تغییراتی که همیشه خوب نیست

برخی معتقدند تغییراتی که در جشنواره فیلم فجر هر سال به وجود می‌آید، سلیقه‌ای است و بحث کارشناسی عمیقی پشت آن نیست. تا وقتی سینمای ما دبیرخانه ثابتی برای برگزاری جشنواره فجر نداشته باشد و از فاصله این جشنواره تا آغاز جشنواره بعدی دبیر آن مشخص نباشد شاهد این اتفاقات هستیم. خیلی پیش‌تر اکبر نبوی منتقد سینمایی درباره تغییرات مدام در جشنواره فیلم فجر گفته بود: «ما باید تلاش کنیم کسانی که مسوولیت برگزاری جشنواره را به عهده می‌گیرند، چند مساله را رعایت کنند: اول این‌که برای سینما شرافت ذاتی قائل باشند، دوم تلاش کنند در حوزه برگزاری آن معیارهای فرهنگی هنری را در نظر بگیرند و سوم این‌که نگه داشتن حرمت سینما و جشنواره با کم و زیاد کردن بخش‌هایی به آن حفظ نمی‌شود، بلکه به نگاه درست فرهنگی هنری به مقوله‌ای به نام سینما باز‌می‌گردد.»

اما طبیعی است که مسولان برگزاری این دوره از جشنواره از تغییرات فراوان آن استقبال کنند. احمد میرعلایی یکی از آنهاست.

او می‌گوید: «یکی از دوره‌های خوب و پربار جشنواره فیلم فجر را پشت سر می‌گذاریم و با توجه به تنوع بخش‌های مختلف می‌توان این امر را نوید داد.»

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی با اشاره به افزایش فیلم‌های بخش مسابقه می‌گوید: با توجه به تعداد بالای فیلم‌های متقاضی، هیات انتخاب چاره‌ای جز افزایش تعداد فیلم‌های بخش مسابقه نداشت.

باید پذیرفت تغییرات در زمان برگزاری، بخش‌های مختلف و اعطای جوایز همواره به‌عنوان یکی از آسیب‌‌های جشنواره فیلم فجر مطرح شده، هرچند مسولان برگزاری جشنواره به اشتباه این سیاست آزمون و خطا را یک ویژگی مثبت می‌شناسند.

جالب این‌که با نگاهی به 10 دوره اخیر برگزاری 3 جشنواره معتبر جهانی یعنی کن فرانسه، ونیز ایتالیا و برلین آلمان نشان می‌دهد این 3 جشنواره در طول این 10 سال شاهد کمترین میزان تغییرات بودند درحالی که چند برابر این تغییرات تنها در فاصله‌ای کمتر از 10 سال در جشنواره فیلم فجر اتفاق افتاده است.

از سوی دیگر مقایسه این تغییرات در 10 سال اخیر بین جشنواره فجر و 3 جشنواره کن، برلین و ونیز که جایگاه معتبری در عرصه بین‌المللی دارد می‌تواند نشان دهد این میزان تغییرات تا چه حد در بدنه جشنواره‌های دیگر دیده می‌شود و مهم‌تر از آن تغییرات در چه زمینه‌ای صورت می‌گیرد؛‌ مسائلی عادی همانند زمان برگزاری و حذف و اضافه‌بخشی به بهانه مورد توجه قرار نگرفتن در جشنواره و یا جهت‌دهی سینما در مسیری خاص.

اما مهم‌ترین تغییرات جشنواره سی‌ام تا به حال را باید حذف بخش ویدئویی و بازگشت دوباره بخش مستند دانست. تغییراتی که البته موافقان و مخالفان خود را داشته است. بازگشت دوباره بخش مستند در ابتدا بشدت مورد توجه قرار گرفت و شفیع آقامحمدیان خوشنودی‌اش را از اضافه شدن این بخش پنهان نکرد و در هر سخنرانی و نشست مطبوعاتی از مسولان به دلیل این تغییر مهم تشکر کرد، اما این موضوع مخالفانی هم داشت و دو انجمن مستندسازان در هفته گذشته از این تصمیم ابراز نارضایتی کردند. آنها در بیانیه مشترکشان نوشتند: «‌پیوستن بخش سینمای مستند به جشنواره فیلم فجر را در جهت رونق سینمای مستند ایران، مثبت ارزیابی می‌کنیم اما اختصاص این بخش را تنها به فیلم‌های بالای 70 دقیقه، تصمیم نادرستی می‌دانیم.» حذف بخش ویدئویی اما مخالفان کمتری به خود دید و اغلب کارشناسان و مسولان در این مورد اتفاق نظر داشتند. بخش دیگری که شاهد تغییرات بیشتری بود بخش بین‌الملل جشنواره بود که همواره از آن به عنوان ویترین بیرونی جشنواره یاد می‌شود.

البته یکی از مهم‌ترین تغییرات این بخش اضافه شدن یک سیمرغ برای بخش تازه‌ای است که امیر اسفندیاری، مدیر امور بین‌الملل جشنواره عنوان کرده این بخش، ویژه مسابقه سینمای کشورهای اسلامی است و از جمله نوآوری‌های جشنواره امسال محسوب می‌شود.

تغییرات کم و زیاد جشنواره فیلم فجر هر سال اتفاق می افتد، حجم بالای این تغییرات موجب نگرانی‌های بسیاری برای دوستداران سینما شده است، اما چیزی که می‌تواند اطمینانی برای اهالی سینما به وجود بیاورد تثبیت سیاست‌هایی است که نباید چندان ارتباطی به تغییر مدیران سینمایی داشته باشد.