همه داوطلبان + 2

درباره نشست استانبول نکاتی وجود دارد که باید به آن توجه کرد از جمله این‌که ترکیه مدتی است با چراغ سبز آمریکا در مسائل منطقه فعال شده، این فعالیت البته در کلیت خود منفی نیست و می‌تواند موجب تقویت همکاری‌های منطقه‌ای باشد، اما در مورد افغانستان روشن است که ترکیه همسایه افغانستان نیست و به صورت سنتی نقش تعیین‌کننده‌ای در این کشور ندارد، چه در استانبول و چه هر محل دیگر باید این مهم و اصل بدیهی و غیرقابل اغماض در نظر شرکت‌کنندگان باشد که اصلی‌ترین همسایگان افغانستان، ایران و پاکستان هستند و ترکیه و دیگر کشورها در یک فرآیند چند وجهی و با محوریت این دو همسایه می‌توانند در بسامان شدن امور افغانستان کمک‌کننده باشند.

اگر آمریکا به واسطه زور و پول و لشکرکشی، فضا و جای پایی در افغانستان امروز فراهم آورده، ایران و پاکستان در افغانستان دارای نفوذ فرهنگی، مذهبی و جایگاه و پایگاه تاریخی هستند. در این میان کشوری مثل ترکیه در قیاس با ایران و پاکستان در افغانستان از عمق نفوذی در حد صفر برخوردار است.

رابطه قدیمی و نزدیک پاکستان با پشتون‌ها و گروه‌های تشکیل‌دهنده طالبان از یک سو و رابطه سنتی و قوی ایران با گروه‌های معروف به مجاهدین و بقایای ائتلاف شمال و همچنین دولت این کشور از سوی دیگر، نشان می‌دهد ایران و پاکستان با برخورداری از چنین روابطی و همچنین بیشترین منافع مشروع در افغانستان اگر محور کار باشند و با هم کار کنند، وضعیت صحنه افغانستان می‌تواند دگرگون شده و روال مطلوب‌تری پیدا کند.

ترکیه، آمریکا و دیگر کشورهای جامعه جهانی باید دریافته باشند مرزهای طولانی و تعلق به حوزه تمدنی مشترک موجب آن است که در افغانستان بدون ایران و پاکستان هیچ طرح و برنامه منطقه‌ای و جهانی قابل پیشبرد نبوده و امکان موفقیت نداشته باشد. فرمول موفقیت ساده بین‌المللی در افغانستان به‌زعم آگاهان امور چنین است؛ همه کشورهای داوطلب+ 2.

جلال برزگر / دبیر گروه سیاسی