواده بیشتر خواهد بود اما هنگامی که زن و مرد جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند، وابستگی روحی کمتر است و با بروز کوچک‌ترین مشکلی روابطشان براحتی از هم گسسته خواهد شد.

طلاق عاطفی از جمله پیامد‌های دیگر برخی ازدواج‌هایی است که به دلیل توقعات مادی زیاد به‌طور غیرمعمول به درازا کشیده‌ شده‌اند. این پیامد که موجب انحرافات اخلاقی بسیاری در جامعه می‌شود، هنگامی پیش می‌آید که همسری به این نتیجه می‌رسد زوجش نمی‌تواند از پس خواسته‌های مادی یا معنوی او برآید در نتیجه برای به دست آوردن توقعات خود، متوجه شخص دیگری می‌شود. این مساله در زمانی که همسران هنوز با هم بودن زیر یک سقف را تجربه نکرده‌اند و وابستگی روحی و تعهد کمتری نسبت به هم دارند، بیشتر اتفاق می‌افتد.