میراث زوج و زوجه

حالا اگر شوهر فوت کند و از طبقه اول ارث ورثه‌ای نداشته باشد (پدر، مادر، فرزند، نوه، پدربزرگ و مادربزرگ)‌ از وراث طبقه دوم یا سوم ورثه او باشند، یعنی به عنوان مثال شوهر فقط برادر و خواهر یا عمو و عمه داشته باشد، سهم زن از اموال به‌جامانده از متوفی یک‌چهارم است، یعنی یک‌چهارم از اموال منقول و قیمت بنا و درختان.

البته زن همانند سایر وراث از سرقفلی ارث می‌برد و سهم او حسب مورد یک‌چهارم یا یک‌هشتم آن است. این در حالی است که در صورت تعدد زوجات، حسب مورد یک چهارم یا یک هشتم از اموال متوفی به همسران او می‌رسد که به طور مساوی میانشان تقسیم می‌شود.

نکته دیگر این که اگر شوهر زن خود را به طلاق رجعی مطلقه کرده باشد (طلاقی که امکان بازگشت دارد) هریک از آنها که قبل از پایان عده بمیرد، دیگری از او ارث می‌برد، ولی اگر فوت بعد از پایان عده باشد، رابطه توارث برقرار نمی‌شود.

البته باید توجه داشت که اگر شوهر در حال بیماری همسرش را طلاق دهد (هر طلاقی) و ظرف یک سال از تاریخ طلاق به علت همان بیماری فوت کند، زن او از وی ارث می‌برد، به شرط آن که زن در این مدت ازدواج دیگری نکرده باشد.

در این میان باید توجه داشت که اگر شوهر غیر از زن ورثه دیگری نداشته باشد، باز هم زن از همه اموال او ارث نمی‌برد و سهم او همان یک چهارم خواهد بود.

به طوری که بقیه اموال در حکم اموال اشخاص بلاوارث به ولی امر مسلمین می‌رسد. البته اگر زن فوت کند و وارثی به جز شوهر نداشته باشد، تمام اموالش به شوهر خواهد رسید. در واقع با فوت زن، شوهر در کنار سایر وراث از اموال به‌جامانده از زن ارث می‌برد؛ به طوری که اگر زن دارای اولاد و نوه باشد، سهم شوهر یک چهارم و اگر نباشد سهم او یک دوم از اموال است و بقیه اموال بین سایر وراث تقسیم می‌شود. با فوت زن تمامی حقوق و مطالبات او به ورثه او می‌رسد که از جمله این حقوق، مهریه زن است که اگر در زمان حیات از شوهر نگرفته باشد، این حق به ورثه‌اش می‌رسد. از این رو پدر و مادر زن از مهریه او ارث می‌برند و برای محاسبه مهریه، سهم شوهر از مبلغ آن کسر و مطابق سهم‌الارث پدر و مادر به آنها داده خواهد شد.