قبل از تصمیم‌گیری، پژوهش کنیم

خوشبختانه در سال‌های اخیر تمامی دستگاه‌های اجرایی کشور نیز به این موضوع توجه نشان می‌دهند و دیده می‌شود که برای گرامیداشت پژوهشگران برگزیده در تمام دستگاه‌ها و سازمان‌های کشور برنامه‌هایی در این هفته (عمدتا در 2 هفته آخر آذر) ترتیب می‌دهند. این اتفاق خجسته‌ای است، چرا که اگر به فکر آینده هستیم و نمی‌خواهیم همیشه مصرف‌کننده تولیدات دیگران و دنباله‌رو بقیه باشیم و در جهان «پیرامونی» بمانیم، اصل و اساس کارمان باید توجه به پژوهش باشد. از حدود 10 سال قبل شعاری از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مطرح شده به عنوان «قبل از تصمیم‌گیری، پژوهش کنیم»، که بسیار شعار خوبی است که البته به رسم عادت دیرین، ظاهرا توجه چندانی به چنین شعار خوبی نداریم!

در نهادهای پژوهشی کشور که عمده‌ترین آنها دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های وابسته به وزارت علوم و پارک‌های علم و فناوری و سازمان‌های علمی‌ تحقیقاتی وابسته به موسسات و سازمان‌های اجرایی دیگر هستند، محققان و متخصصان خوب و فعالی هستند که در طول سال مشغول به انجام پژوهش‌های تخصصی در حوزه کاری خویش‌اند، لذا بر اساس شناخت خود در حوزه تخصصی به پیشبرد اهداف علمی‌ مشغولند و در حد توان به فرآیند تولید علم و توسعه فناوری در کشور کمک می‌کنند. نکته‌ای که معمولا مورد غفلت یا کم‌توجهی واقع می‌شود، «مقولات انسانی و مدیریتی و جامعه‌شناختی» مربوط به پژوهش و توسعه فناوری است که در این هفته فرصت خوبی برای پرداختن هر چند گذرا و کوتاه‌مدت و سریع به این موارد است. البته لازم است تا طی سال نیز در دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های کشور به این موارد پرداخته شود. موضوعاتی از قبیل اخلاق علمی، اخلاق پژوهشی و اخلاق حرفه‌ای، همچنین بحث‌های نسبتا جدیدی نظیر بزرگ طرح‌ها (مگا پروژه‌ها)، لزوم و نحوه توسعه شرکت‌های دانش بنیان (که قانون آن خوشبختانه در مجلس مصوب شده، ولی هنوز آیین‌نامه اجرایی آن ابلاغ نشده است) با توجه به لزوم توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و مساله اشتغال فارغ‌التحصیلان و مقابله با مهاجرت غیرطبیعی نخبگان و بحث‌های مربوط به ترویج و همگانی کردن علم (برای آشنا کردن عموم مردم با اهمیت علم و توسعه تفکر علمی‌ در کشور و علم محور کردن تصمیمات در سطح جامعه) از مواردی است که طی سال، برای پژوهشگران حرفه‌ای و متخصص، معمولا به عنوان دغدغه و موضوع اصلی و محوری مطرح نیست. به هر حال آنچه در کشور ایران طی سال‌های اخیر در این زمینه‌ها انجام شده زمینه‌ای ایجاد می‌کند تا به بحث‌های مرتبط با جنبه‌های مدیریتی و جامعه‌‌شناختی پژوهش و فناوری هم بتوان با دیدی تخصصی و از زبان متخصصان حوزه‌های مربوط پرداخته شود. به این منظور مناسب است تا از جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، روانپزشکان، فلاسفه و متخصصان مدیریت، برنامه‌ریزی و اقتصاددانان در هفته پژوهش دعوت شوند تا در این زمینه‌ها به بحث و بررسی و آموزش و انتقال مفاهیم به جامعه پژوهشگران کشور بپردازند.

به این منظور از متخصصان و اهل فن دعوت شده است تا در پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله طی روزهای هفته 26 تا 30 آذر 90 در کارگاه‌ها و سخنرانی‌های تخصصی به موضوعات طرح شده در زمینه فوق بپردازند.

دکتر مهدی زارع /معاون پژوهشی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی