سلامت غذاهای نذری

میترا زراتی، کارشناس ارشد علوم تغذیه در گفت‌وگو با «جام‌جم» درباره شیوه‌های مناسب تهیه و توزیع غذاهای نذری توضیح می‌دهد: بهتر است افرادی که در این روزها غذاهای نذری را تهیه و میان مردم پخش می‌کنند، نسبت به کیفیت غذا نیز توجه کنند تا علاوه بر طعم خوب غذاها، شیوه‌ پخت و توزیع آن نیز سالم و مطمئن باشد؛ چراکه شیوه تهیه و نگهداری مواد اولیه، پخت و آماده کردن غذا و توزیع آن نیز نکات مهمی دارد که نباید آنها را نادیده گرفت.

این کارشناس تغذیه با اشاره به اهمیت استفاده از مواد اولیه سالم، می‌گوید: همان‌طور که همیشه توصیه می‌شود، در مورد تهیه غذای نذری هم فقط باید از روغن‌های مایع و به مقدار مناسب استفاده شود. در حقیقت یکی از نکات مهمی که می‌تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد و شاید در این روزها خیلی مورد توجه قرار نگیرد، طبخ مواد غذایی با روغن جامد است. به گفته وی در این روزها برخی از افراد چند مرتبه از غذاهای نذری چرب استفاده می‌کنند که همین مساله سبب افزایش مصرف چربی و در نتیجه بروز بیماری‌های مختلف می‌شود؛ این مورد بخصوص برای کسانی که به مشکلات قلبی ـ عروقی مبتلا هستند یا اضافه وزن دارند بیشتر دردسرساز می‌شود.

زراتی با تاکید بر استفاده از روغن‌های مایع، درباره سلامت سایر مواد اولیه خاطرنشان می‌کند: چای، شیر و شیرکاکائو نیز از جمله نوشیدنی‌هایی است که در این روزها به عنوان نذری میان مردم توزیع می‌شود. اولین نکته‌ای که در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد رعایت بهداشت هنگام تهیه این مواد است؛ آبی که برای آماده کردن این نوع نوشیدنی‌ها استفاده می‌شود باید کاملا بهداشتی باشد و علاوه بر این اطمینان از سلامت شیر نیز مورد مهمی است که نباید از آن غافل شد.

زراتی با اشاره به این که گاهی ممکن است برای تهیه غذا از مواد رنگی خاصی به جای زعفران استفاده شود، می‌گوید: برخی از افراد به دلیل این‌که اطلاعات کافی و دقیقی در این زمینه ندارند، ممکن است به جای زعفران از مواد رنگی برای تهیه یا تزئین غذاهای نذری استفاده کنند در حالی که تهیه‌کنندگان غذا باید بیشتر دقت داشته باشند و به هیچ وجه برای تهیه غذاها از مواد رنگی کمک نگیرند.

این کارشناس ارشد تغذیه درباره استفاده از نمک، توضیح می‌دهد: استفاده از سنگ نمک برای تهیه غذا به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود و این عادت باید از فرهنگ غذایی افراد حذف شود. هیچ تفاوتی هم در نوع و حجم غذا وجود ندارد؛ چه غذا به مقدار کم تهیه شود و چه به مقدار زیاد، به دلیل وجود ناخالصی در سنگ نمک نباید از آن استفاده کرد.

به گفته وی ناخالصی‌های موجود در سنگ نمک می‌تواند باعث بروز مشکلاتی برای سلامت افراد شود و به همین دلیل توصیه می‌شود برای پخت غذا فقط از نمک‌های موجود در بازار که نسبت به سلامت و بهداشت آنها مطمئن هستید، استفاده کنید.

زراتی درباره مصرف چای نیز می‌گوید: به دلیل این‌که در مراسم عزاداری همیشه چای جزئی از پذیرایی محسوب می‌شود، بهتر است در صورت امکان همراه چای به جای قند از مواد دیگری مانند خرما استفاده کنید.

گاهی همراه با غذای نذری ممکن است مواد غذایی دیگری مانند نوشابه، ماست، سالاد و سبزی نیز توزیع شود. زراتی با تاکید بر این که در مراسم مذهبی و عزاداری‌ها نیز می‌توان رعایت رژیم غذایی مناسب را به مردم آموزش داد، می‌گوید: بهتر است همراه غذای نذری به جای نوشابه، دوغ در اختیار مردم قرار دهید؛ چون با این کار نه تنها در این زمینه فرهنگ‌سازی صورت می‌گیرد، بلکه به حفظ سلامت افراد نیز کمک می‌شود.

وی با بیان این نکته که بهتر است در این روزها از سبزیجات استفاده نشود، توضیح می‌دهد: به این دلیل که غذاها معمولا به مقدار زیاد آماده می‌شود، شستشو و ضدعفونی کردن مناسب سبزی‌ها ممکن نیست. به همین دلیل بهتر است در این روزها سبزیجات را کنار بگذارید.

به گفته این کارشناس تغذیه در صورتی که همراه غذا ماست نیز توزیع می‌شود، بهتر است از انواع کم‌چرب آن استفاده کنید.

علاوه بر این‌که باید به شیوه‌های مناسب تهیه و توزیع غذای نذری دقت داشته باشید، نحوه نگهداری صحیح آن نیز مورد مهمی است که به هیج وجه نباید فراموش شود. زراتی در این زمینه توضیح می‌دهد: به دلیل حجم زیاد غذاهای نذری، گاه افرادی که مسوول تهیه غذاها هستند به ناچار بخش‌هایی از مراحل پخت را از شب قبل انجام می‌دهند؛ مراحلی مانند سرخ کردن سیب‌زمینی‌ها. اما باید دقت کنید این کار ممکن است موجب مسمومیت مواد غذایی شود؛ بخصوص زمانی که غذا در مکانی گرم قرار بگیرد.

به گفته وی مواد غذایی سرخ شده حتما باید در دمای کمتر از 4 درجه نگه‌داری شود تا مشکلی ایجاد نکند.

در این روزها شاهد پخش مواد غذایی و نوشیدنی‌های نذری مختلفی هستیم که به دلیل حجم زیاد آنها، به ناچار باید در ظروف یک‌بار مصرف توزیع شود. اما خیلی مهم است که نسبت به پخش مواد غذایی نیز دقت کنید و برای حفظ سلامت هموطنان، مواد غذایی را به شیوه‌ای سالم میان مردم توزیع نمایید.

زراتی با تاکید بر این‌که استفاده از ظروف یکبار مصرف پلاستیکی هم برای طبیعت و هم برای سلامت افراد مشکل‌ساز است، توضیح می‌دهد: بهترین کار استفاده از ظروف یکبار مصرف سازگار با طبیعت است که علاوه بر این خاصیت، در صورتی که مواد غذایی گرم داخل آنها قرار گیرد، مواد سرطان‌زا ایجاد نمی‌کند.

به گفته وی علاوه بر پخت سالم غذا، شیوه‌های توزیع آن نیز بسیار اهمیت دارد. متاسفانه گاهی برخی از افراد به دلیل این‌که اطلاعی از مضرات این ظروف ندارند، مواد غذایی گرم را داخل ظروف یکبار مصرف نامناسب می‌ریزند که گاهی غذا ساعت‌ها داخل این ظروف باقی می‌ماند.

زراتی می‌افزاید: به دلیل حجم زیاد غذاها، استفاده از ظروف معمولی به جای ظرف‌های یکبار مصرف برای پخش غذا و نوشیدنی‌های نذری، کاری غیرممکن است، ولی توصیه می‌شود حتما از ظروف یکبار مصرف گیاهی که در بازار موجود است استفاده کنید.

وی با توصیه به مصرف مقدار متعادل غذاهای نذری، می‌گوید: افراط در خوردن غذاهای چرب می‌تواند مشکل‌ساز شود و به همین دلیل به هیچ وجه نباید بیش از حد از این غذاها مصرف شود.

نیلوفر اسعدی بیگی ‌/‌ گروه سلامت