اندر مضرات «جوگرفتگی»

در سه‌ ‌چهار روز گذشته این تصورم عمیقا دچار چالش شده است؛‌ با نزدیک شدن عید قربان،‌ جنبش‌های عجیب و غریبی در فیس‌بوک و برخی فضاهای مشابه در حمایت از گوسفندان و احشام به وجود آمده و خیلی‌ها به طرز عجیب‌ و‌ غریب‌تری به این جنبش‌ها پیوسته‌اند و مدام عکس‌ها و دل‌نوشته‌هایی را در اعلام انزجار از قربانی‌کردن گوسفندان بی‌گناه، همخوان می‌کنند.

برخی از حد تذکر و انتقادهای معمول هم فراتر رفته و به مرثیه‌سرایی برای ببعی‌ها روی‌ آورده‌‌اند، مرثیه‌هایی که از فرط پرسوز و گدازی، تن آدمی‌ را می‌لرزاند و گوشه‌هایی از جگرش را به طرز فجیعی خراش می‌دهد!

این نمونه به عنوان مثال بخوانید «دست و پایشان را مانند زبانشان که از اول بسته بود می‌بندند، در میان شادی و همهمه دوست و همسایه بدن لرزان از ترسشان را به زمین می‌کوبند، گلوی پر از بغضشان را می‌پیچانند و خرخره‌شان را می‌برند تا نگاه وحشت‌زده و سراسر دردشان را در حدقه‌‌ چشمانشان قاب بگیرند و چند ساعتی برکف زمین یا آویزان به جایی یا در تشتی پر از خون به نمایش کودکان بگذارند. باشد که وجدان آنها نیز نسبت به درد و رنج دیگران بی‌حس شود!»

می‌گویند «جوگرفتگی» مرضی است که از «گازگرفتگی» و حتی «سگ‌گرفتگی» هم بدتر است، کاری به درستی یا نادرستی این حرف ندارم، اما خداوکیلی یکی نداند فکر می‌کند، لحظه وقوع جنایت هولوکاست است که این‌گونه در این پاراگراف شرح داده شده که به جان نگارنده، حتی عشاق اسطوره‌ای ادبیات کهن فارسی هم لحظه هجران را هرگز نتوانسته‌اند اینچنین تکان‌دهنده و تاثیرگذار روایت کنند.

خلاصه این‌که جنبش حمایت از ببعی‌ها در چند روز منتهی به عید قربان،‌ به طرز عجیبی در فیس‌بوک فراگیر شد. چالشی که می‌گفتم، اینجاست که برایم به وجود آمده؛ اگر شبکه‌های اجتماعی مجازی معیار خوبی برای قضاوت در باب فضاهای اجتماعی واقعی باشند، اصولا در حال حاضر،‌ جمعیت قابل توجهی از مردم جامعه باید گیاهخوار باشند. تصدیق بفرمایید، کسی که اینچنین از کشته شدن گوسفندان بی‌گناه در عید قربان رنجیده می‌شود، نمی‌تواند در روزهای دیگر هم به کشته‌شدن آنها و نظایرشان همچون گاو، راضی باشد.

از طرف دیگر در برخوردهای رودررو، بسیار دیدم افرادی را که عید قربان را به یکدیگر تبریک می‌گویند که این‌هم طبعا با انزجاری که این یکی ‌دو روزه از قربانی کردن درشبکه‌ مجازی ابراز شده بود، نمی‌توانست مطابقت داشته باشد، انگار هنوز خیلی مانده تا شبکه‌های اجتماعی مجازی، آینه خوبی برای جامعه ما باشند...

از این بحث اگر بگذریم که بخش‌هایی از آن با شوخی و اغراق هم همراه بود، نکاتی هست که به طور جدی باید مورد توجه قرار گیرند. اول این‌که این گونه «جوگرفتگی»ها فارغ از محتوایشان با توسعه‌یافتگی رابطه عکس دارند. تا می‌توانیم باید از همراهی کورکورانه مردم با هر موجی مقابله کنیم.

اگر کسی برای کنش خود فلسفه داشته باشد و هر ابراز موافقت یا مخالفتش، پشتوانه منطقی و تئوریک داشته باشد، هیچ مشکلی نیست، مشکل زمانی به وجود می‌آید که خیلی‌ها تنها در اثر «جو» وارد بازی می‌شوند، صبح تا شب گوشت قرمز می‌خورند، اما در عین حال برای کشته شدن گوسفندان عزا می‌گیرند.

این همان جوی است که اگر یادتان باشد زمان مرگ استیو جابز هم خیلی‌ها را گرفت، همان که خیلی موقع‌های دیگر هم خیلی‌ها را گرفته و می‌گیرد.