هم‌ زیارت ، هم سیاحت

حفاری در 2 تپه باستانی تورنگ تپه و شاه تپه در شرق و غرب گرگان و همچنین تپه و نقاط دیگر، نشان از تاریخ کهن این منطقه دارد. این شهرستان با داشتن مکان‌ها و آثار تاریخی و طبیعی، منطقه‌ای بسیار مناسب برای سفربوده و توانایی پذیرایی از گردشگران خارجی و داخلی در سراسر سال را دارد.

منابع و جاذبه‌های طبیعی هر منطقه یکی از نقطه‌های قوت و با ارزش آن برای گردشگران است چراکه بیشتر اقشار، دوستدار طبیعت هستند و خواهان گذراندن روز یا روزهایی در دامان طبیعت. شهرستان گرگان از این نظر حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد که از آن نمونه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پارک جنگلی ناهارخوران، منطقه تفریحی بابا‌طاهر، پارک جنگلی النگ دره، روستای ییلاقی زیارت به همراه آبشار زیبا و چشمه آب گرم روستا، پارک جنگلی و تپه بسیار زیبای هزار پیچ، پارک کاخ، جنگل توسکستان و ایستی دره (گرمابدشت)، جنگل قرن‌آباد، جنگل شصت کلا و باران کوه و آبشار زیبای آن، دریاچه سد کوثر در روستای نومل و آبشار باران کوه.

در این شهرستان، رودخانه‌های بسیاری هم جاری است که هم بر زیبایی و سرسبزی و طراوت منطقه می افزایند و هم فضایی مناسب برای گردش و تفریح گردشگران به وجود می‌آورند که از میان آنها می‌توان گرماب‌دشت، اسماعیلک، آلستان، بارچلی، گرگان رود، انجیلاب، خوانین دره و قره سو را نام برد.

شهرستان گرگان از نظر دارا بودن آثار ارزشمند تاریخی نیز قابلیت‌ها و ظرفیت‌های بالایی برای جذب گردشگر دارد.

برخی از مهم‌ترین این آثار عبارتند از: عمارت کاخ اختصاصی (با کاربری کتابخانه گرگان)، قصر شاسمن، کاخ آغا‌محمدخان، پل آق‌قلا، بازار قدیمی گرگان، مسجد جامع گرگان، موزه گرگان، سد اسکندری (دیوار دفاعی)، آب انبار گرگان، مدرسه عمادیه، خانه خراسانی تقوی‌ها، خانه باقری‌ها، خانه شیرنگی و امیر لطفی، گالری و تئاتر فخرالدین اسعد گرگانی، کاخ موزه پارک شهر گرگان، کاروانسرای قزلق، رباط سفید (در ارتفاعات گرگان)، کاخ دادگستری، حمام میخچه گران (امروزه کاربرد چایخانه دارد) و مدرسه عمادیه.

جاذبه‌های مذهبی شهرستان نیز عبارتند از: مسجد گلشن، مسجد امام حسن عسکری‌(ع)، امامزادگان روشن، نور، هندیجان، عبدالله، بی‌بی نور، بی‌بی سبز (یکی از دختران امام موسی کاظم(ع))، علی‌اکبر، قاسم، چهل تن، امامزاده تاریخی نه تن، میدان تاریخی ـ‌ مذهبی عباس‌علی و مسجد دارالشفا.

از کاخ‌های دوره تیموری است که امیرتیمور در سال 795 هجری دستور داد آن را در ساحل رودخانه بسازند. برخی گردشگران گذشته هم از آن بازدید کرده و در سفرنامه یا کتاب خود از آن نام برده‌اند که از آن جمله می‌توان به حافظ ابرو مورخ قرن هشتم اشاره کرد. بنا به گفته وی، این کاخ پس از تاخت و تاز امیر تیمور، برای اقامت وی در شهر گرگان ساخته شد.

این دیوار دفاعی که در میان افراد محلی با عنوان‌های دیگری مانند سد قزل‌آلان، سد اسکندر و سد فیروزه نیز شناخته می‌شود، در بخش شمال گرگان قرار دارد و از غرب به شرق کشیده شده است. در گذشته‌ها، در مسیر دیوار دفاعی، برج‌ها و قلعه‌های حفاظتی به فاصله های متفاوت ساخته شده بود که امروزه تنها آثار آن به صورت تپه‌هایی در حاشیه دیوار بر جای مانده است. از این دیوار دفاعی تنها بخشی با بلندای 3 تا 5 متر و پهنای 10 متر بر جای مانده که از مسیرهای دور مانند سدی نگاه هر بیننده‌ای را به سوی خود می‌کشاند.

این بنا در کیلومتر 10 جاده بالا خط کردکوی به گرگان قرار دارد. براساس شجره‌نامه موجود این مقبره متعلق به 2 امامزاده به نام‌های عبدالله و فضل‌الله بن موسی بن جعفر است.

در حال حاضر آرامگاه این امامزادگان از 2 ساختمان قدیم و جدید تشکیل شده که ساختمان جدید در ضلع شرقی و با نمای آجر 3 سانتی مشخص است.‌ از شواهد چنین استنباط می‌شود که بنا دارای 2 ورودی در اضلاع شمال و جنوب نیز بوده که امروزه مسدود شده‌اند. صندوق روی مرقد دارای تاریخ 879 ه.ق است و نام سازنده آن، استاد حاجی عبدالله به خط رقاع روی آن حک شده است.

بر دو لنگه در نفیس آن بنا هم تاریخ 865 هجری قمری دیده می‌شود. قدیمی‌ترین وقفنامه موجود در استان گلستان متعلق به امامزاده عبدالله و فضل‌الله روشن‌آباد است. این وقفنامه در ماه ذیقعده سال ۹۰۰‌هجری قمری منعقد شده و واقف آن «امیر سیدرضی‌الدین» است.

مرقد امامزاده اسحاق‌ بن موسى‌بن‌جعفر، برادر تنى امام رضا(ع) معروف به «امامزاده نور» در محله تاریخى سرچشمه گرگان، خیابان امام خمینی، خیابان آفتاب پانزدهم و روبه‌روی اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان قرار دارد. ‌این بنا گچبری‌های بسیار ظریف دارد و صندوق نفیس منبت‌کاری شده آن نیز متعلق به قرن ششم هجری قمری (525 ه.ق) است. ‌در متون تاریخى درباره داستان شهادت امامزاده اسحاق که از فرزندان موسى‌ابن‌جعفر(ع) است، چنین آمده که وى به همراه عده‌اى از نزدیکان به قصد دیدار برادر، راهى دیار خراسان بود که در این مکان به دست عوامل هارون‌الرشید به شهادت رسید و مردم که به ایشان ارادت فراوان داشتند، مرقدى برایش ساختند. از آنجا که این بنا به قرن ششم باز می‌گردد، گروهی آن را قدیمی‌ترین بنای گرگان می‌دانند.

این بنا که متعلق به امامزاده عبدالله ابن موسی‌الکاظم(ع) است، در 15 کیلومتری جنوب گرگان و داخل روستای زیارت در ناحیه ناهارخوران گرگان قرار دارد که هر ساله گردشگران زیادی را به سوی خود می‌کشاند.

پیمان احمدوند