رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی

این طرح که از اتاق بازرگانی ایران بیرون آمده است، با موافقت مسوولان سازمان توسعه تجارت روبه‌رو شد.

در حال حاضر اتاق بازرگانی ایران با تشکیل کارگروهی در حال تهیه شیوه‌نامه‌ها و اجرایی کردن رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی است.

این طرح با و جود تحولی که در گروه‌بندی بازرگانان و ارتقای سطح آموزش آنها ایجاد می‌کند، اما در حال حاضر با توجه به‌شرایط اقتصادی کشور هنوز مخالفانی دارد و گفته می‌شود رییس اتاق بازرگانی تهران با ارسال نامه‌ای به نهادهای دولتی خواستار بازنگری در شرایط صدور کارت بازرگانی شده است.

به گفته منتقدان، رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی و محدود کردن رشته فعالیت‌ها در شرایطی که فضای کسب و کار مساعد نیست، فعالیت بازرگانان را محدود می‌کند که این موضوع به نفع اقتصاد کشور نیست.

مرحله اول طرح ملی رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی برای متقاضیانی که حداقل سه سال سابقه تمدید کارت بازرگانی دارند، از فروردین 90 آغاز شده است این طرح هدف‌هایی چون ایجاد تمایز بین کارت‌های بازرگانی از طریق به کارگیری روش‌های علمی‌ و عادلانه ارزیابی، تسهیل روابط تجاری داخلی و بین‌المللی، اطلاع‌رسانی مناسب از رتبه کارت‌های بازرگانی و فراهم آوردن بستر قابل اعتماد برای اعطای امتیازات ویژه به دارندگان کارت‌های رتبه‌بندی شده را دنبال می‌کند.

کارت بازرگانی، مجوزی است که به دارنده آن اعم از شخص حقیقی یا حقوقی به موجب ماده دو قانون صادرات و واردات مصوب 1372مجلس شورای اسلامی‌اجازه می‌دهد به امر تجارت خارجی بپردازد، اما قرار است براساس طرح رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی، بازرگانان براساس معیارهایی که مدنظر است کارت‌های طلایی، نقره‌ای و برنز دریافت کنند تا ورود کالا به کشور تخصصی و نظام‌مند شود.

به گفته مسوولان، رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی تا پایان سال 90 انجام خواهد شد، اما تا آن زمان با توجه به مقرارت مدت اعتبار آن از تاریخ صدور یک‌سال است؛ این در حالی است که پیش از این، اعتبار کارت‌های بازرگانی سه تا پنج سال بود.

به گفته عباس معمارنژاد، رییس‌کل گمرک ایران رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی موجب می‌شود تا از این طریق رشته فعالیت در کارت بازرگانی درج شود و به موجب آن، هر کسی نتواند هر کالایی وارد کند؛ مثلا واردکننده لوازم خانگی نمی‌تواند پارچه وارد کند، این رتبه‌بندی همچنین سبب می‌شود تا هر فردی تا یک سقف مشخصی واردات داشته باشد.

موافقان اجرای این طرح معتقدند تغییر در روند صدور کارت‌های بازرگانی عاملی برای دسته‌بندی تجار، رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی، ارتقای سطح علمی‌ بازرگانان و اجباری‌شدن آموزش‌های تجارت نوین می‌شود در واقع بحث صادرشدن کارت براساس سابقه کار تجار یا ارائه کارت‌های طلایی، نقره‌ای و برنز به تاجران و رتبه‌بندی آنها می‌تواند به مشخص‌شدن سابقه کاری و اعتبارسنجی آنها کمک کند.

هر چند با توجه به اهداف ترسیم شده این طرح دارای نکات مثبتی است، اما به گفته کارشناسان، چنین طرحی را باید با برنامه‌ریزی‌های مناسب اجرایی کرد و این کار باید بتدریج و با توجه به فراهم شدن شرایط کسب و کار صورت گیرد.

رئیس‌زاده، نایب رییس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی تهران درباره این طرح به «جام‌جم» گفت: رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی پیشنهاد اتاق ایران بود و در این خصوص گروهی را تعیین کرده تا روی آن کار کنند.

وی افزود: اعضای اتاق تهران هنوز پیش‌نویسی را از سوی اتاق ایران برای نظرخواهی دریافت نکرده‌اند و ما با رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی تحت تقسیم‌بندی طلایی، ‌نقره‌ای و برنزی موافق نیستیم، چون با توجه به شرایط اقتصادی کشور این کار مناسب نیست.

رییس‌زاده تصریح کرد: رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی در مجموع اقدام مثبتی است، اما باید به مرور به سمت آن حرکت کنیم. برای آن که در حال حاضر شرکت‌هایی هم که به صورت تخصصی در یک رشته کار می‌کنند، بخصوص در بخش بازرگانی با توجه به شرایط اقتصادی ناچارند برای پوشش هزینه‌های خود در رشته‌های دیگر هم وارد شوند.

وی در پاسخ به این سوال که آیا در کشورهای دیگر بازرگانان رتبه‌بندی می‌شوند، گفت: در کشورهای مجاور ما مثل امارات که برای تاجران گواهی فعالیت تحت عنوان لیسانس صادر می‌شود، افراد آزادند در هر تعداد رشته فعالیتی که می‌خواهند ورود پیدا کنند، اما به همان نسبت نیز حق لیسانسی که باید پرداخت کنند، بیشتر می‌شود.

در کشورهای اروپایی مثل آلمان، ایتالیا بخصوص اتریش اتاق‌های قوی وجود دارد به این دلیل که اصناف هم تحت پوشش اتاق بازرگانی هستند و برای گرفتن مجوز فعالیت چه در بخش بازرگانی چه تولید و چه خرده‌فروشی باید به اتاق بازرگانی مراجعه کنند بنابراین با توجه به این گستردگی، اعضای اتاق بازرگانی در این کشورها میلیونی است، اما در کشور ما تعداد اعضا در سراسر کشور به حدود 40 هزار نفر می‌رسد که این تعداد به کار صادرات و واردات می‌پردازند.

رئیس‌زاده گفت: رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی موقعی خوب است که فضای کسب و کار مساعد باشد و اقتصاد کشور رونق داشته باشد. در این صورت، تخصصی‌شدن رشته‌های فعالیت به طور قطع حرکت خوبی است، اما در شرایط کنونی که تحریم‌ها روزبه‌روز شدیدتر می‌شود، نباید خودمان برای خودمان محدودیت ایجاد کنیم.

نایب ‌رییس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی تهران گفت: اتفاقی که امسال افتاد، کاهش زمان اعتبار کارت بازرگانی از پنج سال به یک‌سال بود که این تصمیم نیز مشکلاتی را برای بازرگانانی که سال‌ها سابقه کار دارند، به وجود آورده است.

در واقع چرا کسی که 20 سال سابقه کار دارد و مفاصاحساب مالیاتی و بیمه را بموقع پرداخت کرده، باید برای تمدید کارت هر سال تشریفات اداری آن را طی کند.

وی افزود: امید می‌رود طرحی که قرار است پیاده شود، تسهیل‌کننده باشد و نقش اتاق، تسهیل‌کننده امور باشد نه‌آن‌که اوضاع را سخت‌تر کند.

آنچه مسلم است تا زمان تعیین تکلیف رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی، زمان اعتبار کارت‌های بازرگانی از زمان صدور یک‌سال خواهد بود و به گفته مسوولان، طبق دستورالعمل‌هایی که مشخص خواهد شد، کارت‌های بازرگانی براساس سابقه کار تجار و سطح دانش آنها طبقه‌بندی شده و بر همین اساس، اعتبار آنها از یک تا پنج سال متفاوت خواهد بود.

در واقع سطح دانش دارندگان کارت بازرگانی به عنوان یکی از ملاک‌ها برای صدور کارت‌های یک تا پنج ساله ذکر شده است، اما از سوی دیگر، این تصمیم مشکلاتی را برای تاجرانی که سال‌ها تجربه کاری داشته، اما سطح سواد بالایی ندارند، به وجود آورده است؛ به طوری که شنیده می‌شود خرید و فروش دیپلم جعلی در اطراف اتاق تهران رونق گرفته است زیرا بر اساس اصلاحیه بند دو ماده 10 آیین‌نامه واردات و صادرات اعطای کارت بازرگانی به افراد منوط به «داشتن مدرک تحصیلی دیپلم متوسطه» است. این در حالی است که برخی تاجران بزرگ ایران، تحصیلات دانشگاهی و حتی تحصیلات متوسطه ندارند و همین مساله باعث شده که امسال بازارخرید و فروش مدارک جعلی دیپلم و برگه‌های تأیید دوره متوسطه داغ شود.

برخی کارشناسان معتقدند نمی‌توان افراد را به واسطه سطح تحصیلات از تجارت محروم کرد، اما برخی بر این باورند که برای پیوستن به تجارت جهانی و سازمان تجارت جهانی باید برخی حداقل‌ها را از جمله داشتن مدرک تحصیلی در نظر گرفت، حتی اگر مقاومت‌هایی در این زمینه پیش بیاید.

آنچه مسلم است باید در مورد ملاک سواد افراد برای صدور کارت بازرگانی دقت بیشتری شود، اما این نکته نیز نباید فراموش شود که برخی تاجران اگر سطح تحصیلات بالایی ندارند، سال‌ها تجربه را در کارنامه کاری خود دارند که در شرایط کنونی تحریمی توانسته‌اند با استفاده از ارتباط‌های خود، تحریم‌ها را دور بزنند بنابراین در رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی ضروری است که به شرایط اقتصادی کشور توجه شود و تصمیمات به گونه‌ای اتخاذ شود که امور تجاری کشور تسهیل شود.

سیما رادمنش -‌ گروه اقتصاد